هنوز جوهر بیانیه سهجانبه ایران ـ آنکارا ـ برزیل درباره مکانیسم تبادل سوخت هستهای خشک نشده بود که روز گذشته وزیر امور خارجه آمریکا از ارائه پیشنویس قطعنامه جدید تحریمهای ایران به شورای امنیت خبر داد تا واشنگتن بار دیگر نشان دهد که هیچ ارادهای برای تعامل با ایران ندارد. هیلاری کلینتون روز سهشنبه به فاصله 24 ساعت پس از صدور بیانیه تهران از ارسال متن 10 صفحهای قطعنامه چهارم تحریمهای ایران به شورای امنیت سخن گفت و مدعی شد که هم روسیه و هم چین از پیشنویس ارائه شده حمایت میکنند. این در حالی است که چینیها و روسها (دستکم تا لحظه تنظیم این خبر) هیچ گونه بیانیه رسمی مبنی بر حمایت خود از قطعنامه صادر نکردند. ادعای کلینتون درباره موافقت این دو کشور تنها در بیانیهای که وزارت خارجه آمریکا صادر کرده است، به چشم میخورد.
آمریکاییها میگویند که سرگئی لاوورف وزیر امور خارجه روسیه در یک گفتوگوی تلفنی با همتای آمریکاییاش اعلام کرده که مسکو هنوز موافق متن پیشنویس تحریمی است که آمریکا به سازمان ملل داده است. در متن بیانیه آمریکاییها آمده است: طرف روسی تأکید کرده است که درک مشترکی میان اعضای 1+5 در مورد پیشنویس قطعنامه به وجود آمده، است.
با این حال هم کلینتون که به کمیته روابط خارجی سنای آمریکا گزارش میداد و هم بیانیه وزارت متبوع او، نکاتی را مطرح کردند که نشان از عدم قطعیت موضع روسیه در حمایت بیچون و چرا از قطعنامه تحریم علیه ایران دارد.
کلینتون به نمایندگان سنا گفت که در گفتوگویش با سرگئی لاوروف که به منظور نهایی کردن متن پیشنویس قطعنامه انجام شده، طرف روسی درباره اقدامات یکجانبه آمریکا و کشورهای اروپایی درباره اعمال تحریمها به صورتی فراتر از توافق همه اعضای شورای امنیت به گونهای «مضطربانه سخن گفته است». اضطراب روسیه از اقدامات یکجانبه آمریکا در متن بیانیه وزارت خارجه آمریکا هم منعکس شده، به گونهای که در این بیانیه هم لاوروف خطاب به همتای آمریکایی به روشنی گفته است که اکنون پس از بیانیه تهران وضعیت باید «به طور دقیق مورد تحلیل قرار گیرد».
چینیها اکراه دارند
کلینتون سهشنبه شب همچنین اعلام کرد که چینیها هم از تحریم ایران حمایت میکنند ولی نحوه موضعگیری پکن در این باره نشان میدهد که چینیها هنوز موضع خود را در حمایت از قطعنامه آمریکا نهایی نکردهاند.
خبرگزاری رسمی چین (شینهوا) روز سهشنبه کمی بعد از اظهارات کلینتون به نقل از یانگجیچی وزیر امور خارجه چین گزارش کرد که پکن امیدوار است توافق تهران با برزیل و ترکیه به پیشرفت روند حل موضوع هستهای ایران از طریق گفتوگو و مذاکره کمک کند.
به گزارش این خبرگزاری، یانگ جیچی که موضع استقبال چین از بیانیه سهجانبه تهران را در گفتوگوهای جداگانه با وزیر امور خارجه ترکیه و وزیر امور خارجه برزیل مطرح کرده است. جیچی در این گفتوگو ضمن آنکه اعلام کرد چین از «مسیر دوگانه» (اعمال تحریم در عین آمادگی برای مذاکره) در برابر تهران حمایت میکند، به طرفهای برزیلی و ترکی گفته است که چین به توافق دو کشور مذکور با ایران اهمیت داده و از آن استقبال میکند.
همچنین لی باندوگ نماینده دائم چین در شورای امنیت سازمان ملل تصریح کرد که به جریان افتادن پیشنویس قطعنامه تحریم علیه ایران در این شورا به این معنا نیست که درهای دیپلماسی بسته است و ما معتقدیم که گفتوگو، دیپلماسی و مذاکره بهترین راه برای حل مسأله هستهای ایران است.
