سمیه راهپیما
با وجود اینکه 17 – 18 سال بیشتر از عمر دستیابی کشور به فناوریهای نوین نمیگذرد شاهد پیشرفتهای درخشانی در این عرصه بودهایم. همیشه در کنار هر نقطه قوتی برخی موانع هم وجود دارد که تا حدودی دستیابی به پیشرفتها را کند میکند.
در گفتوگوی «جوان» با غلامرضا خواجهسروی معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم این موارد بررسی شده است.
آقای خواجه سروی ! به نظر شما چه نقاط قوتی در خصوص دستیابی به فناوریهای نوین در کشور وجود دارد؟
شاید بتوان دانشدوستی مردم ایران و حمایت ملی را یکی از اصلیترین موارد دستیابی به فناوریهای نوین دانست. به عنوان نمونه، در این راه با حمایت مردم توانستیم به انرژی هستهای دست پیدا کنیم.
همچنین سرلوحه قرار دادن شعار جنبش نرمافزاری، تولید علم و دستیابی به فناوریهای پیشرفته در فعالیتهای کشور یکی دیگر از این نقاط قوت است. رشد چشمگیر مقالاتی که بر اساس استانداردهای بینالمللی نوشته میشود، یکی دیگر از این موارد به شمار میرود، به طوری که طی چهار سال توانستهایم 3 هزار مقاله را به 13 هزار افزایش دهیم.
رشد سریع تولید علم با توجه به تحصیلات تکمیلی و بالا بردن کیفیت آموزش در این دوران یکی دیگر از نقاط قوت کشور در حوزه علم و فناوری است. به طوری که برای تحقق این امر طی 10 روز گذشته از حقوق مسؤولان کم شده است تا وارد ارتقای کیفیت امور تحقیقاتی شوند.
در محیطهای علمی تلاش شده تا پارکهای فناوری افزایش پیدا کند و در این راه رابطه میان صنعت و دانشگاه بیشتر شود.
اکنون کشور در حوزه دستیابی به فناوریهای نوین به نقطهای رسیده که مسؤولان باید راه میانبر را انتخاب و اقدام به تأسیس رشتههای میانرشتهای کنند.
چه نقاط ضعفی در علم و فناوری کشورمان دیده میشود؟
با توجه به تلاشهای فراوان برای دستیابی به پیشرفت و دستیابی به فناوریهای نوین برخی موانع و نقاط ضعف هم دیده میشود مثلاً:
- هنوز به فکر تسهیل راههایی برای دستیابی به فناوریهای نوین نبودهایم.
- با توجه به اینکه مدیریت زمان در توسعه و پپیشرفت حرف اول را میزند ولی ما این مدیریت را نداریم.
- بر سر راه دانشمندان موانع زیادی قرار دارد و به جای اینکه این موانع برداشته شود قید و بندهای زیادی را بر سر راه نخبگان قرار دادهایم و این حرکت خلاف شعار عدالت محور دولت نهم و دهم است.
- بودجه پژوهشی کشور کمتر از درصدی است که اعلام شده و هیچگاه کاملا محقق نمیشود.
این نقاط قوت و ضعفی که اشاره شد مختص دولت خاصی نیست و متأسفانه جامعه ما این گونه است زیرا بسیاری از این موانع ریشه فرهنگی دارد.
در حوزههای پزشکی و. . . چند درصد توانستهایم پیشرفت داشته باشیم؟
اگر بخواهیم پیشرفتهای کشورمان را با کشورهای صنعتی و پیشرفته مقایسه کنیم شاید چندان خوشایند نباشد زیرا در مقایسه با سابقه صنعتی کشورمان که از عمر کوتاه 17 – 18 ساله برخوردار است، منطقی نیست که خود را با سابقه صنعتی کشورهای پیشرفته که عمری 300 – 400 ساله دارد مقایسه کنیم.
اگر در این راه ایران را با کشورهای همترازش مقایسه کنیم چند پیشرفت مهم را طی 3 دهه در حوزههای پزشکی، صنعتی، علوم فنی و پایه پشت سر گذاشتهایم و شاهد رشد چشمگیری در این حوزهها بودهایم ولی متأسفانه در حوزه علوم انسانی جهش قابل توجهی نداشتهایم.
چند نمونه برجسته از دستیابی کشور به فناوریهای نوین را مثال بزنید؟
انواع موشک شهاب در حوزه نظامی و مجهز شدن به استراتژیهای پیشرفته جنگ نرم را میتوان از جمله موارد برجسته دستیابی به فناوریهای نوین در داخل کشور به شمار آورد.
