احمد طالقانی - یکی از دستاوردها و رویشهای انقلاب شکوهمند اسلامی که متأسفانه در هیاهوی سیاستزدگی مظلومانه در محاق مانده، نهضت شکوهمند جنبش نرمافزاری ایران اسلامی است.
رشد اختراعات، اکتشافات، دستاوردها، نوآوریها و مقالات علمی جوانان برومند سرزمینمان در این چند سال از چنان شتاب تندی برخوردار بوده که حتی محافل غربی را که فرصتطلبانه به داشتههای این مرز و بوم چشم طمع دوختهاند، به تحسین واداشته است.
دستیابی به دانش شبیهسازی و کلونینگ و قرار گرفتن در جمع 10 کشور پیشرو و برخوردار از این دانش، پیوستن به جمع هشت کشور دارای دانش غنیسازی، حضور در جمع کشورهای دارای دانش داروهای نوترکیب، حضور در کلوپ کشورهای برخوردار از دانش فضایی و پرتاب ماهواره امید، کسب عنوان کشور پیشتاز خاورمیانه در تولید دانش و مقالات علمی، درخشش پیاپی جوانان و نوجوانان ایران اسلامی در المپیادها و مسابقات علمی بینالمللی، دستیابی به دانش پیچیده و ترکیبی تسلیحات نظامی و خودکفایی در بسیاری از زمینههای علمی، بومیسازی دانش تعمیر و نگهداری هواپیماهای پهنپیکر و کشتیهای اقیانوسپیما و کسب موفقیتهای بیشمار در دهها زمینه علمی از جمله تلاشهای غرورآفرین جوانان این مرز و بوم است که متأسفانه آنچنان که باید و شاید ابعاد این موفقیتها برای مردم تشریح نشده است.
اعتراف غربیها به جهش علمی ایران
در حالی که در رسانهها و جراید و بهویژه صدا و سیما تلاشهای علمی کشور کمتر مورد اشاره قرار میگیرد، محافل علمی غرب با حساسیت ویژه خیزش علمی ایران ما را رصد میکنند.
نشریه علمی «نیچر» در یک پکیج ویژه که به بررسی وضعیت علمی ایران اختصاص دارد با اذعان به رشد شتابان علم در کشورمان اعلام کرد که ایران تنها کشور جهان است که در فاصله 5 سال تعداد مقالات علمی خود را به دو برابر افزایش داده است.
همچنین در رنکینگ این نشریه، ایران در زمره 30 کشور برجسته جهان در تولید علم قرار گرفته است؛ رنکینگی که تنها کشورهای توسعهیافتهای چون ایالات متحده، فرانسه، ژاپن، آلمان و بریتانیا در آن مجال حضور یافتهاند و از خاورمیانه فقط ایران در ردیف بررسیهای این نشریه معتبر قرار گرفته است.
پیشرفتها بیشتر در حوزه فنی - مهندسی است
با بررسی وضعیت علمی حاکم بر مؤسسات آموزش عالی همانطور که رهبر فرزانه انقلاب با درایت خاص خود اشاره داشتند، متأسفانه در حوزه علوم انسانی کمترین دستاوردها حاصل شده و این درحالی است که پیشرفتها در حوزه مهندسی چشمگیر و تحسینبرانگیز است.
حسین سالارآملی، معاون فناوری معاونت علم و فناوری ریاست جمهوری در گفتوگو با «جوان» ضمن اذعان به عقبماندگی در حوزه علوم انسانی گفت: عمده پیشرفتهای کشور در حوزه فنی – مهندسی است تا علوم انسانی. در حوزه علوم پزشکی هم اگر چه دستاوردها قابلملاحظه است اما به اعتقاد اینجانب ارتقای 30 پلهای ایران در دستاوردهای پزشکی، آنچنان که وزیر محترم بهداشت اشاره داشتند، بیشتر به نشر مقالات پزشکی در نشریات علمی دنیا اختصاص دارد.
این مقام مسؤول افزود: دولت برنامههای ویژهای برای شتاب بخشیدن به رشد علم در کشور تدارک دیده است که از آن جمله میتوان به قانون اختصاص یک درصد تولید ناخالص ملی به امر پژوهش اشاره کرد.
وی گفت: براساس قانون یک درصد، 71 درصد طرحهای پژوهشی به مرحله عملیاتی رسیده و عقد قراردادها انجام شده است. طبق بررسی 493 شرکت شامل این قانون میشوند و تلاش معاونت فناوری ریاست جمهوری به نتیجه رساندن و عقد قرارداد و گسترش مجموعههای پژوهشی و تحقیقاتی و به عبارت بهتر گسترش چتر پوشش قانون یک درصد است.
نورالله حیدری، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی هم در گفتوگو با «جوان» این طور اظهارنظر میکند که عمدهترین پیشرفتهای کشور طی چند سال اخیر در حوزههای نظامی، پزشکی، هوا و فضا و دانش هستهای بوده است.
