تابستان امسال یک میلیون نفر- روز کار در اردوهای جهادی دانشجویی انجام می‌شود

جهاد 40هزار دانشجو در مناطق محروم

پرویز احمدی درگاهی - لذت و عطش کمک به همنوع، صورت‌ها را سرخ کرده است. انرژی و نشاط جوانی در برق چشمان همراهان هجرت، به وضوح دیده می‌شود. وقت، وقت کار است. روستای غریب در میان بیابان، هیچ چیز ندارد؛ نه آب کافی، نه مزارع سبز، نه فضایی که بشود به آن مدرسه گفت. اما روستا به خود می‌بالد؛ می‌بالد به مردمش، به آنان که با دست خالی دل کویر را برای قطره‌ای آب می‌شکافند و می‌بالد به همراهان جهاد که چه خوب می‌دانند قدر این پاکدلان را. هر کس هرچه می‌تواند انجام می‌دهد؛ پزشکان بیماران را معاینه می‌کنند و بعد از شنیدن هر «خیر ببینی جوون» از زبان بیماری که معاینه می‌شود، انرژی دوباره می‌گیرند. عده‌ای در مزارع مشغول می‌شوند، آنان که توانایی آموزاندن دارند بچه‌ها را در اتاقکی که حالا کلاس نام دارد، جمع کرده‌اند و درسشان می‌دهند. درس مدرسه و درس زندگی، درس کمک به همنوع، درس تلاش و درس جهاد. یادشان می‌دهند که ایران باید آباد باشد، محرومیت باید بمیرد، زندگی باید لایق مردمان این آب و خاک شود. باید کوشید تا تمام اینها را به دست آورد و آنان که در هرم تابستان راه کویر را گزیده‌اند، این را خوب می‌دانند؛ از دانش‌آموز تا معلم و پزشک. از نوسازی و بهسازی مدارس گرفته تا آموزش به کودکان و بزرگسالان. قصه از کجا شروع شدروزهای ابتدایی حرکت‌های جهادی، شاید کسی فکر نمی کرد که سی سال پس از آن، مسافرت‌های جهادی این قدر در جامعه با اقبال مواجه شود؛ به گونه‌ای که امروزه گروه‌های فراوانی که اکثریت قریب به اتفاق آنها را جوانان و خصوصاً دانشجویان تشکیل می‌دهند، در ایام مختلف سال به قول خودشان، جهادی می‌روند! پس از پایان جنگ، جوانانی که در آن روزگار در میدان انقلاب و جبهه‌ها جنگیده بودند، ماندند و خاطراتی از رفقای شهیدشان و روزهای پرخاطره‌ای که در کنار آنان در جبهه‌ها زیسته بودند. از طرفی هم کشوری را می‌دیدند که تنها دو سال پس از انقلابِ مردمش و روی کار آمدن حکومتی از دل آنان، هشت سال جنگیده بود. آن روز جوانانی مانده بودند و مناطقی محروم و بعضاً جنگ زده... این گونه بود که اولین گام‌های مسافرت‌های جهادی، جهت یاری‌رسانی به مناطق جنگ زده جنوب آغاز شد. اردوی جهادی با رویکرد فرهنگی حرکت‌های جهادی، مجموعه‌ای از فعالیت‌های خودجوش است که توسط دانشجویان، طلاب حوزه‌های علمیه و دانش آموزان داوطلب، در مناطق محروم کشور برگزار می‌شود و بنابر ظرفیت‌ها و توانایی‌های موجود در میان شرکت کنندگان، انواع خدمات از جمله انجام پروژه‌های عمرانی مورد نیاز منطقه، خدمات کشاورزی، پزشکی-درمانی، آموزشی- تحصیلی و ... در کنار فعالیت‌های فرهنگی و با رویکرد فرهنگی ارائه می‌شود. در این رابطه مجتبی باستان، معاون‌سازندگی و کارآمد‌سازی‌سازمان بسیج دانشجویی در گفت‌وگو با گزارشگر «جوان» گفت: اکنون اردوهای جهادی را با نام هجرت 3 می‌شناسند. پیشینه این موضوع برمی گردد به ابتدای انقلاب که اردوهای هجرت 1 برگزار شد. امام خمینی(ره) با هدایت و رهبری مردم انقلاب را پیش بردند و دانشجویان پیرو خط امام(ره) در این عرصه خطیر نقش آفرینی کردند.