علی شیرین - پیروزی انقلاب اسلامی بسترساز آزادسازی انرژی متراکمی بود برای نویسندگان و شاعران به ویژه نسل جوان و نوآمدگان شعر و داستان؛ بلافاصله پس از پیروزی انقلاب با آغاز جنگ تحمیلی بخشهایی از انرژی، استعداد و فلش قلمها به سمت دفاع مقدس و روایت جنگ و تبعات آن سوق یافت هر چند که در یک ارزیابی نیز میتوان رویش اصلی جریان شعر و داستان انقلاب را به بعد از جنگ موکول کرد که نویسندگان و شاعران درگیر جنگ و نسلی از شاعران و رماننویسان که جنگ و تبعات و پیامدهای آن را لمس کرده بودند فرصت و فراغت یافتند که به مقوله ادبیات پایداری و روایت عینی و ادبی از این حماسه بپردازند و به آفرینش آثار متنوعی در حوزههای شعر، رمان، خاطره و زندگینامه و... روی آورند که البته شاید آثار اولیه آنها ضعیف بوده باشد اما به مرور صیقل خورده و آثار پخته و ارزندهای را آفریدهاند.
برخی از آثار و رشحات ذوقی و قلمی دوران جنگ را هم میتوان به مثابه مانیفست تحول ادبی شعر و داستان انقلاب نیز تلقی کرد یا حداقل میتوان آن را مبدأ تحول و تأثیرگذاری این جریان ادبی دانست که در این مجمل فرصت اشاره به مصادیق آن نیست. اما اگر بخواهیم از موضوع این وجیزه کوتاه خارج نشویم. باید تأکید کرد هر چند روایت هشت سال جنگ بخشی از تاریخ پرفراز و نشیب انقلاب اسلامی به شمار میرود اما اگر بخواهیم از عینک تاریخ به انقلاب اسلامی بنگریم روایت ادبی فصل اول انقلاب یعنی حدفاصل 15 خرداد 42 تا بهمن 57 بیشتر در حد خاطرات و روایت خاطرات و تاریخ شفاهی باقی مانده و به ادبیات راه نیافته است. اما در مقابل از حوادث، وقایع جنگ، سیره فرماندهان و روایت شخصی از نامداران جنگ، عملیاتها، نقل شکستها و پیروزیها آثار بسیاری در قالب داستان کوتاه، رمان، شعر، خاطره، تحقیق آفریده شده است که بعضاً نیز به زبانهای خارجی ترجمه شده است، مثل آثار احمد دهقان و حبیب احمدزاده غفلت از تاریخ انقلاب اسلامی و شکل نگرفتن روایت ادبی، نپرداختن به ادبیات شفاهی انقلاب و عدم ورود نویسندگان و رماننویسان به این سالها و نبود آثار مطرح، واقعیتی است که باید به طور جدی مورد توجه تحلیلگران و منتقدان قرار بگیرد. البته برخی نیز براین باورند که برای آفرینش آثار مطرح ادبی باید غبار زمان برگونه حوادث و وقایع بنشیند تا از رسوب این ماجراها آفرینشگران معانی و صیادان گهر بتوانند آثار دلخواه خود را قلم بزنند.
یک نظر نیز بر این باور است که وقوع انقلاب اسلامی فضای مساعدی را برای چاپ و ترجمه گسترده رمان و مجموعه داستان فراهم کرد اما اینکه چه تعداد از این آثار به موضوع انقلاب اسلامی، تأثیرات بزرگترین پدیده قرن بر تاریخ معاصر و جنبههای عمیق فرهنگی و فکری این انقلاب عظیم پرداخته خود جای بحث است و الا با عنایت و کرامت دولت اصلاحات آثار بسیاری از نویسندگان معاند و مخالف با انقلاب، ارزشها و باورهای دینی به وفور مجوز چاپ دریافت کردند. در مجموع میتوان گفت پدیده انقلاب اسلامی، تأثیرات جهانی این حادثه عظیم تاریخی و تاریخساز و رهبری بیبدیل آن و عینیت یافتن استقلال واقعی ملت ایران در ادبیات ما بسیار کمرنگ انعکاس یافته است و نیاز است یک بازنگری در سیاستها و رویکردها صورت بگیرد تا ادبیات در شأن این انقلاب عظیم فارغ از دستورات و خط و نشانهای تابلودار شکل بگیرد.
