ويدا پوريگانه - اگرفردي دچار گلودرد چرکي شد، تا زماني که وي به نزد پزشک نرود، هرگز به طور قطعي نمي توان گفت که عامل گلودرد چرکي، عفونت استرپتوکوکي است و حتماً در گلودردهاي چرکي به خصوص در کودکان بايد براي تشخيص و درمان مناسب به پزشک مراجعه کرد و از خوددرماني پرهيز نمود.
خوشبختانه اين بيماري به علت ميکروبي بودن، واگيردار و قابل سرايت نيست. تب رماتيسمي در صورتي که گلودردهاي چرکي به موقع و به طور مناسب درمان نشود، به وقوع ميپيوندد اما درصورت تشخيص بهموقع و صحيح گلودردهاي چرکي، تب روماتيسمي قابل پيشگيري است. اين بيماري در همه سنين ديده مي شود.
تب رماتيسمي ممکن است اجزاي مختلفي از بدن بهخصوص مفاصل و قلب را درگير کند. در نتيجه ممکن است منجر به تورم و دردناکي مفاصل، ضايعات پوستي به ويژه بر روي قفسه سينه يا شکم، حرکات غيرطبيعي و يا تورم پوست شود. همچنين ممکن است تب روماتيسمي قلب را تحت تاثير قرار داده و سبب التهاب يا آسيب دريچههاي قلبي شود.
در اين باره دکتر مهرداد حلوايي متخصص فيزيولوژي به خبرنگار سلامت جوان مي گويد: تب رماتيسمي که يک بيماري عفونتي از نوع استرپتوکوکي گروه آ است ميتواند از گلودردهاي چرکي در بدن شروع شود. از شايع ترين علائم اين بيماري مي توان به بروز ناگهاني گلودردچرکي به ويژه همراه با بلع دردناک، تب، خستگي، رنگپريدگي، بياشتهايي، احساس ناخوشي عمومي، درد شکم، درد سينه، بثورات پوستي اندک بر روي شکم، سينه و پشت، برآمدگيهاي زيرپوستي کوچک بدون درد در نواحي استخواني نظير آرنج و زانو و حرکات غيرارادي اندامهاي تحتاني و فوقاني اشاره کرد.
علل تب روماتيسمي را بشناسيم
شايع ترين مفاصل درگير عبارتند از مچ دست، آرنج، زانو و مچ پا. التهاب مفصلي معمولاً در عرض 10 تا 14روز فروکش مي کند ولي بدون درمان، ساير مفاصل نيز ممکن است درگير شوند.
علل
تب روماتيسمي از يک عفونت استرپتوکوکي قبلي (معمولاً عفونت گلو) که يك تا شش هفته قبل از بروز علايم تب روماتيسمي رخ ميدهد ناشي مي گردد. اين اختلال، يک اختلال خودايمني است که در آن پادتن هاي توليدشده بر ضد باکتري استرپتوکوک بر ضد مفاصل و قلب نيز واکنش نشان مي دهند.
عوامل افزايش دهنده خطر
تغذيه نامطلوب، سابقه خانوادگي تب روماتيسمي، زندگي در شرايط پرجمعيت يا غيربهداشتي، داشتن استعداد ابتلاي عفونت هاي تنفسي فوقاني، عفونتهاي استرپتوکوکي درمان نشده يا ناقص درمان شده است.
پيشگيري
در مورد هر نوع عفونت گلو به خصوص در کودکان کشت گلو از نظر استرپتوکوک بايد انجام شود. درمان آنتي بيوتيکي فوري هر عفونت استرپتوکوکي، از جمله عفونت هاي پوستي. عفونت هاي استرپتوکوکي بايد با آنتي بيوتيک (معمولاً پني سيلين ) خوراکي به مدت ده روز يا تزريق نوع طولاني اثر آن درمان شود.
عواقب موردانتظار
عفونتهاي استرپتوکوک معمولاً با درمان قابل علاج هستند. تب روماتيسمي قابل درمان است ولي قابل علاج (درمان قطعي ) نيست. اين عارضه در عرض 2 تا 12هفته فروکش مي نمايد. در بعضي موارد، تب روماتيسمي ممکن است به دريچه هاي قلبي آسيب بزند. دريچه آسيب ديده را مي توان با جراحي تعويض کرد. در موارد نادر تب روماتيسمي حتي با درمان ميتواند کشنده باشد.
عوارض احتمالي
آسيب دايمي دريچه هاي قلب که منجر به نارسايي احتقاني قلب ميگردد. حملات بعدي تب روماتيسمي حاد در پي عفونت مجدد با استرپتوکوک.
اصول كلي درمان
بررسي هاي تشخيصي ممکن است شامل آزمايش هاي خون، کشت گلو و نوار قلب و راديوگرافي قفسه سينه و قلب باشد. هيچ آزمون اختصاصي براي تشخيص تب روماتيسمي وجود ندارد.
در موارد خفيف، مراقبت در منزل کافي است ولي در موارد شديد ممکن است بستري در بيمارستان لازم باشد. درجه حرارت بيمار و تعداد نبض او را روزانه اندازه گيري کرده و براي ارايه به پزشک ثبت نماييد.
اگر بيمار گلودرد يا سرفه دارد از يک دستگاه مرطوب کننده با بخار سرد استفاده کنيد. دستگاه مرطوب کننده را هر روز تميز کنيد. بهداشت دهاني مطلوب مهم است.
داروها
استروئيدها (داروهاي ضدالتهابي ) يا آسپيرين براي کاهش التهاب، داروهاي ادرارآور براي کاهش احتباس مايعات، آنتي بيوتيکها براي مقابله با باقيمانده باکتري هاي استرپتوکوکي. پس از رسيدن تب روماتيسمي به مرحله غيرفعال، مقدار اندک آنتي بيوتيکها ممکن است به مدت نامحدود براي جلوگيري از عود بيماري ادامه يابد.
فعاليت
تا هنگامي که بررسيها نشان دهد بيماري فروکش کرده است بيمار بايد در بستر استراحت نمايد. مدت استراحت لازم به اين منظور معمولاً 2تا 5هفته است ولي در برخي موارد به ماهها استراحت نياز است. مهيا کردن يک لگن يا توالت کنار بستر باعث مي شود که بيمار مجبور نباشد براي رفتن به توالت از بستر برخيزد.
رژيم غذايي
رژيم مايعات با غذاهاي نرم در مراحل اوليه بيماري که به تدريج به يک رژيم عادي غني از پروتئين، کالري و ويتامينها تغيير داده مي شود. رژيم غذايي کم نمک در صورتي که بيمار دچار کارديت (التهاب قلب ) باشد، توصيه مي شود. در اين شرايط به پزشک خود مراجعه نماييد.بروز علايم زير در طي درمان مانند ورم پا و پشت، کوتاهي نفس، استفراغ يا اسهال، سرفه، درد شديد شکم، تب معمول است. اگر دچار علايم جديد و غيرقابل توجيه شده ايد، داروهاي تجويزي ممکن است با عوارض جانبي همراه باشد.
