در دومین روز از دهه مبارک فجر و همزمان با روز ملی فناوری فضایی، هفت پروژه مهم هوا- فضا روز گذشته- چهارشنبه- با حضور رئیس جمهور و وزرای «ارتباطات و فناوری اطلاعات» و «دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح» در تهران رونمایی و افتتاح شد.
در این مراسم از ماهواره ملی طلوع، نمونه مهندسی ماهواره ملی مصباح دو، نمونه مهندسی ماهواره نوید علم و صنعت، نمونه مدل اولیه ماهوارهبر سیمرغ و موتور ماهوارهبر سیمرغ رونمایی و نخستین مرکز پردازش تصاویر ماهواره ای ایران و آزمایشگاه سه بعدی مجازی ماهواره ای افتتاح شد. با دستیابی ایران به این فناوریهای پیشرفته پیش بینی میشود که تا سال 1390 یک ماهواره ایرانی دیگر به فضا پرتاب شود.
پرتاب اولین موجودات زنده از ایران به فضا
در این مراسم، وزیر دفاع از پرتاب اولین موجودات زنده توسط متخصصان بومی کشورمان از ایران به فضا خبرداد. سردار وحیدی با اعلام این خبر گفت: اولین موجودات زنده از ایران در قالب کپسول زیستمحیطی و توسط کاوشگر 3 به فضا پرتاب شدند که در این کپسول موش، لاکپشت، کرم خاکی و سلولهای مختلف بودند.
کاوشگر 3 از زیرسامانههای سازه، محفظه زیستی تغذیه و ارسال دادههای تله متری، تصویربرداری و ارسال همزمان، رایانه پرواز، سنجش محیطی تشکیل شده است. تله متری فعالیتها و عملکرد کاوشگر در فرایند پرتاب و ارسال تصاویر همزمان به ایستگاه زمینی متحرک، کنترل رایانه پرواز در این فرایند، کنترل عملیات فرامین و جدایش، نمایش کپسول زیستی و موجودات زنده درون آن به صورت بهنگام،دستیابی به مجموعه امکانات آزمایشگاهی برای دادهبرداری از فضای خارج از جو از دیگر دستاوردهای پرتاب کاوشگر 3 است.
این اقدام به منظور بررسی وضعیت موجودات زنده در فضا با همکاری وزارت دفاع و وزارت علوم و پژوهشگاه فضایی و در ادامه پرتاب کاوشگرهای یک و دو صورت گرفته است.
طلوع؛ اولین ماهواره سنجش از راه دور ایرانی
ماهواره سنجش از دور«طلوع» قابل پرتاب با ماهوارهبر سیمرغ، دارای فناوریهای جدیدی مانند محموله تصویربرداری، کنترل وضعیت مکانیزمها و سلولهای خورشیدی است که برای نخستینبار در آن به کار رفته است. ماموریت اصلی این ماهواره، تصویربرداری تک طیفی با تفکیکپذیری 50 متر، ذخیره و ارسال دادههای تصویر به ایستگاههای زمینی خواهد بود که به این منظور با ایستگاههای زمینی تلهمتری، ردگیری، فرمان و نیز مرکز کنترل پرواز، قابلیت تبادل دادههای پایش و کنترل ماهواره را دارند.
با توجه به ویژگیهای تصاویر ماهواره طلوع میتوان کاربردهایی چون نقشهبرداری زمین در مقیاس بزرگ، مطالعه و بررسی حوضچههای آبی و دریا، مشاهده و ارزیابی تخریب منابع انسانی، بررسی علوم کشاورزی، جنگلی، مشاهده پوشش ابرها، پراکندگی انسانی و ارزیابی بلایای طبیعی نظیر زلزله، سیل و آتشسوزی را برای آن ذکر کرد. مدار ماهواره طلوع از نوع ارتفاع پایین و ارتفاع مدار آن بیش از 500 کیلومتر است و عمر مفید آن دو سال پیشبینی میشود. انرژی ماهواره طلوع توسط آرایههای خورشیدی و از روی بدنه و باتریهای ثانویه تامین خواهد شد. جرم این ماهواره 100 کیلو و ابعاد این سازه 6 ضلعی به عرض 86 و ارتفاع 100 سانتیمتر است.
ماهواره ملی مصباح دو
ماهواره ملی مصباح دو از نوع ماهوارههای مخابراتی است که در باند یو اچ اف کار میکند. ماموریت اصلی این ماهواره ذخیره و بازیابی اطلاعات، جمع آوری و پخش دادهها روی مناطق وسیع و پراکنده، خواندن از راه دور و ناوبری است. هدف از توسعه طرح مصباح دو کسب دانش فنی، تحلیل، ساخت و آزمایش ماهواره ای به صورت بومی، دستیابی به فضا از طریق طراحی و پرتاب یک ماهواره نزدیک به زمین و ایجاد یک شبکه ارتباطی ماهواره ای برای ارتباط با کاربران در مناطق دورافتاده ایران یا دیگر نواحی جغرافیایی دنیاست.
