یکی از مهمترین وظایف سیاستگذاران و استراتژیستها در هر کشور، علاوه بر توجه به روندهای جاری، کشف و ادراک فرآیندهای کلانی است که احتمالاً در آینده قابل پیشبینی میتوانند بر جایگاه و موقعیت کشور موردنظر تأثیرات تعیین کنندهای داشته باشند. روسیه نیز هر چند در شرایط فعلی به لحاظ تأثیرگذاری بر روندهای بینالمللی از وضعیت مطلوبی برخوردار نیست، اما توان بالقوه این کشور برای نقشآفرینی در شرایط کنونی غیرقابل انکار است.
از همین پیوند نیز جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس) از زبان رئیس دفتر سیاسیاش آقای خالد مشعل به هنگام ورود به فرودگاه مسکو در چارچوب سفری چند روزه به روسیه اعلام میدارد آنچه برای حماس مهم است داشتن ارتباط با جامعه جهانی است و ما سفر به روسیه را به عنوان یک دولت بزرگ، آغاز ایجاد این روابط میدانیم. تحلیل رفتار مسکو در نزدیکی به جنبش حماس تا حدود زیادی قابل درک است. چه اینکه تحولات آینده منطقه خاورمیانه از دیدگاه مسکو به سمتی در حرکت است که جریان ممانعت در برابر سیاستهای آمریکا به جایگاهی ویژه از حیث اقتدار در نقشآفرینی خواهد رسید. از این رو جنبش حماس به عنوان یکی از زنجیرههای محور ممانعت در منطقه خاورمیانه به رغم تعاملات مسکو با اسراییل و حتی تشکیلات خودگردان فلسطین همواره مورد توجه ویژه روسیه واقع بوده است. اظهارات 20 روز پیش سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه مبنی بر تمایل زایدالوصف کرملین برای ارتباط مستمر با حماس بیشک نشان از ضعف این جنبش اسلامی آنگونه که غربیها تبلیغ میکنند، نیست بلکه نشان از آن دارد که این جنبش فلسطینی توانسته است به رغم حصار سیاسی سه ساله علیه خود به کامیابیهایی در عرصه سیاسی دست یابد.
دعوت مسکو از مشعل برای سفر به روسیه از زاویهای دیگر نوعی دهنکجی آشکار روسیه به آمریکا نیز محسوب میشود. در حالی که «دیوید ولش» فرستاده آمریکا در خاورمیانه اعلام میکند: واشنگتن تلاش دارد تا اداره دولت را برای حماس مشکل کند و سعی میکند تا دولتهای دیگر را متقاعد کند تا از نشست با رهبران حماس اجتناب کنند، روسها نه تنها اعتنایی به این سیاست واشنگتن ندارند که از عالی رتبهترین مقام حماس دعوت به سفر به مسکو میکنند.
روسها برای نقش آفرینی در تحولات جدید خاورمیانه در مقابل آمریکا نیاز به ارتباط با جریانهای تأثیرگذار در خاورمیانه دارند و از آن سو نیز جنبش حماس که موفق به تأسیس اولین حکومت اسلامی در بخشی از سرزمینهای تحت اشغال اسراییل شده است روابط ویژه با مسکو را راهی برای خروج از حصار سیاسی و دیپلماتیک تحمیلی آمریکا و متحدان منطقهایاش میداند.
این نگاه حماس کاملاً از اظهارات خالد مشعل پیداست آنجا که میگوید: حماس آماده امضای متن جدید توافقنامه آشتی ملی پس از اعمال ملاحظات این جنبش نسبت به این متن است. وی با تأکید بر لزوم نقشآفرینی مصر از تلاشهای روسیه یا دیگر کشورهای جهان برای حل بحران داخلی استقبال میکند. آهنگ تند تحولات پیش روی منطقهای و جهانی که اثرگذاری آن بیش از حماس بر روسیه مترتب است نوعی از سود بری متقابل این دو را برای هم تعریف میکند. روسها برای نقشآفرینی در تحولات خاورمیانه و حماسیها برای دستیابی به موقعیتی برتر نسبت به رقیب خود به دیدار رئیس دفتر حماس با مقامات روسیه مینگرند.
