با گذشت یک سال از ریاست جمهوری باراک اوباما رئیس جمهور دموکرات آمریکا،به نظر می رسد وی در تحقق وعده های انتخاباتی خود با چالش های بزرگی مواجه است. در این راستا اوباما، به دنبال ادامه گسترش بیکاری در این کشور، مهار بحران اقتصادی آمریکا را کاری پیچیده دانست.
اوباما روز جمعه 8 ژانویه گفت: «آمارهایی که به تازگی از سوی اداره کار منتشر شده است نشان می دهد، مسیر ترمیم اقتصاد آمریکا هرگز راه مستقیم و ساده ای نبوده و ما باید به تلاش برای به حرکت درآوردن اقتصاد کشور ادامه دهیم.
رئیس جمهور آمریکا این اظهارات را پس از آن عنوان کرد که نتایج تازه ترین آمارهای اداره کار این کشور حکایت از این دارد که در ماه دسامبر 2009 میلادی 85 هزار نفر به شمار افراد بیکار در این کشور اضافه شده است. بر پایه این بررسی، درصد بیکاری در ماه نوامبر نسبت به ماه های گذشته کاهشی نداشته و در حد 10 درصد باقی مانده است.
این آمارها موفقیت سیاست های کاخ سفید را در مهار بحران اقتصادی و بهبود بازار کار آمریکا با تردیدهای بیشتری مواجه کرده است. اوباما همچنین تأکید کرد، این آمارها نشان می دهد، کاخ سفید باید از هر فرصتی برای افزایش اشتغال در کشور استفاده کند.
هر چند بررسی اداره کار آمریکا نشان می دهد، این کشور با ایجاد 4 هزار فرصت جدید شغلی توانسته است پس از دو سال رکود اولین قدم در بهبود وضعیت اشتغال بردارد، با این حال اقتصاد دانان پیش بینی می کنند وضعیت بیکاری در ماههای آینده بهبود نیابد و حتی یا 1/0 درصد افزایش به 1/10 درصد برسد.
رئیس جمهور آمریکا همچنین اعتراف کرد: بحران اقتصادی موجب عقب افتادن آمریکا به عنوان اولین اقتصاد جهان در برخی زمینهها از دیگر کشورها شده است. به گفته اوباما، برخی کشورها به ویژه چین در تولید انرژیهای پاک از آمریکا جلو افتاده اند.
واقعیت این است که اوباما به عنوان چهل و چهارمین رئیس آمریکا اکنون به سبب مشکلات متعدد اقتصادی، سیاسی و اجتماعی با کاهش محبوبیت در بین طرفدارانش مواجه است، مگر اینکه راهی پیدا کند تا بتواند بر این مشکلات متعدد فائق آید.
با توجه به تسری بحران مالی و اقتصادی آمریکا به سایر کشورهای جهان، برخی مسؤولان نظام مالی جهان مانند «رابرت زولیک» رئیس بانک جهانی معتقدند که برای خروج از این بحران به همکاری سایر قدرتهای اقتصادی جهان مانند چین نیز نیاز است. زیرا این کشور با یک میلیارد و 340 میلیون نفر جمعیت میتواند بازار مصرف خوبی باشد. در این راستا با انجام اصلاحات ساختاری، آمریکا باید سرمایه گذاری و سپرده گذاری را تقویت کند و چین نیز مصرف را افزایش دهد. وی همچنین میگوید: بیشک بدون مشارکت چین، آمریکا و دیگر کشورهای گروه بیست، خروج از بحران مالی و اقتصادی در جهان میسر نیست.
این در حالی است که با توجه به وعدههایی که اوباما در زمینه بهبود بخشیدن به اوضاع اقتصادی آمریکا به مردم کشورش داده است، بدون تردید بعد از گذشت حدود یک سال از ورودش به کاخ سفید، عملکرد وی در زمینههای اقتصادی و مالی نخستین حوزههایی هستند که مورد قضاوت شهروندان آمریکایی قرار میگیرند.
