افسار سیاست خارجی از دست اوباما خارج می‌شود؟

باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا در آغاز دوازدهمین ماه ورودش به کاخ سفید با سرعت نه چندان آرام کنترل سیاست خارجی آمریکا را از دست می‌دهد. هیلاری کلینتون هفته قبل به صراحت اعلام کرد که اوباما را در دوره دوم حضورش در کاخ سفید همراهی نخواهد کرد. کم نیستند کسانی که می‌گویند صحبت‌های خانم کلینتون اعتراض خاموش به جریان فعلی سیاست خارجی آمریکاست که موقعیت جمهوری خواهان را در مقابل دموکرات‌ها تقویت کرده است. البته خانم کلینتون برای اینکه از کابینه اوباما خارج شود، احتمالاً دلایل شخصی دیگری هم دارد از جمله اینکه گفته می‌شود نفوذ «بیل کلینتون»، رئیس جمهور سابق بر هیلاری باعث شده که اوباما نگاه چندان خوشایندی به او نداشته باشد. اما برای نشان دادن اینکه فرمان سیاست خارجی آمریکا در حال خارج شدن از دستان نه چندان سفت و قرص اوباماست، نیز دلایل دیگری هم هست؛ هفته قبل لایحه تحریم بنزین ایران در سنای آمریکا تصویب شد و برای اجرایی شدن فقط امضای اوباما را کم دارد. تصویب لایحه بنزین با این سرعت و به خصوص در شرایطی که دو روز قبل از آن، اتاق بازرگانی و 9 نهاد مهم جامعه اقتصادی آمریکا در مخالفت با آن به باراک اوباما نامه نوشته بودند، حتی برای طراح این لایحه هم قابل تصور نبود. تصویب این لایحه حاصل یک مصالحه ضمنی بین هری رید، رهبر اکثریت دمکرات‌های سنا و سناتورهای جمهوری‌خواهی مثل مک کین در داخل سنا بود. هر چند دموکرات‌ها شرط کرده‌اند که این لایحه قبل از تأیید نهایی باید دوباره مورد مذاکره قرار گیرد و حق اعمال تغییرات جدید را برای خود محفوظ داشته‌‌‌اند، ولی بعید به نظر می‌رسد که مذاکرات به اعمال تغییرات در لایحه تحریم بنزین ایران منجر شود.در شرایطی که اوباما از ابتدای ورود به کاخ سفید، بر تعامل با ایران اصرار کرده، تصویب لایحه تحریم بنزین، احتمالاً او را بیش از هر وقت دیگری در مقابل ایران قرار می‌دهد به موافقت دموکرات‌های سنا با این لایحه نشان دهنده دو چیز است: اول اینکه دست کم بخش‌هایی از حزب دموکرات زیر فشار کمرشکن جمهوری‌خواهان، سعی دارند وجهه قابل قبول‌تری از سیاست خارجی آمریکا را به تصویر بکشند و بگویند که کاخ سفید آنطور که بعضی‌ها مثل چالز کراتهامر می‌گویند در مقابل ایران سر تعظیم فرود نیاورده است.دوم اینکه، بخشی از دموکرات‌ها با سیاست اوباما مشکل پیدا کرده‌اند و به دنبال این هستند که بدون اینکه انتقاد کنند تغییراتی در آن به وجود بیاورند. همین دو هفته قبل بود که ریچارد هاس، رئیس شورای روابط خارجی آمریکا در مقاله‌ای پر سر و صدایش در نیوزویک گفت که به نتیجه نرسیدن مذاکرات هسته‌ای او را به این نتیجه رسانده که کاخ سفید باید «تغییر حکومت در ایران» را در دستور کار قرار دهد و به این ترتیب به جمع جمهوری‌خواهان، دموکرات‌ها و کسانی پیوست که این روزها هر کدام از یک طرف طناب سیاست خارجی اوباما را به خود می‌کشند.به جز سیاست ایرانی اوباما قراین دیگری هم وجود دارد که نشان می‌‌دهد دموکرات‌ها برای تهاجمی‌تر کردن سیاست‌ خارجی اوباما پشت پرده در تلاش کردن هستند. در شرایطی که اوباما اعلام کرده که اصل را بر تعامل با چین قرار خواهد داد، پنتاگون چند روزی قبل قرارداد 4/6 میلیارد دلاری بوش برای فروش تسلیحات نظامی به چین را به اجرا گذاشت تا یکبار دیگر نشان دهد سیاست خارجی آمریکا فقط همان چیزی نیست که در ذهن آقای اوباما جاری و ساری است. هیلاری کلینتون هم در همین بین کم نگذاشت و چشم بادامی‌های چینی را تهدید کرد که اگر در جریان تحریم ایران در کنار آمریکا قرار نگیرند، منزوی خواهند شد. نتیجه همه اینها منجر به این شده که سیاست خارجی آمریکا بعد از 12 ماه، روند بسیار متفاوت‌تر از آن چیزی را در پیش بگیرد که اولین رئیس‌جمهور سیاه‌پوست آمریکا در بدو ورود به کاخ سفید مد نظر داشت. یک نفر آرام و بی سر و صدا کت مشکی رنگ آقای اوباما را از پشت گرفته و آهسته در گوش او می‌گوید: کبوترها می‌خواهند از بازها جا نمانند، کمی تندتر.