ماهواره بر سیمرغ
ماهواره بر سیمرغ جدیدترین ماهوارهبر ساخت جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود که قادر است با استفاده از نصب جدید و پیشرفته موتورهای سوخت مایع، انرژی لازم را برای قرار دادن ماهواره هایی تا وزن 100 کیلوگرم در مدار 500 کیلومتری زمین تامین کند.
موتور ماهوارهبر سیمرغ از ترکیب چهار موتور 32 تنی تشکیل شده است و میتوان از آن در ماهوارهبرهایی با قدرت زیادتر در آینده استفاده کرد. این موتور میتواند ماهواره هایی با وزن 700 کیلوگرم را در مدار 1000 کیلومتری زمین قرار دهد. این ماهوارهبر از لحاظ طول و قطر با ماهوارهبر قبلی کشورمان به نام «سفیر» که ماهواره امید را به فضا پرتاب کرد، فرق دارد و قرار است نسل جدید ماهوارههای ایرانی را به فضا پرتاب کند.
«اسپوتنیک1» نخستین ماهوارهبر دنیا محسوب میشود که در سال 1957 توسط روسیه به فضا فرستاده شد و یک سال پس از آن آمریکا «اکسپلورر1» را در پاسخ به رقیب خود به فضا فرستاد. فرانسه در سال 1965، ژاپن و چین در سال 1970، انگلیس در سال 1971 و هند در سال 1980 پروژه های فضایی خود را کلید زدند و بعد از آن هیچ کشوری موفق به کسب فناوری بومی فضایی نشد تا اینکه 18 سال بعد، ایران به عنوان آخرین کشور دارای فناوری بومی فضایی موفق شد سفیر امید را وارد مدار کند.
ایستگاه سنجش و آزمایشگاه سه بعدی مجازی ماهوارهای
این ایستگاه سنجش از راه دور، نخستین مرکز سنجش تصاویر ماهوارهای است که برای استفاده از اطلاعات ارسالی ماهوارهها در زمینههای مختلف کشاورزی، طبیعی، جمعیتی، جغرافیایی و... به کار گرفته میشود و توسط سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح ساخته شده است.
آزمایشگاه سه بعدی مجازی ماهوارهای نیز توانایی چرخش 360 درجهای حول محورهای عمودی و افقی را دارد و به منظور آموزش مربیان و دانشجویان به کار میرود. آزمایشگاه سه بعدی مجازی ماهوارهای به همت متخصصان دانشگاه خواجهنصیر طراحی و ساخته شده است.
ماهواره نوید؛ نخستین ماهواره دانشجویی کشور
ماهواره «نوید علم و صنعت» نخستین ماهواره علمی دانشجویی کشور است که به صورت بومی ساخته شده و ماموریت آن تصویربرداری از زمین با وضوح تصویر 750 متر مبتنی بر روش جاروبی و به صورت تک باند است.
به زودی ایرانیها به فضا میروند
محمد رضایی، استاد دانشگاه هوا و فضا در ارزیابی این پیشرفت بزرگ علمی به گزارشگر «جوان» گفت: کشورهایی که وارد رشته هوا و فضا میشوند مدت زمان زیادی طول میکشد تا به این پیشرفتها دست یابند ولی کشور ما در مدت زمان بسیار کوتاهی به این موفقیت بزرگ دست یافت و همین سبب میشود که نگرش سایر کشورها نسبت به جایگاه علمی و فضایی ایران دستخوش تغییرات جدی شود.
به گفته رضایی، اهمیت دستیابی به این پیشرفت بزرگ در این است که ما در شرایط تحریم اقتصادی توانستیم تمام لوازم مورد نیاز برای ساخت این پروژهها را در داخل بسازیم؛ چرا که معمولا در پروژههای فضایی هیچ کشوری به تنهایی کار نمیکند و به تنهایی همه تجهیزات را ندارد.
این استاد دانشگاه ادامه داد: این فرایند گامی برای فرستادن انسان به فضا در کشور است ولی برای طی کردن پروسه زمانی آن نمیتوان زمانی را مشخص کرد. پیشرفتهای فضایی ایران محرک سایر رشتههای علمی کشور استرضایی اظهار داشت: پروژههای فضایی چون پروژههای میان رشتهای و چند رشتهای هستند در قالب پروژههای محرک عنوان میشوند که با کمک آن میتوان رشتههایی از جمله پزشکی فضایی، مهندسی الکترونیک، شیمی و غیره را میتوان تحریک کرد. با این اتفاقی که افتاد هم دانشمندان هوافضا تحریک شدند و هم مسؤولین حمایت بیش تری میکنند.
