آلودگی هوا یکی از مسائلی است که هر از چندگاهی توسط رسانه ها مورد توجه قرار میگیرد و به گونه ای به آن پرداخته میشود که انگار امروز روز آخر است و همه باید فاتحه را نثار جان خودشان بکنند. هر چند که این مرگ تدریجی است و یکی از مهترین عوامل مرگ و میر انسانی در جوامع شهری به حساب میآید.
هوای آلوده چیست؟
هر مادهای که وارد هوا شود، خواص فیزیکی، شیمیایی و زیستی آن را تغییر میدهد و به چنین هوای تغییر یافته، هوای آلوده گویند. اما هوای آلوده تقصیر کیست و چه کسی باید مسؤولیت آن را بر عهده بگیرد؟ شاید با پیدا کردن خطا کار یا خطا کاران بتوان راهکاری پیدا کرد تا شهرها مجالی برای نفس کشیدن پیدا کنند.
عمده آلوده کنندگان هوا را میتوان به دو دسته عمده تقسیم کرد که عوامل طبیعی به عنوان عامل اول شامل فورانهای شدید آتشفشان، وزش توفان، بادهای شدید و …، گازها و ذراتی را وارد هوا میکنند و سبب آلودگی آن میشوند و اما عوامل انسانی شامل کارخانجات صنعتی، کشاورزی، شهرسازی، وسایل گرمازا، نیروگاهها، وسایل نقلیه و ...، از عوامل آلوده کننده هوا هستند.
اما این آلودگی ها چه بلایی بر سر ما و طبیعت میآورند که مسئوولان هر بار به نوعی به شهروندان هشدار میدهند که خانه را ترک نکنید و آن روز را بی خیال کار و فعالیت شوید؟ بعضی از این مواد خطر آفرین عبارتند از:
دی اکسید گوگرد:
SO2 حتی در غلظتهای بسیار کم موجب ایجاد واکنش هایی در مغز، تحریک غشای مخاطی دستگاه تنفس، افزایش مقاومت ریه به جریان هوا، درد در ناحیه سینه، گاهی ریزش خون از بینی، اثر بر سیستم گوارش، تحریک چشم، تنگی نفس، افزایش ضربان قلب، افزایش سرعت حرکات تنفسی و ... میشود همچنین خون افرادی که در معرض این گاز قرار گرفتهاند، نشان میدهد که این گاز سنتز DNA(عامل انتقال وراثت ) را مختل میکند و از رشد برخی از گلبولهای سفید خون (لنفوسیتها) جلوگیری میکند که در نتیجه سیستم دفاعی بدن کاهش مییابد .
اکسیدهای ازت :
اکسیدهای ازت به دو طریق مستقیم و غیر مستقیم بر سلامت انسان اثر میگذارند . اثر مستقیم آنها بستگی به نوع اکسید دارد زیرا NO2 نزدیک به چهار برابر بیشتر از NO سمی است و در غلظتهای مساوی با CO از آن زیان آورتر است . اثرات ثابت شده NO2 روی انسانها کاملاً به اثر تنفسی محدود میشود که باعث پیامدهایی نظیر اختلال در بویایی، بیحالی، خستگی، ناراحتیهای حفره بینی، اشکالات تنفسی، تحریک گلو و ...
اکسیدانهای فتو شیمیایی :
علائمی از قبیل سرفه، کوتاه شدن تنفس، انقباض مجاری هوایی، سردرد ،تنگی نفس ،اختلالات تنفسی، تغییر گلبولهای قرمز خون، التهاب حلق و گلو، تحریک چشم و آبریزش چشم میتواند نتیجه تماس با این آلاینده باشد.
منواکسید کربن:
میل ترکیبی هموگلوبین (Hb) خون که عامل انتقال اکسیژن به بافتهای بدن است با منو اکسید کربن تقریباً2۰۰ برابر بیشتر از میل ترکیبی آن با اکسیژن است . از این رو وجود CO در هوای تنفسی قادر است مقادیر زیادی از هموگلوبین خون را به کربوکسی هموگلووبین ( COHB) که یک ترکیب پایدار است، تبدیل کند و از مقدار هموگلوبین که اکسیژن را به بافتها میرساند بکاهد و باعث اختلالات جزئی در برخی اعمال بدن، اثر بر سیستم اعصاب مرکزی، اختلال در تشخیص زمان، اشکالات بینایی، تغییر در اعمال قلب، تنفس، خستگی، خواب آلودگی، حالت کما و مرگ گردد.
حال باید به این نکته پی برده باشیم که چرا زندگی در جوامع شهری کوتاه است و چرا تا این حد تخت های بیمارستانی جایی برای پذیرایی از میهمانان ناخوانده را ندارد.
