سایه سنگینش به راحتی احساس میشود. به حدی مهیب است که دماوند را با آن قدمت چند میلیون ساله در پس خود مخفی کرده تا شهروندان با آرزوی دیدنش شب را روز و روز را شب کنند.
این غول وحشتناک که هم اکنون به کابوسی برای ابر شهر تهران مبدل شده کم کم بساطش را در روستاها پهن میکند تا خدای ناکرده هیچ جایی از تیررسش در امان نماند و به معنای واقعی هوای پاک در یک لغت خلاصه شود.
مسؤولان گویی دیگر کاری از دستشان بر نمیآید تا وقتی که کارد به استخوانشان برسد و بخواهند، اصحاب رسانه را پشت میز بنشانند و آنها را مجبور کنند که ما چنین طرحی داریم، چنین باید بکنیم و چنان نباید انجام دهیم را روی برگ خبرهایشان ثبت کنند.
این طرحها که قدرت عملشان فقط در حد همان بحث در پشت تریبون است چنان پیچ در پیچند که حتی به درد بی درمان آلودگی در هفته هوای پاک هم نمیخورند تا شهروندان در این هفته نتوانند آسمان را به رنگ طبیعی ببینند.
چرا که این میتینگها و نشستها فقط برای این برگزار میشود که. . . بگویند ما هم بله.
مصطفی محمد نجار وزیر کشور برای اینکه از این قافله عقب نیفتد، میگوید: هوای پاک یکی از نعمتهای خداوند است.
وی میافزاید: تمام کشورهای صنعتی درگیر با معضل آلودگی هوا هستند اما هر یک از آنها برای آن تدبیری لازم اندیشیدهاند که این رویکرد در برخی کشورها باعث بهبود وضعیت هوا شده است.
نجار در حالی که جامعه را به دو بخش کوچکتر و بزرگتر تقسیم میکند خود را جزء دسته دوم قرار میدهد و میگوید: حل معضل آلودگی هوا تا حدودی برعهده بزرگترها و مسؤولان و بخش دیگر بر عهده کوچکترهاست.
وی میافزاید: کار مسؤولان کاهش آلودگی است که برای این کار برنامه ده سالهای توسط مجلس و دولت تعیین شده است که دو سال دیگر این برنامه تمام میشود ولی باید برنامههای دیگری شروع شود.
وزیر کشور از جمله سرفصلهای این برنامه ده ساله را از رده خارج کردن خودروهای فرسوده، گازسوز کردن خودروها، استاندارد کردن خودروها و مدیریت ترافیک عنوان و بیان میکند: امیدواریم که با عنایت خداوند و مردم بتوانیم این برنامهها را به خوبی انجام دهیم.
به گفته وی روزهای آلوده سال از 160 روز به 15 تا 16 روز رسیده است و این شرایط با توجه به افزایش تعداد خودرو در سالهای گذشته از 5/1 میلیون به 5/3 تا چهار میلیون بوده است.
بر اساس آمار شرکت کنترل کیفیت هوا تهران امسال 35 روز هوای ناسالم، یک روز هوای بسیار ناسالم و برای اولین بار دارای یک روز هوای خطرناک بوده است که تاکنون سابقه نداشته است.
تعداد روزهای ناسالم پایتخت در حالی به 35 روز رسیده که بر اساس استانداردهای سلامتی انسان تنها یک روز در طول سال میتواند در شرایط ناسالم قرار گیرد.
تهران همچنین در سال 87 دارای 57 روز هوای ناسالم و یک روز هوای خطرناک بوده و تعداد روزهای هوای پاک در این سال تنها 7 روز بوده است.
از سوی دیگر باید توجه داشت که در حال حاضر 2 میلیون خودروی فرسوده در تهران تردد میکنند که این میزان خود تهدیدی جدی هم برای طبیعت و هم برای مصرف سوخت است.
اما استاندارد کردن خودروها که از نظر وزیر کشور به عنوان یک راهکار اساسی برای رفع معضل آلودگی هوا مطرح شد. از نگاه دبیر ستاد هوای پاک شهرداری تهران با چالشی عظیم رو به روست.
وحید نوروزی میگوید: هر چند اهرم قانونی در اختیار نداریم، ولی برای نمونه بارها گفتهایم و باز هم فریاد میزنیم که به دلیل برداشتن محفظه جذب بخار بنزین خودروها به وسیله خودروسازان، آلایندهای به نام «بنزن» هر روز وارد هوای تهران میشود که سم مطلق است و سرطانزا بودنش به اثبات رسیده است.
دبیر ستاد هوای پاک شهرداری تهران میافزاید: مشکل اینجاست که خودروسازان با نهادی که استاندارد را برایش صادر میکند، ارتباط معقولی ندارند و در واقع کارخانجات خودروسازی به صورت انحصاری خودرو وارد بازار میکنند و وظایف نظارتی هم از سوی سازمان حفاظت محیط زیست به سازمان گسترش و نوسازی صنایع به نمایندگی از تولیدکنندگان خودرو تفویض شده است.