وی افزود: هجرت 2 با شروع جنگ تحمیلی آغاز شد و مصداق بارز آن شهید علم الهدی و یاران دانشجویش بودند که با آگاهی از مبانی‌اندیشه اسلامی به عرصه دفاع مقدس وارد شدند.باستان وظیفه دانشجویان در حال حاضر را ورود به عرصه جنگ نرم و خدمت رسانی می‌داند و می‌گوید: رهبر فرزانه انقلاب اسلامی فرمودند تنها راه مبارزه با استکبار جهانی خدمت به مردم است و از این جهت دانشجویان این ایده را با اعزام گروه‌های جهادی به مناطق محروم عملیاتی کردند.معاون‌سازندگی و کارآمد‌سازی‌سازمان بسیج دانشجویی خاطر نشان کرد: اردوهای جهادی هجرت 3 از سال 76 به صورت خودش و البته محدود و پراکنده آغاز شد و در سال 79 که مقام معظم رهبری دستور بسیج‌سازندگی را صادر کردند، بسیج‌سازندگی تشکیل شد و متعاقب آن زیرساخت‌های قانونی برای هدایت و پشتیبانی از اردوهای جهادی آماده شد و کار به شکل جدی و‌سازماندهی شده آغاز شد.وی گفت: کار قوت گرفت و اعزام‌ها روشمند شد و از سال 86 نیز معاونتی با نام‌سازندگی و کارآمدسازی در‌سازمان بسیج دانشجویی تشکیل شد.باستان با اشاره به اینکه از سال 84‌، دانشگاه‌های 15 استان در این زمینه فعال شدند، می‌افزاید: از سال 86 دانشگاه‌های 27 استان و در سال‌های 87 و 88 دانشگاه‌های 31 استان کشور به طور کامل در این زمینه فعال شدند و همه دانشگاه‌های مهم کشور در سال‌های 87 و 88 اردوی جهادی برگزار کردند.الگویی مناسب برای محرومیت‌زداییمعاون‌سازندگی و کارآمد‌سازی‌سازمان بسیج دانشجویی اردوهای جهادی را مدل مطلوبی برای حل معضل محرومیت در کشور می‌داند و می‌گوید: دانشجویان بر اساس رشته تحصیلی، سابقه کاری، توانایی و علاقه، شناسایی و در گروه‌های جهادی دسته بندی می‌شوند.وی عرصه‌های فعالیت در مناطق محروم را بهداشت و درمان، کشاورزی و دامپروری، عمرانی، فرهنگی، آموزشی و علمی، مرمت‌سازی مدارس با نگاه فرهنگی و محرومیت زدایی و خدمت رسانی بیان کرده و می‌افزاید: دانشجویان شرکت کننده بدون دریافت دستمزد و صرفا با نگاهی آرمان گرایانه و عدالت‌محورانه به این نیاز کشور پاسخ داده و کارهای بزرگی را با دستان خالی شکل می‌دهند.باستان می‌گوید: بدین منظور دانشجویان با نهادها و‌سازمان‌های مختلف رایزنی می‌کنند؛ از‌سازمان اوقاف گرفته تا اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاونت‌های مربوطه استانداری‌ها تا از این طریق جذب منابع کرده و کمک‌های مالی دریافت کنند.اعزام هزار گروه جهادی دانشجوییباستان به گزارشگر «جوان» گفت: سال 88 حدود 812 گروه جهادی به استان‌های مختلف کشور اعزام شد و 35 هزار دانشجو که 60 درصد آنها برادر و 40 درصد خواهر بودند به مناطق محروم اعزام شدند و در کل 700 هزار نفر- روز کار در سال 88 در قالب محورهای هفت گانه فوق انجام گرفت.