* محمد صادق زمانی
........................................
«جوان» از تکثیر خرافات در لایههای گوناگون جامعه گزارش میدهد
بیا فالت رو بگیرم
- اگه شخصی خواب ببینه که دندونش افتاده، یکی از اقوامش به رحمت خدا میره!
- دیدن گربه سیاه توی اول صبح بدشگونی میاره!
- اگه کف دست راستتون بخاره، یه پول قلمبه نصیبتون میشه ولی اگه کف دست چپتون بخاره، پول از دست میدین!
- بلند شدن از رختخواب از سمت چپ یا به پشت، باعث بدخلقی توی اون روز میشه! (همون که میگن طرف از دنده چپ بلند شده)
- زیاد خندیدن باعث گریه و ناراحتی میشه!
- اگه کسی در روز اول سال نو، لباس جدید تنش نکنه، تا آخر سال دچار کم پولی یا بی پولی میشه!
- دیدن کلاغ سیاه، غم واندوه میاره!
- اگه سطح فنجان، تفاله چای شناور بمونه، نشون میده که مهمون میآد!
*****
مروج خرافه: عزیزم بیا فالت رو بگیرم... اوه اوه چقدر فالت بدحاله! به همین زودیها یه عزیز از دست میدی. خدا به خیر کنه... بذار ببینم... به به! خوش به سعادتت! یه شوهر خوش قد و بالا و پولدار توی فالته. قدرش رو بدون... یه کمیبدخلقه ولی ذات پاکی داره...
خرافهپرست: چقدر میشه؟
مروج خرافه: چقدر واسه بخت و اقبالت ارزش قائلی؟ 20 هزار تومن خوبه؟
*****
خرافهپرستی و ترویج خرافه هر چند ریشهای به درازای تاریخ زندگی بشر دارد اما طی سالهای اخیر در کشور ما روندی افزایشی داشته و در اشکال گوناگونی مثل رمل، اسطرلاب، فال قهوه، فال چای، فال نخود، پیشگویی، کفبینی، طلسم و طلسمشکنی، جادو و ادعاهای گوناگون درباره ارتباط با عالم متافیزیک ظاهر شده است.
افراد معتقد به این امور نامتعارف و خلاف عقلانیت پس از مراجعه به سرشاخههای ترویج خرافات (رمالها، کف بینها، فالگیرها، جادوگرها و پیشگوها) حاضرند مبالغ زیادی را بپردازند. البته حتی اگر قلباً هم راضی به پرداخت این هزینههای گزاف نباشند، سرکیسه شدنشنان توسط سرشاخهها حتمی است.
یک میلیون تومان برای جادو دادم اما...
«مهرداد-عین» که مدرک لیسانس اقتصاد هم دارد پس از شنیدن جواب رد از سوی خانواده دختر مورد علاقهاش، دست به دامان یک جادوگر میشود. مهرداد ماجرا را اینگونه با گزارشگر «جوان» در میان میگذارد: «وقتی به این فرد مراجعه کردم گفت نوشتن یک جادو که میتواند خانواده مریم را راضی کند تو را به دامادی بپذیرند، یک میلیون تومان آب میخورد»! مهرداد این مبلغ را پرداخت میکند اما دریغ از راضی شدن خانواده مریم!
500 هزار تومان به دعانویس دادم
«علیرضا- شین» که در بازار تهران مشغول به کار است به «جوان» میگوید: «از طریق یکی از دوستانم با یک به اصطلاح دعانویس آشنا شدم که قرار شد برایم دعایی بنویسد که کسب و کارم رونق بگیرد. 500 هزار تومان هم از من حق الزحمه گرفت اما هنوز بعد از 7 ماه از این ماجرا، هیچ تغییری در وضعیت مالیام ایجاد نشده.»
کتابهای مروج خرافه
معضل خرافهگرایی طی سالهای اخیر به حوزه کتاب، جراید مکتوب و نشریات مجازی هم رسوخ پیدا کرده که خود حدیث مفصلی دارد. این روزها انواع کتابهای فال بینی، رمالی و کف بینی به فراوانی در کتابفروشیهای سطح کشور دیده میشود که جای تأمل جدی دارد. گویا ناظران بخش نشر کتاب، غفلت اساسی در این زمینه داشتهاند! تعداد قابل توجهی از سایتهای اینترنتی هم بخشی از مطالب خود را به فال و پیشگویی اختصاص دادهاند. این امور خرافی در برخی مجلات منتشر شده در کشور هم به وفور دیده میشود.
خواستگاریها و ازدواجهای خرافی
امر خیر ازدواج هم از حمله امور خرافی مد روز در امان نمانده و این روزها، آقادامادها و عروس خانمهای نسل جدید، برای سنجش میزان تفاهم طرفین، از ماه تولد و سال تولد و... میپرسند و با ژستی روشنفکرانه پای صحبتهای سرشاخهها و ترویجدهندگان خرافه مینشینند تا خوشبختیشان را پیشگویی کرده و به محک فال قهوه و فال نخود بگذارند!
دانش کم، دلیل خرافهگرایی است
دکتر مسعود غفاری، روانشناس و مشاور خانواده در این باره به گزارشگر «جوان» میگوید: «هرگاه سطح دانش، سواد و خرد در جامعهای پایین بیاید، خرافات گسترش پیدا میکند. بنابراین برای حل این مشکل باید سطح دانش افراد در جامعه بالاتر برود.» غفاری ادامه میدهد: «یکی از باورهایی که مردم در جامعه با آن روبه رو هستند این است که برای شناخت افراد، سال و ماه تولد آنان را ملاک قرار میدهند، در صورتی که باید مواردی مثل اینکه فرد در چه محیط اجتماعی، فرهنگی و اقتصادیای رشد پیدا کرده است، ملاک عمل قرار گیرد.»
ناتوانی در حل مشکلات خاص، علت روی آوردن به خرافه
دکتر علی زمانیان (جامعهشناس) نیز در گفتوگویی که با «جوان» داشت، ابراز عقیده کرد: « وقتی مشکلات خاصی همچون تورم، بیکاری، اعتیاد، فساد و... در یک جامعه پررنگ میشود و مردم در حل این مشکلات خاص ناتوان باشند به استقبال امور خرافی میروند. در واقع، ناامیدی انسانها از حل مشکلاتشان از طریق شیوههای طبیعی و معمولی، آنان را به سمت شیوههای غیرطبیعی و غیرمتعارف سوق میدهد.»
به گفته زمانیان، از آنجا که خرافات در حوزه تفکر انسان شکل میگیرد، قدرت استدلال و فهم انسانها را تحت الشعاع قرار میدهد و تصمیمگیری عقلانی را نابود میکند.
کمیسیون اجتماعی مجلس، طرحی برای مبارزه با خرافه گرایی ندارد
سید جواد زمانی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس هشتم در این راستا به گزارشگر «جوان» خبر داد: «کمیسیون اجتماعی مجلس تا کنون هیچ اقدامی در راستای پیشگیری و مبارزه با خرافهپرستی انجام نداده و هیچ لایحه و دستورالعملی نیز به کمیسیون در این زمینه ارائه نشده است. »
