چشممان روشن! به لیست بلندبالای جنسهای مورد استفاده"اهل عمل"، دو سه ردیف دیگر هم این روزها اضافه شده: "سرآشپز"، "اشک تمساح" و روی جماعت اهل بخیه به دیوار، "جمیله"!
حالا دیگر خریدن مواد مخدری به نامهایی که در بالا ذکر شد، قسمتی از تفریحات جوانانی است که خوشبختی خود را با غوطه وری در سرزمین رویایی حاصل از دودجات جستجو می کنند. چندی پیش اخباری منتشر شد که هشدار جدیدی را برای سازمانهای دولتی و غیر دولتی مبارزه با مواد مخدر به دنبال داشت. پلیس یکی از شهرهای شمالی کشور از دستگری عوامل تولید و توزیع مواد مخدری گزارش داد که این بار نامهای جدید و آشنایی را به پیشانی داشتند: سرآشپز، جمیله!
هر چند پلیس چندی پیش اعلام کرده این شایعات صحت ندارد و مواد مخدری به این نامها در بازار اعتیاد ایران یافته نمی شود، ولی گزارشهای منتشر شده از این مواد به قدری زیاد است که به نظر می رسد بد نباشد در شناسایی و بازنگری الگوی سوء مصرف مواد مخدر در بین جوانان ایران، اقدام درخوری صورت گیرد.
چند روز قبل حمید رضا حسینآبادی رئیس پلیس ضد مواد مخدر، در حاشیه همایش رؤسای پلیس مبارزه با مواد مخدر گفته بود: طی 9 ماهه گذشته، 432 تن انواع مواد مخدر 15 تن هروئین و 10 تن مورفین کشف شد.
آمار وی نشان می دهد بیش از 700 کیلوگرم شیشه طی 9 ماهه گذشته در سراسر کشور در مبادی ورودی مرزها، شهرها، فرودگاه، راه آهن کشف شده که در مقایسه با مدت مشابه در سال قبل، افزایش 400 درصدی در زمینه کشف مواد مخدر صنعتی وجود داشته است.
دالانی برای ترانزیت مواد
این آمار نشان می دهد نزدیک به 5/3 میلیون قرص روانگردان در 9 ماه اول سال جاری کشف شده، میزان کشفیات قرص روانگردان در مقایسه با مدت مشابه در سال قبل،43 درصد افزایش داشته که عمدتاً از خارج کشور همراه بار مسافر و بارهای ترانزیتی ، وارد کشور میشوند.
رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر ناجا می گوید: با توجه به افزایش ورود مواد مخدر صنعتی به کشور، شاهد افزایش خروج این نوع مواد بوده است، به طوریکه امسال 400 کیلو موادمخدر صنعتی تنها در مبادی ورودی و فرودگاهها هنگام خروج کشف شده.
به بیان دیگر، علاوه بر مصارف داخلی این مواد، خاک ایران جولانگاهی برای ترانزیت انواع صنعتی افیون به کشورهای دیگر، خصوصا اروپا شده است.
در کمین بچه ها
کارشناسان معتقدند از عوامل دیگر روی آوری معتادان به مواد جدید، پایین آمدن سن ابتلا به سوء مصرف مواد مخدر است.
چندی پیش غلامحسین مسعودی ریجان، رئیس مجمع نماینده آذربایجان شرقی در مجلس، سن اعتیاد را برابر آمار رسمی بین 23 تا 30 سال اعلام می نماید و می گوید: دانشآموزان در معرض خطر اعتیاد به مواد مخدر هستند و با توجه به آن که مجموعه آموزش و پرورش پرجمعیتترین کادر آموزشی و اداری را دارد، لازم است در مورد آشنایی دانشآموزان و کادر آموزشی و پرورشی با مسائل اعتیاد بیشتر تلاش شود. او در حالی که شیوع اعتیاد در کشور را طبق آمار رسمی منتشر شده، حدود 15 میلیون نفر عنوان می کند، تعداد 30 هزار نفر از این جمعیت را دانشآموزان معتاد می داند که به اعتقاد وی کشمکشهای سیاسی، وزارتخانهها و سازمانهای مربوط به سلامت و آموزش را از پیگیری راهها و برنامهریزیهای پیشگیرانه در امر اعتیاد غافل نموده است.