باستان افزود: امسال هزار تا هزار و صد گروه جهادی به مناطق محروم کشور اعزام خواهند شد که 40 تا 45 هزار دانشجو را در بر می‌گیرد و حدود یک میلیون نفر روز کار صورت خواهد گرفت.وی به مصادیق کارهای صورت گرفته اشاره کرد و بیان داشت: تعمیر و ساخت مسجد، تعمیر و ساخت مدرسه، واکسیناسیون دام و طیور، مشاوره کشاورزی، کمک در برداشت محصول، فعالیت‌های عمرانی، خدمات پزشکی و دندانپزشکی، بهداشت و درمان، بهداشت آب و خانواده و محیط و تقویت بنیه درسی در مقطع ابتدایی و تقویت بنیه علمی در مقاطع بالاتر بخشی از فعالیت‌های دانشجویان در مناطق محروم است.وی اظهار داشت: آموزش عقاید، احکام، نماز و دیدار با خانواده معظم شهدا و برگزاری جلسات قرآن و مراسم دعا از جمله برنامه‌های فرهنگی در اردوهای جهادی است.باستان احساس دانشجویان شرکت کننده را چنین بر می‌شمارد: دانشجویان جهادی معتقدند که پیش از آنکه مردم نیازمند آنها باشند این ما هستیم که نیازمند مردم می‌باشیم و در حقیقت مردم واسطه فیض و ثواب برای ما هستند، مردم ولی نعمتان ما هستند ما با خدمت رسانی به اقشار محروم بهترین خدمت را به خودمان می‌کنیم و از شرکت ده روزه در اردوهای جهادی بهره صد ساله می‌بریم.معاون‌سازندگی و کارآمد‌سازی‌سازمان بسیج دانشجویی خاطر نشان کرد: دانشجویان مدیران آینده کشور هستند و به تعبیر حضرت امام رحمهًْ‌الله علیه تنها آنهایی تا آخر خط با ما می‌مانند که درد فقر و استضعاف را کشیده باشند؛ دانشجویان در این اردوهای جهادی ساخته می‌شوند، تجربه می‌اندوزند و درد فقر و محرومیت را از نزدیک احساس می‌کنند کما اینکه بسیاری از همین دانشجویان خود متعلق به مناطق محروم کشور هستند.وی افزود: دانشجویانی که در این اردوها به شکل جدی حضور می‌یابند فردا در عرصه مدیریت کشور کارآمدتر و مخلصانه تر به مردم خدمت خواهند کرد.باستان گفت: گروه‌های جهادی در دو محور نقش آفرینی می‌کنند یکی محور کارهای عملیاتی است که در قالب‌های هفتگانه ذکر شده با تمام توان انجام می‌شود و دوم در محور مطالبه گری است؛ در واقع دانشجویانی که در مناطق محروم حضور می‌یابند چه در حین برگزاری اردو و چه پس از بازگشت به دانشگاه زبان گویا و رسانه مردم مناطق محروم کشور هستند و به خوبی مشکلات و تنگناهای آنها را به مسئولان منتقل کرده و مطالبه گری می‌کنند.وی اظهار داشت: در این سفرها با پیگیری‌های مستمر دانشجویان بارها اتفاق افتاده است که بودجه یک طرح عمرانی را استانداری پرداخت کرده اما مسئولان رده پایین از اجرای آن طرح خودداری کرده‌اند که البته با مطالبه دانشجویان این طرح‌ها مورد اجرا و بهره برداری قرار گرفته‌اند.