وقتی کوچکتر بودیم، نزدیک تابستان که میشد، به تکاپو میافتادیم تا در یک کلاس ثبت نام کنیم، یا بزرگترها برای سپری کردن اوقات تابستان برایمان برنامهریزی کنند. آن روزها، کلاس شنا معمولترین کلاسها برای بچهها بود. به ویژه دخترها. پسرها معمولا در اوقات تابستان برای این که کاری یاد بگیرند، به عنوان شاگرد در شغلهای مختلف مشغول میشدند؛ مکانیکی، نانوایی، خواربارفروشی، تهیه مواد غذایی، تزئینات ساختمان و کارهایی از این قبیل. وقتی از زاویه کیفی به مقایسه دختران و پسران میپردازیم، معمولاً پسرها اوقات بهتری را سپری میکردند؛ چرا که علاوه بر یادگیری یک فن جدید، میتوانستند درآمدی هر چند ناچیز را برای تفریح یا خرید پسانداز کنند.آن روزها کمتر فرهنگسراها و کانونهای فرهنگی به وجود آمده بودند تا بچهها بتوانند از کلاسهایی که این مراکز میگذارند استفاده کنند. بیشتر کلاسهایی که تشکیل میشد، کلاس تقویتی مدارس بود برای سال آینده یا کلاس زبان انگلیسی که در میان بچهها خیلی مد شده بود. برخی از مساجد هم تابستان که میشد کلاسهایی میگذاشتند، از قبیل شنا، ورزش رزمی (که امروز خیلی توسعه پیدا کرده و عنوانهای مختلف با سبکهای مختلفی را به خود گرفته است)، نقاشی و ... این دورهها در طول سالهای بعد گسترش پیدا کرد و باشگاههای ورزشی با تنوعی که در رشتههای مختلف پیدا کردند، به این کلاسها افزوده شدند. کلاسهای نقاشی در رشتههای مختلف، خطاطی، قالیبافی، طراحی، آشپزی، شیرینیپزی، آموزش سازهای مختلف موسیقی، زبانهای متنوع و ... از کلاسهایی هستند که امروزه در بسیاری از فرهنگسراها در کنار کلاسهای روانشناسی برای خانوادهها برگزار میشوند.
گاهی اوقات خانوادهها با در نظر گرفتن مسافرتهای تفریحی، بچهها را از این سردرگمی نجات میدادند و وسایل تفریح و بازی آنها را بعد از دورهای تحصیل و استرس فراهم میکردند. گاهی هم این مسافرتهای یک یا دو هفتهای، به پیکنیکهایی هفتگی یا روزانه تبدیل میشد و بچهها میتوانستند عصرهای دلپذیری را در کنار اعضای خانواده سپری کنند.
به عقیده سعید راستگار، کارشناس خانواده، برنامهریزی برای سراسر تابستان بسیار موفقتر از برنامهریزی روزانه است. استفاده از این روش برای والدین، اوقات بهتر و آرامتری را به دور از هیاهو و غرزدنهای کودکان فراهم میکند.
برنامهریزی با یاری افراد خانواده
البته در اینجا نباید این نکته را فراموش کنیم که برنامهریزی به این روش، باید با مشورت همه اعضای خانواده باشد تا مشکلاتی از قبیل ناهماهنگی و بیعلاقگی را به دنبال نیاورد. یادآوری این نکته هم مهم است که برنامههای ساده و ارزان میتوانند به اندازه تفریحات پرخرج جذاب و مفرح باشند، نکته مهم این است که قصد ما از اجرای آنها رفع تکلیف نباشد و همه با خوشی و خوشرویی در آنها شرکت کنیم.
اگر برای گذراندن اوقاتی خوش، بتوانید با دوستان و اقوام برنامهریزی کنید، علاوه بر استفاده از نظرات و پیشنهادات خلاقانه یکدیگر، کاری میکنید که همواره چند بزرگتر همراه بچهها باشند و در عین حال باقی والدین زمانی برای رسیدگی به امور دیگر داشته باشند.
انجام کارهای خلاقانه میتواند در شکوفایی استعداد کودکان بسیار مفید باشد. از جمله این فعالیتها میتوان به ساخت عروسکهای کاغذی اشاره کرد که با طرح، رنگ و سلیقه کودکان ساخته میشوند و میتوانند الگوها و اشکال جالبتری را به ذهن خلاق آنان بیاورند.