اکنون رشد بیکاری، افزایش فقر، بالا رفتن تعداد افراد بی خانمان، کاهش ارزش سهام، ورشکستگی شمار بسیاری از شرکتها، کارخانهها و بانکها از جمله مشکلات عمیق اقتصادی آمریکا محسوب میشوند.
شایان ذکر است که در سال گذشته میلادی مردم آمریکا شاهد رکورد شکنی در کسری بودجه دولت بودند. در پایان سال مالی 2009 که در 30 سپتامبر فرارسید، کسری بودجه آمریکا به رقم سرسام آور 1421 میلیارد دلار رسید. این کسری، 10 درصد تولید ناخالص داخلی آمریکا را شامل شد که بالاترین میزان بعد از جنگ جهانی دوم به شمار میآید. در سال مالی 2008، کسری بودجه دولت آمریکا فقط 459 میلیارد دلار بود. به عبارت دیگر در ظرف یک سال، کسری بودجه آمریکا سه برابر افزایش یافت. در این مدت دولت آمریکا برای غلبه بر بحران وخیم اقتصادی، حداقل دو بسته بزرگ احیای اقتصادی را به تصویب رساند. دولت جورج دبلیو بوش 700 میلیارد دلار و دولت باراک اوباما 787 میلیارد دلار به این کار اختصاص دادند. به این ترتیب، هزینههای عمومی در بودجه کل افزایش یافت و بر معضل دیرینه کسری بودجه افزود. یکى از دلایل اصلی رشد هزینههای عمومی در آمریکا در سال گذشته، افزایش پرداخت مزایاى بیکارى اعلام شد. در این سال بیکاری در آمریکا دو رقمی شد و به بالاترین میزان طی 26 سال اخیر رسید. همزمان بدهی ملی آمریکا به رقم 12 هزار میلیارد دلار، سقف تعیین شده از سوی کنگره نزدیک شد و نشان داد که اقتصاد آمریکا از بحرانهای مالی و اعتباری فراوانی رنج میبرد که در صورت استمرار میتواند موقعیت جهانی اقتصاد آمریکا، به ویژه جایگاه دلار را به عنوان ارز پایه بینالمللی، بیش از پیش تضعیف کند.
در سال گذشته میلادی همچنین لایحه اصلاح نظام بهداشتی آمریکا در کنگره این کشور به تصویب رسید. با این تصمیم، حداقل 30 میلیون آمریکایی از مزایای بیمههای درمانی برخوردار میشوند. آمریکا تنها کشور توسعه یافته جهان است که نظام بیمهای فراگیر ندارد. به همین دلیل بیش از 40 میلیون آمریکایی تاکنون از داشتن بیمههای درمانی محروم بودند. در سالهای اخیر همواره اجرای طرحهای تامین اجتماعی فراگیر در آمریکا به دلیل مخالفت محافظه کاران و لابیهای قدرتمند دارویی و درمانی ناموفق مانده بود. محافظه کاران، بیمههای فراگیر را نوعی دخالت دولت در امور اقتصادی و در تضاد با اصول بازار آزاد میدانند. به همین دلیل نیز در جریان رأیگیری برای لایحه اصلاح نظام بهداشتی، هیچ یک از نمایندگان جمهوریخواه کنگره به این لایحه رای مثبت ندادند. شرکتهای دارویی نیز همواره نگران آن هستند که گسترش پوششهای بیمههای، به اجرای سیاستهای تحمیلی با هدف کاهش قیمت داروها بیانجامد. اوباما و مشاورانش از شرکتهای دارویی و بیمارستانهای خصوصی خواسته اند به منظور اجرای نظام تأمین اجتماعی فراگیر، قیمت داروها و هزینههای درمانی را کاهش دهند. مدافعان این طرح معتقدند بدون نظام تامین اجتماعی فراگیر، اقشار فقیر و کم درآمد از مزایای بهداشت و درمان مناسب محروم میمانند و برخی از ناهنجاریهای اجتماعی مرتفع نمیشود.