او میگوید: در این حوزهها هماکنون به مرحلهای رسیدهایم که میتوانیم در جهان حرفهایی برای گفتن داشته باشیم و به ویژه در حوزه پزشکی موضوع شبیهسازی از دستاوردهای بسیار چشمگیر بوده است اما در کمال تأسف در حوزه علوم انسانی کماکان به دستاوردهای سایر کشورها چشم دوختهایم که این روند باید تصحیح شود.
انوشیروان محسنیبندپی، عضو کمیسیون بهداشت مجلس شورای اسلامی هم نماینده دیگری است که عمده پیشرفتها را در حوزه پزشکی و هستهای میداند. او به «جوان» میگوید: دستاوردها در حوزه پزشکی بسیار چشمگیر بوده است. برای نمونه پژوهشکده رویان جهاد دانشگاهی در حوزه شبیهسازی کاملاً پیشرو و موفق ظاهر شده و بدون کارهای نمایشی و تبلیغاتی دستاوردهای زیادی را برای جامعه علمی کشور به ارمغان آورده است.
او میگوید: در حوزه شبیهسازی، دانش محققان ما کاملاً بومی است. در سایر حوزههای پزشکی همچون داروی آیمود، داروهای مهار ایدز، آنژیپارس و داروی درمان زخم دیابتی هم دستاوردها ارزشمند و حتی در سطح جهان بینظیر بوده است.
اسدالله عباسی، عضو دیگر کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی هم با اذعان به پیشرفت در حوزههای پزشکی و هوافضا به «جوان» میگوید: پیشرفتهای کشور در حوزههای یادشده بسیار غرورآفرین و ارزشمند است اما متأسفانه از آنجا که مدیریت واحد علمی در وزارتخانههای علوم، بهداشت و درمان، دفاع، جهاد کشاورزی و ... اعمال نمیشود، نمیتوان شاخصهای پیشرفت کشور را اعلام کرد.
این عضو کمیسیون آموزش در ادامه اینطور اظهارنظر میکند که به رغم پیشرفتهای حاصل شده در حوزه فناوری، در سطح دانشگاههای کشور شاهد افت سطح علمی دانشجویان هستیم. به طوری که در جمع 500 دانشگاه برتر دنیا متأسفانه نمایندهای از ایران حضور ندارد. *دانشجویان کارشناسی ارشد و دکترا بیانگیزهاند
یکی از شاخصهای رشد تحقیقات و پژوهش در کشور میزان دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی یعنی دورههای کارشناسی ارشد و دکترا است، چرا که به واسطه پررنگ بودن بحث تحقیق و پژوهش در این دورهها، انتظار جهش علمی و رشد کشور در حوزه تحقیقات کاملاً بجا و منطقی مینماید. اما متأسفانه به جهت کوتاهی دولت در حمایت از این دانشجویان که در حقیقت نخبگان علمی این مرز و بوم به شمار میروند، بیانگیزگی بسیاری از این رویشها را در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی نظارهگر هستیم. موضوع بورس کردن دانشجویان مقطع دکترا یا پرداخت کمک هزینه از جمله اقداماتی است که میتواند مشکلات بسیاری را از پیشروی این نخبگان علمی بردارد. یکی از دانشجویان دوره دکترا دانشگاه تربیت معلم کرج در همین رابطه به گزارشگر ما میگوید: متأسفانه به رغم سالها فعالیت مستمر علمی و اختصاص بخش بزرگی در دوران جوانی به امر تحقیق، مطالعه و پژوهش اکنون به رغم کسب رتبه ممتاز در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد، دانشگاه هیچ برنامهای برای بورسیه کردن دانشجویان دکترا ندارد و این درحالی است که بسیاری از اساتید دانشگاه در مرز بازنشستگی هستند.
او میگوید: در حال حاضر در حالی که در مرز 30 سالگی به سر میبرم کماکان به کمک مالی خانواده نیازمندم. این موضوع در مورد بسیاری از دانشجویان مقطع دکترای این دانشگاه که در رشتههای مختلف تحصیل میکنند، صدق میکند. از این رو بسیاری از آنان انگیزه لازم جهت پرداختن به مسائل عملی را از دست دادهاند و بسیاری در اندیشه مهاجرت هستند که در هر صورت این موضوع خسارت بزرگی به کشور وارد میآورد.
پرداخت پژوهانه به دانشجویان دکترا
در این میان فشارها و ضعفهای مشهود در مورد حمایت از نخبگان بهویژه دانشجویان مقطع دکترا ظاهراً دولت را به تحرکاتی در این زمینه وا داشته است.
نسرین سلطانخواه، معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری چندی پیش بدون اشاره به بورسیه دانشجویان دکترا در جمع اصحاب رسانه از برنامههای دولت برای پرداخت تسهیلات 50 میلیون ریالی پژوهانه به این دانشجویان دکترا خبر داد و گفت: این تسهیلات از بهمنماه جاری به پرداخت میشود.
