استان کردستان به عنوان یکی از پرآبترین مناطق کشور دارای پنج حوضه آبخیز سفید رود، سیروان، زرینه، چومان و قزلچه و رازآور (کرخه) است که سرچشمه بخش بزرگی از رودخانههای کشور در آن واقع شده است.
از مجموع 14 میلیارد مترمکعب آبهای جاری استان کردستان یک میلیارد مترمکعب در حوضه سفیدرود، 8/2 میلیارد مترمکعب در حوضه سیروان، بیش از 60/1 میلیارد مترمکعب در حوضه زرینه، 820 میلیون مترمکعب در حوضه چومان و قزلچه و 120 میلیون مترمکعب در حوضه آبخیز کرخه قرار دارد.
بر اساس آمار و ارقام موجود حجم بارشهای سالانه استان کردستان 2/14 میلیارد مترمکعب، روان آبهای سالانه 8/7 میلیارد مترمکعب، منابع آب زیر زمینی 715 میلیارد مترمکعب، جریانهای خروجی از استان 3/6 میلیارد مترمکعب،آب مصرفی در بخش کشاورزی 884 میلیارد مترمکعب، آبهای مصرفی و نفوذ 4/1 میلیارد مترمکعب و تبخیر و تعریق سالانه 9/7 میلیارد مترمکعب است.
استان کردستان با استناد به همین آمار دارای 78 رودخانه فصلی و فرعی و 50 رودخانه دائمی و 9 دشت حاصلخیز است.
مدیر عامل شرکت آب منطقهای کردستان در این ارتباط گفت: 86 درصد منابع خاکی استان در شرق و 16 درصد آن در غرب استان و با اختلاف ارتفاع زیاد از رودخانهها واقع شده در حالی که 83 درصد از آبهای سطحی در همین منطقه جاری است.
مهندس عبدالله مشیرپناهی افزود: این وضعیت بهخوبی نشاندهنده نامناسب بودن پراکندگی منابع آبی و خاکی استان به عنوان اصلیترین مانع در مسیر بالفعل کردن توانمندیهای بالقوه کشاورزی استان کردستان است.
وی اظهار داشت: پس از پیروزی انقلاب اسلامی مهار آبهای سطحی استان با هدف تأمین آب زراعی مناطق شرقی و آب آشامیدنی شهرهای استان در دستور کار دولتهای پس از انقلاب قرار گرفت ولی این همت در دولت نهم و دهم سرعت بیشتری گرفت.
وی گفت: استان کردستان اکنون دارای شش سد در حال بهره برداری است که علاوه بر تأمین آب زراعی بخشی از منابع خاکی استان آب آشامیدنی شهرهای تبریز و کرمانشاه، سنندج، سقز، دیواندره و بانه را نیز تأمین میکند.
به گفته مهندس مشیرپناهی عملیات ساخت 12 سد با هدف تأمین آب شرب شهرهای استان در افق سال 1415 و تأمین آب زراعی 125 هزار هکتار از اراضی استان در دست اجراست و 22 سد نیز با اهداف کشاورزی و شرب در حال مطالعه است.
وی افزود: پس از شکلگیری دولت نهم در سال 84 مباحث مرتبط با مهار کردن آبهای سطحی استان و انتقال آن به مناطق کمآب واقع در شرق استان که در تشنگی میسوخت در اولویت کاری قرار گرفت و در قالب مصوبات دو سفر استانی هیأت دولت تدابیر خاصی برای استفاده بهینه از منابع آب، به خصوص در دومین سفر استانی اتخاذ شد.
وی تصریح کرد: دولت نهم از همین منظر در نخستین دور سفر استانی به کردستان افزایش اعتبارات اجرای سدهای سورال، سنگ سیاه، سیازاخ، چراغ ویس و گاران از سوی وزارت نیرو و از محل لایحه متمم بودجه سال 85 و لوایح بودجه سنواتی برنامه چهارم تصویب کرد.
به گفته وی در این مصوبه تأکید شده که سدهای سورال و سنگ سیاه در سال 87 و سه سد باقیمانده در سال 88 به بهرهبرداری برسند.
وی گفت: انجام مطالعات مرحله دوم سدهای باباخان و شیخ بشارت در بیجار، امیر آباد در کامیاران، زیویه و آله دره در سقز، توسط وزارت نیرو و پیشبینی اعتبار مورد نیاز اجرای طرحهای ذکر شده در لایحه بودجه سال 86 و لوایح بودجه سنواتی برنامه چهارم توسعه، پس از اخذ مجوز کارگروه مندرج در آئیننامه اجرایی ماده 32 از دیگر مصوبات نشست استانی هیأت دولت در دوره نخست سفرهای استانی است که در آبان ماه سال 85 انجام شد.
هیأت دولت در دومین نشست خود در کردستان در قالب دور دوم سفرهای استانی با هدف تأمین آب مورد نیاز دشتهای شرقی استان ( قروه و دهگلان ) تسریع در انجام مطالعه انتقال آب سیروان به مناطق شرقی استان و شروع عملیات اجرایی آن، تسریع در انجام مطالعه احداث خط انتقال آب شرب سقز از سد چراغ ویس، احداث ساختمان سد و شبکه آبیاری و زهکشی عباسآباد، تسریع در انجام مطالعه انتقال آب سیروان به مناطق شرقی استان و شروع عملیات اجرایی آن، تسریع در تخصیص آب از حوضههای آبریز سیروان و چومان به استان کردستان، اجرای سد و سامانه انتقال آب از سد آزاد و ژاوه به نیمه شرقی استان را تصویب کرد.
در این نشست همچنین آبرسانی به شهرهای بانه، بیجار، مریوان، کامیاران، حسن آباد یاسوکند، زرینه، کانی سور و بویین، اتمام ساختمان سدهای سیازاخ و گاران در سال 89، سد چراغ ویس در سال 90، ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی سدهای سورال در سال 89، سنگ سیاه در سال 90، چراغ ویس و گاران در سال 92 و سیازاخ در سال 93، اختصاص اعتبار برای کمک به احداث مجتمعهای آبرسانی روستایی، تأمین آب اراضی پایان سدها و رودخانههای استان، احداث یک هزار و 800 هکتار شبکه آبیاری و زهکشی اراضی پایاب سد گاوشان در سال 88، مطالعه و اجرای شبکههای فرعی چهار هزار هکتار اراضی سیازاخ پس از احداث شبکههای اصلی از دیگر مصوبات هیأت دولت در نشست استانی دور دوم سفرها برای مهار آبهای سطحی و تأمین آب زراعی و شرب مورد نیاز مناطق شرقی استان بود.