این در حالی است که روند کاهش محبوبیت رئیسجمهوری آمریکا همچنان ادامه دارد. شبکه تلویزیونی سی ان ان اخیراً نتایج یک نظرسنجی را منتشر کرد که در آن، 47 درصد از پرسش شوندگان، عملکرد باراک اوباما را راضی کننده ندانستند. بر اساس این آمار، 48 درصد از عملکرد دولت اوباما ابراز رضایت کردند. بدین ترتیب به نظر می رسد که در یک سال نخست زمامداری اوباما، بیش از 20 درصد از محبوبیت وی در میان مردم آمریکا کاسته شده است. با این آمار، نام اوباما در کنار سه رئیسجمهوری دیگر آمریکا قرار میگیرد که در مدت مشابه طی نیم قرن اخیر، شاهد این چنین افت محبوبیتی بوده اند.
سی ان ان میزان محبوبیت اوباما به عنوان رئیسجمهوری آمریکا را در آغاز سال 2010، پنجاه و یک درصد عنوان کرد که این میزان در مقایسه با آخرین ماه سال 2009، سه درصد کاهش را نشان میدهد. برخی دیگر از مؤسسات نظرسنجی در آمریکا در چند هفته گذشته، محبوبیت اوباما را کمتر از 50 درصد اعلام کرده بودند. در مقایسه با دسامبر2009 نیز، 4 درصد به میزان نارضایتی از اوباما افزوده شده است.
کیتینگ هولند (1) مدیر مؤسسه نظرسنجی CNN در این ارتباط گفت: اوباما شخصاً همچنان محبوب است اما میزان محبوبیت وی در زمینه سیاست خارجی و مسائل امنیت ملی، کاهش یافته است.
بر اساس این نظرسنجی، بیشترمردم آمریکا مسائل اقتصادی را مشکل شماره یک کشورشان میدانند. در حدود 47 درصد از پرسش شوندگان گفتند مشکل اقتصادی، مهمترین مسألهای است که کشور تاکنون با آن روبهرو بوده است. آمار افرادی که مشکل اقتصادی را مهم ترین مشکل آمریکا میدانند، در مقایسه با ماه گذشته میلادی، بیش از هفت درصد افزایش یافته است.
بر اساس این نظرسنجی، مراقبتهای پزشکی دومین و از جمله مهمترین مشکلات پیش روی مردم آمریکا عنوان شده است. روند تصویب لایحه جنجالی اصلاح نظام بهداشتی در آمریکا، بر تعداد مخالفان اوباما افزوده است. از یک سو، محافظه کاران از هر دو حزب جمهوریخواه و دموکرات، این لایحه را اقدامی در جهت تضعیف نظام سرمایه داری و اقتصاد آزاد میدانند و از سوی دیگر، لیبرالها از برخی عقب نشینیهای کاخ سفید و کنگره ناراضی هستند.
استمرار جنگ در افغانستان و عراق نیز بر نارضایتیها از اوباما افزوده است. رئیسجمهوری آمریکا با وجود شعارهای ضد جنگ در زمان رقابتهای انتخاباتی در سال 2008، فرمان اعزام 51 هزار سرباز دیگر را به افغانستان در سال 2009 صادر کرد. این سال در عین حال خونین ترین سال برای ارتش آمریکا مستقر در افغانستان لقب گرفته است.
وقوع چند حادثه تروریستی از جمله در پایگاه نظامی آمریکا در تگزاس، در خط هوایی آمستردام - دیترویت و در مقر سیا در ولایت خوست افغانستان، نگرانیهایی را در ارتباط با ناتوانی دولت اوباما برای مبارزه با تروریستها افزایش داده و موجب کاهش رضایت جامعه آمریکا از این دولت شده است.
