عضو کمیسیون برنامه و بودجه عنوان میکند در صورت هدفمند کردن یارانةها با شیب اصلاح قیمت 10هزار میلیارد تومانی به طور متوسط هر ایرانی سالانه 150 هزار تومان یارانه نقدی دریافت میکند و اگر این رقم با توجه به دهک درآمدی افراد اختصاص پیدا کند، اقشار کم درآمد حداکثر سالانه 250 هزار تومان و پر درآمدها 100 هزار تومان یارانه نقدی دریافت خواهند کرد.
اجرای طرح هدفمند کردن یارانهها پرسشهای زیادی به وجود آورده که برخی از آنها در گفت و گوی خبرنگار فارس با جعفر قادری عضو کمیسیون برنامه و بودجه به بحث گذاشته شد.
فارس: چندی قبل سخنگوی کارگروه تحول اقتصادی برای توجیه درآمد 40 هزار میلیارد تومانی هدفمند کردن یارانهها در بودجه به کمیسیون برنامه و بودجه آمد. آیا دولت اعلام کرد در صورت تقسیم 20 هزار میلیارد تومان میان تمام دهکهای درآمدی چه میزان یارانه نقدی به مردم تعلق خواهد گرفت؟ به نظر نمیرسد در صورت عمل به قانون آنهم به این شکل چیزی دست مردم را بگیرد؟
قادری: اگر بخواهیم بجای 20 هزار میلیارد تومان،40 هزار میلیارد تومان درآمد را در بودجه بیاوریم، برای تامین چنین افزایشی قیمتهای حاملهای انرژی باید افزایش سریعی داشته باشند. باید ببینیم جامعه کشش دارد یکباره چنین افزایشی را تحمل کند. طی یک سال گذشته در مجلس به این نتیجه رسیدیم که افزایش قیمت حاملهای انرژی تدریجی باشد، به گونهای که بخش تولیدی و مصرفی ما قدرت انطباق خود را داشته باشند، ما این کار را کردهایم اما دولت سر حرف اول خود برگشته است. قابل توجیه نیست بگوییم چون مبلغ کمتری دست مردم را میگیرد شیب اصلاح قیمتها را تندتر کنیم، اگر اینگونه باشد میتوان تمام 110 هزار میلیارد تومان یارانه پرداختی دولت در سال را به یکباره هدفمند کرد تا یارانه نقدی بیشتری دست مردم را بگیرد، ولی باید آثار و تبعات تورمی آن را در جامعه در نظر بگیریم و ببینیم جامعه چقدر کشش دارد.
اگر 10 هزار میلیارد تومان در بین مردم تقسیم شود و همه 70 میلیون نفر جمعیت کشور مشمول یارانه شوند، بطور متوسط هر فرد سالانه 150 هزار تومان یارانه دریافت خواهد کرد.حال اگر این درآمد به اقشار پردرآمد کمتر و به کمدرآمدها بیشتر تعلق گیرد ممکن است به اقشار کم درآمد - هر نفر - سالانه 250 هزار تومان و به افراد پردرآمد سالانه 100 هزار تومان تعلق گیرد، این رقم وقتی تقسیم بر 12 ماه شود رقم قابل توجهی نخواهد بود، بنابراین نباید روی این مساله خیلی حساسیت به خرج دهیم. مهم این است تعدیل قیمتها به گونهای باشد که آثار و پیامدهای آن برای مردم قابل هضم و تحمل باشد.
فارس: اساسا هدفمند کردن یارانه یعنی هدایت یارانه به سمت اقشار آسیبپذیر، چرا مجلس تعریف کرده که به همه اقشار یارانه تعلق گیرد اگر قرار بود به همه یارانه تعلق گیرد الان این کار انجام میشود؟
قادری: نه در حال حاضر همه یارانه نمیگیرند،بله ، در برخی اقلام مانند نان همه یارانه میگیرند ولی مگر حجم یارانه نان نسبت به کل یارانهها چقدر است؟ بخش عمده یارانه مربوط به حاملهای انرژی است که رابطه مستقیم با مصرف دارد. هر کس درآمدش بالاتر باشد و امکان استفاده از وسایل نقلیه خصوصی را بیشتر دارد یارانه بیشتری دریافت میکند. در طرح هدفمند کردن یارانهها بناست این روند تغییر جهت پیدا کند و یارانه بیشتر به افرادی تعلق گیرد که درآمدشان کمتر است.