آسی به اسم "نام"
در سالهای گذشته، کارکشتگان تجارت کثیف مواد مخدر، با نام گذاریهای متفاوت، بازارهای جدیدی را برای خود دست و پا کرده اند. ابراهیم مهرانی یکی از پژوهشگران اعتیاد در کشور معتقد است تولید کنندگان مواد مخدر، با نامگذاریهای آس و جذاب، سعی دارند جوانان بیشتری را به این مواد آلوده کنند تا میزان مصرف جامعه را بالا ببرند. آنها با "برند" سازی در این تجارت، اشخاصی را که از استعمال مواد افیونی کلاسیک مانند تریاک یا هروئین واهمه دارند، به بازارهای خود جذب می کنند.
این کارشناس عقیده دارد با وجودی که مواد مخدر جدید دارای نامهای شیک و جذاب هستند، به همان میزان نیز خودمانی و مانوسند تا مشتری از شنیدن آنها، احساس ناخوشایندی نداشته باشد و به اصطلاح با این نامها، همذات پنداری کند. به تصور وی، نامی که روی مواد مخدر صنعتی جدید مانند "سرآشپز" و "جمیله" گذاشته می شود، مشتری را به سوی مصرف کالای جدیدی سوق می دهد که انگار مدتهاست با او آشناست، چون وی پس زمینه ذهنی روشنی از آشپز و یا خانمهایی به اسم این مواد مخدر دارد.
استفاده از این تکنیکهای پیچیده، البته نشان می دهد مواد مخدر یک تجارت واقعی و بسیار علمی شده است. تجارتی که با استفاده از علوم جدید مانند بازاریابی و مارکتینگ، سعی دارد هر چه بیشتر سایه خود را روی جامعه گسترده ساخته و مشتریان جدیدی دست و پا کند.
مصرف کنندگان جدید
شاید به دلیل همین چشم انداز وسوسه کننده باشد که تاجران و تولید کنندگان افیونهای جدید، به خصوص مواد مخدر صنعتی، به سمت و سوی قسمت دیگری از جامعه ایرانی نشانه گرفته اند و مدت طولانی از تیررس آنها دور مانده بود: خانمها!
هر چند آمار دقیقی از سوء مصرف و ابتلای زنان و دختران ایرانی به مواد مخدر در دسترس نیست، ولی کارشناسان با بررسی احتمالات و قرائن موجود در جامعه، می پندارند استفاده دختران از مواد مخدر هر روز بیشتر می شود. مهرانی معتقد است یکی از دلایلی که برندهای جدید مواد مخدر به سمت و سوی نامهایی مانند سرآشپز و جمیله می رود، افزوده شدن خانمها به لیست مشترکان مواد مخدر است. او می گوید با وجودی که ممکن است ابتلا به سوء مصرف مواد مخدر در بین خانمها ممکن است از لحاظ اجتماعی کراهت بسیار بیشتری نیست به معتادان مرد داشته باشد، برخی از خانمها با رفتن به سمت موادی که نامی زنانه دارند، از زشتی عمل خود می کاهند. آنها ناخودآگاه می پندارند زمانی که جنسی را برای مصرف خود تهیه می کنند که آن جنس دارای نامی زنانه است، کار چندان قبیحی انجام نمی دهند. برای همین است تولید کنندگان مواد مخدر برای جذب این قسمت از جامعه مشتریان خود، نامهای ایرانی و دارای جنبه جنسیتی مونث برای محصولات جدید خود انتخاب می کنند. ناگفته پیداست این روش زیرکانه، می تواند به قسمتی از نیازهای روحی مصرف کنندگان خود پاسخ گوید، پاسخی که کذب بودن آن برای همه مشخص است.
