تقویت محور تهران – دمشق؛ بسترساز ثبات و صلح در منطقه
منوچهر متکی وزیر امور خارجه کشورمان در رأس یک هیأت سیاسی بلند پایه وارد دمشق شد و با مقامات بلند پایه این کشور از جمله بشار اسد، رئیسجمهور، و ولید معلم، وزیر امور خارجه، در خصوص تحولات منطقه گفتوگو و تبادل نظر کرد. این سفر در مقطعی صورت گرفته است که منطقه از یکسو با دور جدید تحرکات و رایزنیهای سیاسی چه از سوی بازیگران منطقهای و فرامنطقهای مواجه شده است و از دیگر سو یکی از جنایتکارانهترین طرحها در برابر دیدگان میلیونها مسلمان در مرز غزه اجرا و از طریق احداث دیوار فولادی تلاش میشود آخرین تنفسگاههای بیش از یک و نیم میلیون سکنه غیر نظامی غزه بسته شود. ازاینرو به اعتقاد کارشناسان آنچه به این سفر اهمیت میدهد، فضای حاکم بر منطقه است. در واقع همان صفبندیهایی که در زمان حاکمیت نومحافظهکاران و جمهوریخواهان بر کاخ سفید در چارچوب طرح موسوم به خاورمیانه بزرگ تشکیل یافته بود، اکنون با از بین رفتن امیدهای حاصله از اعلام رویکرد تغییر از سوی شخص اوباما و دولت وی و پشتکردن دولت ضد صلح نتانیاهو به طرحهای صلح و تلاشهایی که جرج میچل نماینده ویژه اوباما در امور حل بحران فلسطین بهعمل آورد، در حال بازآرایی مجدد هستند و در این جهت هر یک از محورها به تلاشها و رایزنیهایی جدید دست زدهاند. آنچه که از تحرکات مربوط به محور سازش بر میآید این است که اعضای این محور از یکسو در تلاشند به هر طریق ممکن دولت حماس را به عنوان محور مقاومت در تحولات فلسطین محدود کنند و از تاثیرگذاری آن بر تحولات فلسطین بکاهند و از دیگر سو زمینه را برای طرح جدید سازش فراهم کنند و اگر چه در ظاهر طوری وانمود میشود که اساس تحرکات و رایزنیهای جدید بر عقب نشینی اسراییل از اراضی اشغالی 1967 و تشکیل دولت فلسطینی در این منطقه و تقسیم بیت المقدس بین دو طرف استوار است، اما با عقبنشینی دولت اوباما در قبال طرحها و سیاست شهرکسازی رژیم صهیونیستی و همچنین تلاشهایی که دولت اوباما برای دور زدن قطعنامههایی 242 و 338 شورای امنیت و حذف مسائل حیاتی از دستور کار مذاکرات بهعمل آورده و از همه مهمتر با توجه به اینکه دور جدید رایزنیها در منطقه درست پس از سفر نتانیاهو به مصر آغاز شده است، لذا هیچ تردیدی باقی نمیماند که این دور از رایزنیها نیز همچون گذشته حداقل حقوق فلسطینیها را تأمین نخواهد کرد و اگر دولت ضد صلح نتانیاهو درباره ورود به دور جدید مذاکرات چراغ سبز نشان داده است، علاوه بر اینکه از تحقق اهداف مورد نظر خود در این مذاکرات اطمینان حاصل کرده، به این علت نیز است که میخواهد موافقت طرفهای عربی و غربی را با دور جدید تلاشهای خود علیه دولت حماس که امکان دارد با حمله مجدد به باریکه غزه همراه باشد، بهدست آورد. در چنین حالتی طبیعی است که ایران و سوریه به عنوان دو ستون اصلی محور مقاومت نمیتوانند دست روی دست بگذارند و منتظر حوادث تلخ باشند
از سوی دیگر با توجه به اینکه سفر متکی به سوریه در پی سفر اخیر وی به عراق صورت گرفت از اینرو به نظر میرسد بخش دیگری از اهداف این سفر، گفتوگو درباره تحولات عراق و از سرگیری تلاش هایی است که جمهوری اسلامی ایران از مدتها پیش برای بهبود و اعتمادسازی در روابط بغداد- دمشق آغاز کرده است و اگر چه این انفجارهای تروریستی در بغداد که به نظر میرسد از سوی آمریکا و برخی از کشورهای عربی مانند عربستان و اردن مدیریت شده بودند وقفهای در این مسیر ایجاد کرد اما تردیدی نیست که هر گونه بروز اختلاف و فاصله میان کشورهای اسلامی و عربی منطقه، بخصوص میان سوریه و عراق که فروپاشی رژیم بعثی صدام و شکلگیری نظام سیاسی جدید در این کشور زمینههای بسیار مناسبی را برای توسعه روابط دو جانبه و همکاریهای منطقهای ایجاد کرده است، به نفع هیچ یک از دو کشور نیست و ضمن اینکه امکان بهرهبرداری از فرصتهای استثنایی پیش آمده را از آنها سلب خواهد کرد در مقابل فرصتهای زیادی را برای دولتهای فرامنطقهای و رژیم صهیونیستی ایجاد میکند. از اینرو در مجموع هر چند سفر وزیر امور خارجه کشورمان به سوریه یک روزه و کوتاه بود اما به لحاظ نتایج میتواند پر ثمر باشد و علاوه بر هماهنگی مواضع و سیاستهای دو کشور برای مقابله با چالشهای پیشرو به تقویت روابط و همکاریهای کشورهای منطقه نیز کمک میکند.