رسم هجرت، شکوه هجرتمعاون‌سازندگی و کارآمد‌سازی‌سازمان بسیج دانشجویی به همایش رسم هجرت اشاره کرده و اظهار داشت: هر سال در اردیبهشت ماه یعنی قبل از برگزاری اردوهای جهادی تابستانی با حضور مسئولان گروه‌های جهادی کشور همایش رسم هجرت برگزار می‌شود؛ این همایش آموزشی- توجیهی به منظور تخصصی کردن موضوعات، انسجام، نحوه شناسایی مناطق محروم و چگونگی عملیات برگزار می‌شود.باستان افزود: هرسال در مهر یا آبان نیز همایش شکوه هجرت پس از برگزاری اردوهای جهادی به منظور ارائه دستاوردهای اردوهای جهادی، تقدیر از فعالان آن و برگزاری نمایشگاه تشکیل می‌شود.وی گفت: دانشجویان پس از بازگشت به دانشگاه تلاش می‌کنند تا دستاوردهای اردوهای جهادی را در قالب انتشار نشریه، برپایی نمایشگاه و ... به کل دانشجویان معرفی کنند و این کار بستری مناسب برای جذب سایر دانشجویان و شرکت آنها در اردوهای سال آینده است. باستان افزود: درحال حاضر تعداد دانشجویان برخی از گروه‌های جهادی که در ابتدا حدود بیست نفر بودند به بیش از دویست نفر رسیده است.وی گفت: امسال در همایش رسم هجرت شعار «دانشجو‌، همت مضاعف، پیشرفت و عدالت» برای اردوهای جهادی انتخاب شد. باستان اهداف اردوهای جهادی را تبلیغ و ترویج فرهنگ و تفکر جهادی و زمینه‌سازی جهت نقش آفرینی دانشجویان بسیجی در دهه چهارم انقلاب دانست و افزود: راهبردهای انتخاب شده برای اردوهای جهادی تخصصی کردن عرصه‌های خدمت رسانی، همه فصلی کردن اردوهای جهادی‌، تهیه الگوی کارآمد جهت رفع معضل محرومیت، استمرار اردوهای جهادی‌، هر دانشگاه معین یک منطقه محروم باشد، بومی کردن اردوهای جهادی و شناسایی دقیق و منظم مناطق محروم است.آثار و برکات سفرهای جهادیهر چند کلمات قادر نیستند این آثار و برکات را با همه ابعاد و گستردگی خود بیان کنند و برای درک آن باید اردوی جهادی رفت و این آثار و برکات را شخصاً دید و حس کرد، اما بخشی از آثار آن را برای اهالی می‌توان به این شکل ذکر کرد: تقویت امید به زندگی و ایجاد انگیزه برای حضور در جوامع روستایی و مناطق محروم، موفقیت در رفع ریشه‌ بسیاری از محرومیت‌ها یعنی فقر فرهنگی منطقه و ارتقای آن، ترویج روحیه نشاط و کار، همچنین ایجاد باور در میان اهالی این مناطق نسبت به توانایی‌های بومی برای حل مسائل و مشکلات و رفع فقر مادی از چهره منطقه و حرکت به سمت عمران و آبادانی مناطق محروم. همچنین آثار و برکات اردوهای جهادی برای شرکت‌کنندگان در این حرکت‌ها را می‌توان در چند بخش به این ترتیب ذکر کرد: بهره مندی از فضای معنوی کم نظیر این سفرها و حرکت به سمت خودسازی، چشیدن طعم محرومیت و فقر از نزدیک و ثبت صحنه‌های محرومیت در اذهان دانشجویانی که روزی مسئولیتی در این کشور بر عهده خواهند گرفت، احیای ارزش‌های دینی و انقلابی و تداعی خالصانه صحنه‌هایی چون دفاع مقدس و جهت‌گیری فعالیت‌های علمی و فوق برنامه جوانان در راستای خدمت به مردم. این اردوها در زمان تعطیلی دانشگاه‌ها یعنی فصل تابستان، تعطیلات میان ترم، نوروز و تعطیلات چند روزه در طول سال برگزار می‌شود و علاوه بر این کسی برای شرکت در اردوهای جهادی حقوقی دریافت نمی‌کند!