با گذشت دو ماه از مذاکرات ایران و 1+5 که منجر به تهیه پیشنویس وین برای غنیسازی سوخت هستهای مورد نیاز ایران شد، مذاکرات پشت پرده طرفها برای دستیابی به نتیجهای قابل قبول با رد و بدل شدن طرحهایی جدید ادامه دارد.
در شرایطی که قرار است معاون وزیر خارجه ژاپن تا چند روز دیگر برای مذاکره با مقامهای ایرانی به تهران بیاید، منابع سیاسی میگویند که آمریکاییها مایلند توکیو را به عنوان یک بازیگر کلیدی وارد مذاکرات هستهای ایران و غرب کنند. روز جمعه منوچهر متکی، وزیر خارجه ایران در حاشیه نشست داروس درباره اقتصاد جهانی با مقامهای سیاسی فرانسه و برزیل ملاقات کرد و بعد از آن از مطرح شدن ایدههای جدید درباره تأمین سوخت رآکتور تهران خبر داد.
به گفته متکی، او از مذاکراتی که با مقامهای فرانسوی و برزیلی در داووس داشته، ایدههای جدیدی مطرح شده است که روی میز مذاکره قرار دارد. یوکیو آمانو، مدیرکل جدید و ژاپنی الاصل آژانس هم این موضوع را که مذاکرات جریان دارد، تأیید کرد و گفت: طرح (وین) روی میز است و گفتوگو همچنان جریان دارد. وی افزود: امیدوارم که به توافقی دست پیدا کنیم و من نیز به عنوان میانجیگر به کار خود ادامه خواهم داد.
برخی منابع سیاسی حدس میزنند برزیلیها که از چند سال قبل فناوری لازم برای غنیسازی اورانیوم را به دست آورده و به تازگی هم به عنوان شریک قابل اعتماد تهران در آمریکای لاتین مطرح هستند، به عنوان گزینهای جدید برای ارسال سوخت هستهای تهران مد نظر قرار بگیرند.
این حدس و گمانها وقتی تقویت شد که سلسوآموریوم، وزیر خارجه برزیل هم در حاشیه اجلاس داووس انجام شدن مذاکرات با طرف ایرانی را تأیید کرد.
سلسو آموریوم گفت که مذاکرات او درباره زمانبندی و مقدار اورانیوم بوده که در توافق احتمالی باید مبادله شود ولی جزییات بیشتری در این مورد ذکر نکرد.
تمایل آمریکا به توکیو
با وجود مطرح شدن برزیل به عنوان یک گزینه برای تأمین سوخت ایران به نظر میرسد که آمریکاییها تمایل زیادی برای نقشآفرینی برزیل ندارند. منابع سیاسی در واشنگتن میگویند آمریکا مایل است ژاپن را به عنوان یک بازیگر مهم وارد مذاکرات هستهای و تأمین سوخت ایران کند. سایت اینترنتی پولیتیکو از قول مقامهای آمریکایی و کارشناسان سیاست خارجی نقل کرد که ژاپن به عنوان عضو غیر دایم شورای امنیت و در شرایطی که از وجود یک دیپلمات کارکشته (یولیو آمانو) در آژانس بهره میبرد، از سوی دولت اوباما تحت فشار قرار گرفته تا نقش برجستهتری در مذاکرات هستهای با ایران ایفا کند.
به گفته منابع آگاه مناسبات سخت و قرص ژاپن با آمریکا و در عین حال ایران باعث شد که نقش پشت پردهای را در مذاکرات تأمین سوخت هستهای با ایران ایفا کند. آمریکاییها همچنین برای اینکه نقش چین را در مذاکرات هستهای با ایران کمرنگ کنند سعی دارند ژاپن را وارد مذاکرات هستهای 1+5 نیز بنمایند.
گفته میشود، ژاپنیها طرح جدیدی را برای مبادله سوخت با ایران با دولت اوباما در میان گذاشتهاند که براساس آن 70 درصد سخت کمتر غنی شده ایران به ژاپن منتقل خواهد شد و توکیو بعد از غنیسازی با درصد بالاتر، آن را به ایران برخواهد گرداند.
البته احتمال اینکه ایران چنین طرحی را قبول کند بسیار کم است زیرا براساس پیشنهاد ایران برای تعدیل پیشنویس وین، سوخت ایران در سه بخش 400 کیلویی آن هم در داخل خاک ایران با طرفهای غربی مبادله خواهد شد، ضمن اینکه ایران تأکید دارد که مبادله سوخت به صورت پایاپای انجام شود که معنی آن تحویل همزمان سوخت کمتر غنیشده با سوخت غنی شده 20 درصدی است.
دیپلماتهای ژاپنی میگویند یک روز قبل از اینکه ویلیام برنز، معاون وزیر خارجه آمریکا در روز شانزدهم ژانویه برای شرکت در نشست 1+5 به نیویورک برود، این طرح را با او در میان گذاشتهاند.
با این حال، منابع غربی هم تأیید میکنند که طرح ژاپن بیشتر از آنکه با نظرات ایران همخوانی داشته باشد با ایده آمریکا و شرکای غربیاش تناسب دارد که خواستار خارج شدن 70 درصد سوختی هستند که تاکنون توسط ایران تولید شده است.
در شرایطی که مذاکرات ایران با طرف برزیلی و فرانسه برای دستیابی به راهحلی قابل قبول ادامه دارد، ناظران سیاسی در تهران حدس میزنند که سفر معاون وزیر خارجه ژاپن در امور خاورمیانه به ایران که روز بیست و هشتم بهمن ماه انجام خواهد شد، ممکن است با هدف ارائه طرحهایی جدید انجام شود.