به گزارش شینهوا، باندوگ این اظهارات را بلافاصله پس از آنکه هیأت آمریکایی پیشنویس قطعنامه را تحویل شورای امنیت داد، بیان کرده است.
وی تحویل پیشنویس قطعنامه تحریم ایران به سازمان ملل را فرصتی خواند که براساس آن امید میرود همه طرفهای درگیر قدر آن را دانسته و برای یک راهحل مناسب دوباره مسأله هستهای ایران از طریق دیپلماسی تلاش کنند.
وی تاکیدکرد: تحریمها علیه ایران نباید تأمین جریان انرژی و جریان عادی تجارت و همچنین زندگی عادی مردم ایران را تحت تأثیر قرار دهد و باید تلاشهایی برای محدودسازی تحریمها صورت گیرد.
اردوغان: شورای امنیت صلاحیت ندارد
نخستوزیر ترکیه گفت: شورای امنیت برای رسیدگی به موضوع هستهای ایران اعتبار ندارد.
رجبطیب اردوغان پس از دریافت دکترای افتخاری از دانشگاهی در مادرید با اشاره به این مطلب خاطرنشان کرد: اعضای دائم شورای امنیت شامل آمریکا، روسیه، انگلیس، فرانسه و چین بهعلاوه آلمان خود دارای تسلیحات هستهای هستند پس چطور میتوانند درباره موضوع هستهای ایران قضاوت عادلانه کنند. اردوغان افزود درحالی که آنها خود همچنان دارای تسلیحات هستهای هستند از کجا برای پرسش از دیگر کشورها درخصوص داشتن سلاح هستهای، اعتبار کسب میکنند.
رجب طیب اردوغان که برای شرکت در اجلاس مشترک اتحادیه اروپا با کشورهای آمریکای لاتین در اسپانیا به سر میبرد همچنین از جامعه بینالمللی خواست تا از بیانیهای که دوشنبه بین ایران، ترکیه و برزیل درباره تبادل اورانیوم ایران در ترکیه به دست آمد حمایت کنند.
همچنین مورات مرگان، رئیس کمیته روابط خارجی پارلمان ترکیه از سخنان هیلاریکلینتون و ارائه پیشنویس قطعنامه تحریم به شورای امنیت بهشدت ابراز نگرانی کرد. وی گفت: رأی به قطعنامه تحریم ایران موجب ایجاد تنش است.
برزیل بهدنبال شرکت در 1+5
یکی از مشاوران لوئیس ایناسیو لولا داسیلوا رئیسجمهوری برزیل سهشنبه در مادرید گفت: برزیل امیدوار است به همراه ترکیه در گفتوگوهای گروه پنج بهعلاوه یک (پنج عضو دائم شورای امنیت بهعلاوه آلمان) درباره موضوع هستهای ایران شرکت کند. این سخنان در شرایطی ابراز میشود که حضور داسیلوا در تهران و بیانیه مشترک او با ترکیه موجب نگرانی شدید لابی یهودی داخل برزیل شده است. دنیس مکشین رئیس فراکسیون پارلمانی مبارزه با یهودستیزی برزیل، روز گذشته داسیلوا را به باد انتقاد گرفت و گفت که حضور او در کنار رئیسجمهور ایران شوکهکننده و به شدت حزنانگیز است. توماس شاتون سفیر آمریکا در برزیل نیز بهشدت از حضور داسیلوا در تهران انتقاد کرد و گفت که از توافق تبادل سوخت برزیل با تهران نگران است.
باتوجه به رویکردهای فوق برخی منابع سیاسی حدس میزنند که ترکیه برزیل احتمالاً به قطعنامهای که آمریکا پیشنویس آنها را سهشنبه شب به شورای امنیت ارائه کرده، رأی نخواهند داد. برخی منابع نیز میگویند: که لبنان هم به قطعنامه تحریم ایران رأی مثبت نخواهد داد. آسوشیتدپرس دیروز در گزارشی نوشت: امارات متحده توانست حمایت مهم روسیه و چین را برای تحریم ایران جلب کند ولی شاهد مقاومت شدید برای جلب همه اعضای شورای امنیت از قطعنامه خواهد بود. ماریا لوئیزا سفیر برزیل در شورای امنیت بعد از نشست شورا در سهشنبه شب گفت: ما احساس میکنیم که شرایطی جدید بهوجود آمده است.