از مدیریت ترافیک که این روزها به کلاف سر در گم مدیریت شهری تبدیل شده دیگر نگو و نپرس. مهدی هاشمی که در شانزدهمین جلسه تالار گفتوگوی محیط زیست شهری مجال صحبت یافت فرصت را مغتنم دانست و به جمعیت 25 میلیونی تهران در سال 1409 اشاره کرد. وی میگوید: آلودگی هوا یکی از بحث های کلیدی است و با توجه به اینکه ایران نیز جزئی از جمعیت 7 میلیاردی جهان است، باید در زمینه کاهش گازهای گلخانهای وظایفی که بر عهده دارد، انجام دهد.
هاشمی در رابطه با تأثیر مترو در میزان صرفهجویی هزینهها میگوید: از زمان بهرهبرداری مترو تا پایان سال 88 بالغ بر 2 هزار و 800 میلیارد تومان صرفهجویی شده است که از این رقم در سال 88، 500 میلیارد تومان صرفهجویی اقتصادی شده است.
وی پیش بینی میکند که اگر سهم حمل و نقل به گونهای باشد که 45 درصد شامل حمل و نقل عمومی و 55 درصد نیز بخش خصوصی را در برگیرد تهران به مراتب وضعیتی بهتر از پاریس و لندن را کسب میکند.
این در حالی است که مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوا به موضوع آلودگی هوا و حل و فصل این مشکل به عنوان یک بحران که سلامت شهروندان کلانشهرها به ویژه تهران را مورد تهدید قرار داده میگوید: طبق آمار بانک جهانی، کشور ما سالانه حدود 8 میلیارد دلار خسارت بابت آلودگی هوا متحمل میشود که بدین ترتیب آلودگی هوا هر روز بیش از 2 میلیارد تومان خسارت به کشور وارد میکند.
وی با بیان اینکه اگر عدد مذکور را با رقم واردات سوخت جمع کنیم، زیان کشور از این بابت هم برابر میشود، افزود: بهبود حمل و نقل عمومی که باعث کاهش ترافیک و آلودگی هوا خواهد شد، استفاده از سوخت مناسب که میتواند آلاینده کمتری را وارد جو کند و تولید خودروهای مناسب با آلایندگی کمتر، سهم بسزایی در کاهش آلودگی هوا دارند.
رشیدی پس از بر شمردن عوامل فوق، مهمترین بحث در مورد آلودگی هوا را مدیریت و اصلاح قوانین و مقررات دانست و اضافه کرد: رسیدگی به وضعیت آلودگی هوا در ابرشهری مانند تهران نیاز به زمان دارد و باید به طور جامع به آن پرداخت و این توجه نیازمند آن است که همه دستاندرکاران با توجه به اهمیت این مسأله آن را در اولویت کاری خود قرار دهند.
وی با اشاره به این که 75 تا 85 درصد آلودگی هوای تهران مربوط به وجود گاز مونوکسیدکربن به دلیل تردد بیش از حد وسایل نقلیه در آن است، گفت: البته به این دلیل آلایندههای دیگری مانند اکسید ازت نیز در هوای تهران وجود دارد.
اما تنها توجه به مسائل بالا نمیتواند پاسخ گوی نیاز پاکی هوا باشد بلکه مهمترین موضوع حفظ پوشش سبز در جامعه شهری و روستایی است که هر از چند گاهی برای طرحهای به اصطلاح عمرانی مورد تعرض قرار میگیرند. این تعرضها که در پس شعارهای هوای پاک و در همین هفته بیکار باقی نماند، دست خود را به سمت ریشه کن شدن درختان در محله وردآورد منطقه 22 دراز کرد تا فاصله شعار تا عمل برای بسیاری از مردم مشخص شود.
این در حالی است که نصر معاون شهری منطقه 22 با اشاره به اینکه منطقه 22 از نظر زیست محیطی موفق به دریافت گواهینامه ایزو شده است، میگوید: منطقه 22 از نظر فضای سبز در بین مناطق شهرداری مقام اول را دارد به همین دلیل هرگز دست به قطع درختان نمیزنیم.
رسیدن به نقطه نظری واحد و راهکاری اجرایی در زمینه کاهش آلودگی هوا در وهله نخست نیازمند تعیین متولی کاهش آلودگی هواست به نحوی که بتوان تحت نظارت و مدیریت آن در جهت برون رفت از بحران آلودگی هوا حرکت کرد و در مرحله بعد کنترل آلودگی هوا را منوط به تدوین برنامهای مدون، جامع و کارآمد قرار داد، به نحوی که مردم، مسؤولان و کارشناسان با اطلاع از این برنامه به سمت اجرای آن حرکت کنند.