نمیخواهیم یارانه را حذف کنیم، میگوییم همه یارانه را استفاده کنند ولی جهت موجود برعکس شود. در قانون مصوب مجلس نیز آمده است "یارانه دریافتی باید رابطه معکوسی با درآمد افراد داشته باشد ".
فارس: در اینجا یک نقض غرض وجود دارد. شما می گویید اگر قرار است 10 هزار میلیارد تومان یارانه به 70 میلیون نفر تعلق قرار گیرد، افراد کم درآمد حداکثر سالانه 300 هزار تومان و پردرآمدها 100 هزار تومان دریافت میکنند. اما آیا این جبران بار تورمی که اقشار کمدرآمد باید تحمل کنند را خواهد کرد؟
قادری: مجلس برای اینکه بار روانی اجرای طرح را کاهش دهد، هیچ دهک درآمدی را از دریافت یارانه مستثنی نکرد، منتهی باید در پرداختها تفاوت وجود داشته باشد، حال اینکه دهک پایین چند برابر دهک درآمدی بالا یارانه دریافت کند، بحثی است که به تشخیص دولت بستگی دارد.
فارس: اجرای طرح دارای تورم انتظاری و تورم واقعی است و در نهایت این فشار به اقشار آسیبپذیر وارد میشود، آیا برآورد شده تورم اجرای طرح طبق قانون چقدر است.
قادری: در لایحه اولیه دولت برای اصلاح قیمتها در سال اول درآمد 34 هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده بود و مطرح میشد که در خوشبینانهترین حالت طرح بین 15 تا 20 درصد بار تورمی خواهد داشت.پیشبینی جدیدی درباره قانون جدید و مصوب مجلس وجود ندارد، ولی فکر نمیکنم نرخ تورم آن کمتر از 15 درصد باشد و تورم فعلی را به 25 تا 30 درصد خواهد رساند. حال اگر روند اصلاح قیمتها دو برابر شود، تورم آن خیلی بیشتر خواهد بود.
متاسفانه ما در کارهایمان دچار افراط و تفریط هستیم یا وارد کاری نمیشویم یا وقتی وارد میشویم به حدی افراطی عمل میکنیم که طرح در همان ابتدا شکست خورده و ناگزیر شویم عقب نشینی کرده و کل ماجرا را منتفی کنیم، ما نمیخواهیم چنین اتفاقی بیفتد.
فارس: فکر نمیکنید با توجه به بار تورمی شدید طرح و فشاری که به اقشار آسیبپذیر وارد میکند قانون دارای یک ایراد اساسی است؟
قادری از رقم 20 هزار میلیارد تومان درآمد سال اول 6 هزار میلیارد تومان به واحدهای تولیدی اختصاص مییابد که بهانهای برای افزایش قیمتها نداشته باشند، بحث دیگر این است که علیرغم آثار تورمی برگشت پول چندانی برای مردم وجود ندارد، اما دقیقا مطلب روشن است. افزایش قیمتها خود 20 تا 30 درصد مصرف را تعدیل میکند. اگر روش کنونی مصرف اینگونه ادامه یابد تولید گاز، برق و بنزین در آینده پاسخگوی نیازهای کشور نخواهد بود. قیمتها باید واقعی و شفاف باشد. بخش خصوصی آینده را به خوبی مشخص کرده مزیتهای نسبی ما روشن شود و بتوانیم در دراز مدت به جای پرداخت یارانه در این مزیتها سرمایهگذاری کنیم باید انحرافات را با شفاف کردن قیمتها از بین ببریم.
فارس: برخی از نمایندگان مطرح کردهاند که دولت امسال افزایش حقوق و دستمزد کارکنان دولت در بودجه را صفر در نظر گرفته است استدلال دولت برای این کار چیست؟
قادری: جداول بودجه را الان در دسترس ندارم، اما در هزینههای جاری دولت بیش از 10 تا 12 درصد رشد پیشبینی کرده است و فکر نمیکنم اینگونه باشد.