راه پله های کثیف
یافته های جدید جامعه شناسی اعتیاد در ایران نشان می دهد روشهای تولید مواد مخدر در ایران تغییرات کلی پیدا کرده است. برخی از کارشناسان که در یکی از سمینارهای متعدد دانشگاه علوم پزشکی مقالات خود را عرضه نموده بودند، متفق القول اظهار می نمایند که روشهای تولید مواد مخدر ایرانی از سمت و سوی تولیدات سنتی مانند مخلوط کردن ضایعات با موادی همچون تریاک به تکنیکهای لابراتواری تغییر یافته است. آنها معتقدند با وجودی که الگوهای مصرف مواد مخدر برای ایرانیان در حدود 10 سال عقب تر از همتایان اروپایی خود است، روشهای تولید مواد مخدر آزمایشگاهی در همه نقاط دنیا به سرعت با تکنولوژی روز هماهنگ شده و در حقیقت مواد مخدر صنعتی همه این کره خاکی، تقریبا با یک روش تولید می شود. به اعتقاد آنها زمانی در ایران، مصرف کنندگان مجبور بودند مواد مخدر صنعتی را از تولید کنندگان اروپایی و آن طرف مرزی به قیمتهای بالا خریداری کنند، ولی اکنون با وجودی که پلیس آزمایشگاه های فراوانی را هر روز در خاک ایران کشف و منهدم می کند، باز هم توزیع کنندگان ترجیح می دهند با سرمایه گذاری بر روی صنایع داخلی تولید مواد کثیف، مشتریان خود را به مصرف اجناس ایرانی عادت دهند. این به آن معنی است که تولید کثیف مواد مخدر به سمت و سوی تولیدات زیر راه پله ای می رود. در این روش تولید، قاچاقچی مواد مخدر با ایجاد لابراتوارهای کوچک در منازل مسکونی و با رعایت حداقل بهداشت، مواد کثیفی را با روشهای شیمیایی فراوری می کند که تاثیر سوء آن بر سلامت افراد به مراتب بیش از مواد مخدر سنتی است. اولین پیامد این گونه تولید، افزایش تولید و ارزان شدن مواد مخدر و به تبع آن، افزایش مصرف کنندگان افیون است. پس نباید چندان جا خورد وقتی آمار اعلام شده توسط مراجع ذیصلاح در رابطه با پژوهش مخدر در کشور را هر روز در سربالایی افزایش ببینیم.
جمیله یعنی حشیش
با وجودی که فعالان غیر دولتی مبارزه با مواد مخدر که در جستجوی ایران پاک و عاری از اعتیاد هستند، می گویند آمار ابتلای جوانان در کشور هشدار دهنده شده است، به نظر می رسد برخی نهادها از جمله نیروی انتظامی سعی دارد با تحت الشعاع قرار دادن موضوع اصلی، شکل و صورتی دیگرگونه به مسئله مواد مخدر بدهد. چندی پیش رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر ناجا در پاسخ به سئوال خبرنگاری مبنی بر ورود مواد مخدر جدیدی به نام جمیله به کشور، گفته بود: در یکی از استانهای شمالی کشور مواد مخدر از نوع حشیش کشف شد که روی برچسب جلد آن، جمیله نوشته شده بود. رئیس پلیس می گوید: برخی اعلام کردهاند که یک نوع مواد مخدر جدید است در صورتیکه همان حشیش بوده است.
به نظر می رسد این اظهارات فرضیه های کارشناسان این حوزه را تایید می کند که قاچاقچیان با دست زدن به شگردهای حرفه ای، سعی دارند به مصرف کنندگان خود، نامهای جدید را معرفی کنند تا مشتریان را راضی نگه دارند. حال چه فرقی می کند محتوی این نامها چه باشد: حشیش یا جمیله!
