صنایع‌دستی و داد از فراموشی

اگر تمام کاستی‌ها را در بخش صنایع‌دستی و هنرهای سنتی کشورماندر کنار یکدیگر قرار دهیم، کمبود منابع ارزشمند مکتوب بیش از هر موضوع دیگری به چشممی‌آید. صنایع‌دستی و هنرهای سنتی به واسطه مظلومیت و بی توجهی‌هاییکه آگاهانه و گاه ناآگاهانه از دور و نزدیک نصیبش شده، مهجوریت بی پایانی دارد که بهنظر نمی‌رسد به راحتی‌ بتوان از کنار آن گذشت. این طور به نظر می‌رسد که با وجود جایگاه قابل قبول این بخشاز هنر- صنعت کشورمان، گروهی خواسته و می‌خواهند صنایع‌دستی در کنج عزلت و انزوای دیرینهخود باقی بماند. این گروه‌ها جز کسانی نیستند که میان روح باورها، سنت‌ها و زندگیمردم فاصله انداخته‌اند و در دوره‌های مختلف تلاش کرده و می‌کنند تا آنها را از فرهنگو تمدن اصیلشان که برگرفته از هویت ملی و مذهبیشان است، دور کنند. به هر روی همانطور که اشاره شد، با عبور از کنار سال‌های عزلتو گوشه نشینی صنایع‌دستی و هنرهای سنتی کشورمان، مشخص می‌شود که کمتر مشتاق و علاقهمندی حاضر به ثبت مکتوب داشته‌ها، کمی‌ها و کاستی‌هایش شده تا امروز به عنوان ذخایریارزشمند مود بهره برداری قرار گیرد. شاید بخشی از این ضعف نیز متوجه فعالان و هنرمندان صنایع‌دستیباشد چرا که به واسطه انتقال این هنرها از پدران به پسران و از مادران به دختران کمترنسبت به حفظ آن‌ها در قالب منابع و ذخایر مکتوب علاقه مندی نشان دادند. البته ذکر این نکته نیز خالی از لطف نیست که اغلب هنرمندان صنایع‌دستیدر سطح روستاها و شهرهای کوچک فعالیت داشته‌اند که به دلیل بهره کم از سواد قادر بهثبت اطلاعات هنری خود نبود‌ه‌اند. به دلیل کمبودهایی که در این بخش با آن روبه‌رو هستیم، امروزدر کتابخانه‌های ما کمتر منابع ارزشمند چه به صورت جمعی و چه به صورت تک از رشته‌هایصنایع‌دستی و هنرمندان فعال این عرصه در دسترس است. نام بسیاری از استادان و هنرمندان پیشکسوت صنایع‌دستی و هنرهایسنتی که ممکن است دیگر در تاریخ تکرار نشود، امروز در پس این بی توجهی‌ها گم شده استو باید پذیرفت که تا به حال نیز تلاشی برای یافتن این گنجینه‌های ارزشمند نشده است.این مهجوریت تا جایی پیش رفته است که بخشی از این هنرها که امکانخروج از مرزهای کشور را به دست آورده‌اند امروز بدون پشتوانه تاریخی صحیح و آشناییناکافی هنردوستان خارجی به نام کشورهای دیگر ثبت شده است. شاید خالی از لطف نباشد که بدانید همین موضوع زمینه ساز کاهشرغبت علاقه مندان به هنرهای دستی ایران در خارج از کشور برای ترجمه متون دست و پا شکسته‌ایشده است که در پیچ و خم تاریخ قادر به حفظ آنها بوده‌ایم. با قرار گرفتن در هفته‌ای که با نام صنایع‌دستی مزین شده است،تکاپوی تازه‌‌ای برای کاهش این ضعف دیده می‌شود و خبرها از دور و نزدیک حاکی از آناست که بانک اطلاعات صنایع‌دستی کشور هر چند در زمانی طولانی اما با تلاشی مضاعف بهزبان انگلیسی ترجمه شده است. قدمی هر چند کوچک اما ارزشمند تا معرف و ترویج دهنده فرهنگ صنایع‌دستی،رشته‌های مختلف و هنرمندان فعال این عرصه باشد. حال در سایه تعاملاتی که امروز صنایع‌‌دستی و هنرهای سنتی کشورمی‌تواند بزرگترین منتفع آن باشد، وقت آن رسیده که بخشی از اعتبارات موجود را صرف جبراناین کاستی‌ها، نگارش و ترجمه متونی کنیم که نه تنها متعلق به هنر سرزمینمان است بلکهاز وضعیت این بخش از هنر- صنعت در نقاط مختلف جهان سخن می‌گوید. منبع:میراث آریا