*مریم سلیمانی
تحلیل مقام معظم رهبری از عملکرد دستگاه قضایی که در هفته قوه قضاییه صورت گرفت، میتواند به اظهار نظرهایی درباره کارآیی و رضایت مردم از این دستگاه منجر شود. «جوان» در گفتوگو با کارشناسان دیدگاههای آنان را بازکاوی کرده که نهمین بخش آن در گفتوگو با نورالله عزیز محمدی، قاضی با سابقه دادگاههای کیفری در پی میآید:
رئیس شعبه71 دادگاه کیفری درباره دیدگاه رهبر انقلاب که فرمودند: «قضات را باید از عناصر مومن، عالم و عادل انتخاب کنیم»، به خبرنگار جوان گفت:
اگر بخواهیم مسائل شرعی را در نظر بگیریم، شرایطی در شرع مقرر گردیده است که در عصر امروز قابل اجرا نیست. در صورتی که بخواهیم مسائل تجربه و کار را در نظر بگیریم، باز هم مسأله تفاوت میکند. باید ببینیم امروزه از چه زمینههایی میتوانیم استفاده کنیم. به عقیده من مهمترین فاکتور در مسأله قضاوت، تجربه و تخصص در کار قضایی است. یعنی هر چقدر تجربه بالاتر رود کار راحتتر است و هرچقدر تجربه کم تر باشد راندمان کار پایینتر است.
این کارشناس قضایی در راستای فرمایشات رهبری درباره نو کردن ساختار دیوانی قوه قضایی تصریح کرد: از اول انقلاب تاکنون، تشکیلات دادگستری هفت یا هشت مرتبه تغییر پیدا کرده، در هر مرحله هم نتیجهاش معکوس بوده و مدام عوض میشود. باید ببینم این ساختار چگونه میخواهد عوض شود، گذشتهها چه نتیجهای داشته، از 30 سال پیش تا الآن چه نتیجهای گرفتیم.
وی افزود: تغییر دادن ساختار کار خیلی مشکلی است و ساده نمیشود ساختار را تغییر داد. یک زمانی است که ساختار باید از نظر تشکیلات قانونی عوض شود و یک زمانی هست که باید از نظر خود قضات عوض شود. با توجه به اینکه از زمان انقلاب تا الآن چند بار قوانین عوض شده و هر مرحله هم نتیجه مثبت و خوبی نداشته الآن قوانین باز در حال تغییر کردن است. این بدان معنا است که نتیجه، مطلوب نبوده است که دوباره قوانین دارد، تجدید میشود. عوض شدن ساختار قوه قضاییه خیلی کار مشکلی است و برای تغییرآن، هزینه زیادی لازم خواهد بود.
رئیس شعبه71 دادگاه کیفری برای اینکه جریانهای سیاسی وارد دستگاه قضایی نشود به خبرنگار «جوان» گفت:
به محض اینکه سیاست وارد دستگاه قضایی شود، عدالت از در دیگر خارج میشود یعنی عدالت با وجود سیاست نابود میشود. کار قضایی باید به خاطر خدا باشد. بدین معنا که اگر قاضی به خاطر خدا کار کند، موفق میشود و اگر به خاطر خدا نباشد، نتیجه معلوم است.
عزیز محمدی تصریح کرد: از نظر قانون اساسی، اینها، دو قوه منفک از همدیگر هستند و نمیتوانند با هم تداخل داشته باشند. ممکن است در جهاتی با هم تعامل داشته باشند ولی در ماهیت امر قضا، فرق دارند. در واقع ماهیت امر قضا فقط باید به خاطر رضایت خدا، گرفتن حق مظلوم و مجازات ظالم صورت بگیرد.
این قاضی باسابقه درباره این بخش از سخنان رهبر انقلاب که فرمودند: «باید قوه قضاییه به وضعیتی برسد که در سطح کشور هرجایی هرکسی احساس مظلومیت کرد، به خود نوید بدهد که میروم سراغ قوه قضاییه و حق خود را میگیرم و مظلومیت خود را برطرف میکنم.» بر این باور است که:
به نظر من مردم از دستگاه قضایی ناراضی نیستند. توقعات مردم خیلی بالا رفته و زیاد شده است. وقتی کار به خاطر خدا باشد، هیچکس ناراضی نخواهد بود، چون مردم میدانند که مسیر، مسیر خداوند و این مسیر بر حق است. اگر کار از مسیر خدا خارج شود نه تنها مردم ناراضی میشوند بلکه برای انسان دشمن هم میشوند.
من در رابطه با مسائل عمومیو مردم بحث میکنم. اگر در یک سری از دادگاههای عمومیکسی، از جهت جنبه عمومی آن ناراضی باشد نه امنیتی، به خاطر مسائلی است که بعضی از قضات دارند و البته عمومیت ندارد، مثلاً از 100 قاضی ممکن است پنج تا ناراحت باشند، حالا به خاطر مسائل شخصی، کار، گرفتاری و یا خانوادگی کمبود مسائل رفاهی و از این قبیل.
ممکن است برخی از قضات به نحوی ناراحتی خود را بروز دهند، و سر ارباب رجوع یا کس دیگری خالی کنند که البته کاری درست و خدایی نیست. انسان وقتی کاری را قبول میکند باید درست انجام دهد و اگر نمیخواهد انجام دهد، برود سراغ کار خودش.
وی در پاسخ به این سؤال که گفته میشود علت طولانی شدن روند رسیدگی به پروندهها که بیش از هر چیز مراجعان به دستگاه قضایی را آزار میدهد کمبود قاضی است در حالی که در کشور ما فارغ التحصیلان بیکار رشته حقوق قضایی بسیار زیاد است به خبرنگار جوان گفت:
این مسأله مربوط به دادگاههای عمومی است. ما در دادگاه کیفری این مشکل را نداریم و اولین مرحله هم ما رأی میدهیم در دادگاه کیفری رسیدگی به پروندهها یک ماه و یا حداکثر دو ماه طول میکشد که این هم به خاطر تحقیقات مقدماتی است که باعث طولانی شدن پروندهها می شود.