رشد خلاقیتها در ایام تابستان
میتوان از کودکان خواست تا با استفاده از این عروسکها به نمایش داستانهای مختلف بپردازند. این کار باعث توجه کافی افراد بزرگسال به کودکان میشود. همچنین جسارت، اعتماد به نفس، تقویت حافظه و بسیاری از مهارتهای دیگر از این طریق در فرد تقویت میشوند.
س. محشری، 34 ساله از تهران، در اینباره میگوید: پیش از شروع ایام تعطیلات تابستان، به همراه دخترم جدولی به تعداد روزهای تعطیل تهیه میکنیم و در هر خانه چیزی برای یکدیگر مینویسیم که در هر روز باید اجرا شود. این کار میتواند رسیدگی به امور ساده روزمره، یک فعالیت مفرح یا کاری خندهدار باشد. صبح هر روز هم، یک شماره را انتخاب میکنیم و کاری که در خانه مربوط به آن نوشته شده را انجام میدهیم. این کار برای ما به یک رسم تابستانی محبوب تبدیل شده است.
آناهیتا سعیدی، 10 ساله از تهران، درباره تعطیلات تابستان و برنامههایی که در این دوران انجام میدهد میگوید: اوایل تابستان با مادرم به بازار میرویم. مادرم برایم تعدادی لباس ساده و ارزان، مقداری دکمه، روبان، پولک و منجوق، اکلیل و دیگر وسایل تزئینی را میخرد تا بتوانم در طول تابستان به میل خودم لباسهایم را تزئین کنم. حمید شمسی، 40 ساله، نیز میگوید: سه فرزند دارم. در طول تابستان برایشان یک دوربین ارزان قیمت میخرم و از فرزندانم میخواهم تا با استفاده از آن، بهترین صحنهها را که برایشان جذاب و زیباست عکس بگیرند. پس از این که عکسها را چاپ میکنیم، با کمک یکی از اعضای خانواده بدون این که بدانیم عکسها به کدام یک از فرزندان تعلق دارد، یکی از آنها را انتخاب میکنیم و به گیرنده آن جایزه میدهیم.
تابستان بهترین فرصت است تا به اصلاح رفتارها و عادات نامطلوب کودکان بپردازیم. از جمله میتوان به رفتارهایی چون پرخاشگرى، افسردگى، اضطراب و کمرویی اشاره کرد که برخی از آنان تحت تاثیر همسالان و در مدارس و در جمع دوستان
ایجاد میشود.
تابستان برای فعالیت بدنی که برای سلامت همه افراد امری ضروری است، زمان مناسبی است . ورزش علاوه بر حفظ سلامت بدن، میتواند باعث کاهش استرس شود و بسیاری از بیتحرکیهای امروزی را که اساس بسیای از بیماریهاست از بین ببرد. ورزش به نوجوانان خودباورى و اتکا به نفس مىدهد و موجب موفقیت و مشارکت و اتحاد جمعى در آنان میشود.
توجه به این نکته حائز اهمیت است که ورزش به همراه خود صفات و اخلاق نیکویی را همچون جوانمردی، آزادگی، پاکی و ... نیز به همراه میآورد. زیرا ورزش، نیرو و انرژىهاى متراکم و سرگردان را در مسیر سالم و جامعه پسندى جارى مىکند.
تابستان، زمانی برای کسب آگاهی بیشتر
مطالعه کتاب که از سالیان دور در میان مردم کشورمان باب بوده است و هماکنون نیز رونق خود را حفظ کرده، برنامه مفیدی برای اوقات فراغت کودکان در تابستان است . در این ایام کودکان فرصت بیشتری برای مطالعه کتابهای مورد علاقهشان دارند. چرا که استرس درس و مدرسه، آنان را از مطالعه کتابهای مفید دیگر بازنمیدارد. مطالعه کتاب دیدگاههای تازهای به کودکان و نوجوانان میدهد و آنان را با پیشینه خود و مسائل جدید دیگر آشنا میکند.
استفاده درست از اوقات فراغتی که تابستان در اختیارمان میگذارد، فرصتی است که سالی یکبار به هر کدام از ما، از کوچک و بزرگ روی میکند. این فرصت نیازمند برنامهریزی اصولی است تا بتوان به بهترین نحو ممکن از لحظات آن استفاده کرد. پس بهتر است از همین الان دست به کار شویم تا زمان را از دست ندهیم و ناگهان به خود بیاییم و ببینیم که شروع سال تحصیلی است و هیچ کاری نکردهایم! پس از هماکنون شروع کنیم.
