میز شلوغ باراک اوباما و مشاورانش در کاخ سفید طی هفتههای اخیر، مملو از نامهها و پروندههایی است که سعی میکنند به رویکرد کاخ سفید در قبال ایران شکل بدهند، از طرحهایی که جمهوریخواهان برای تحریم اقتصادی ایران پیشنهاد کردهاند گرفته تا پیشنهادهایی که حامیان موسوم به سبز به دولت آمریکا ارائه میکنند. به گزارش «جوان» به نقل از وال استریت ژورنال، چهرههای مشهور جنبش سبز که با اتاقهای فکر آمریکا به طور مستمر در تماس هستند، فهرست شرکتهایی که فکر میکنند با سپاه پاسداران ارتباط دارند، تهیه کرده و از طریق طرفهای ثالث به دولت آمریکا ارائه کردهاند.
در شرایطی که استراتژیستهای وزارت خزانهداری آمریکا در حال سبک سنگین کردن شرکتهایی هستند که سپاه پاسداران با آن رابطه دارند، نام این شرکتها را برای تحریم به دولت آمریکا ارائه کنند، چهرههای سرشناس جنبش سبز در داخل آمریکا هم برای تهیه این فهرست به کمک وزارت خزانهداری آمریکا رفتهاند.
وال استریت ژورنال نام و اسامی کسانی که با اتاقهای فکر آمریکا برای تحریم ایران و جهتدهی به سیاستهای اوباما تلاش میکنند نامی به میان نیاورده، ولی نکته مهم این است که کاخ سفید هنوز هم درباره شرایط داخلی ایران به یک جمعبندی نهایی نرسیده است.
یک سؤال محوری برای هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه آمریکا و تیم او در وزارت آمریکا این است که اگر دولت اوباما بتواند برسر مسأله هستهای با ایران به یک مصالحه دست پیدا کند، باید صرفنظر از جنبش سبز با دولت ایران به توافق برسد یا اینکه جنبش سبز هم باید بخشی از این توافق باشد. به نظر میرسد مخالفان دولت ایران در داخل آمریکا سعی دارند دولت اوباما را متقاعد کنند که مباحث داخلی ایران هم باید بخشی از هرگونه توافق با جریان باشد هرچند کاخ سفید درباره هرگونه نتیجهگیری زود هنگام از شرایط داخلی ایران محتاطانه حرکت میکند ولی فشارهای مخالفین جمهوری اسلامی بر کاخ سفید تا حدی تأثیرگذار بوده است به طوری که مقامهای آمریکایی میگویند تحریمهای کاخ سفید در دستور کار دارد فقط شامل شرکتهای وابسته به سپاه نخواهد بود بلکه مشمول کسانی هم خواهد شد که به ادعای آمریکا تظاهرات مخالفان جمهوری اسلامی را سرکوب میکنند.
یک بستر سه رویا
چند روز قبل هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا چند نفر از کارشناسان مسائل ایران را در وزارت خارجه آمریکا دور هم جمع کرد تا دیدگاههای آنان را درباره تحولات ایران جویا شود. سؤال اساسی این بود که گستردگی و عمق تحولات داخل ایران چقدر است و کاخ سفید باید در این باره چه رویکردی در پیش بگیرد. از اینکه چه حرفهایی در این جلسه رد و بدل شده، گزارشی منتشر نشده ولی در یک ارزیابی سرانگشتی از دیدگاههایی نخبگان میتوان به سه جهتگیری رسید. یک دیدگاه مربوط به لابیهای ایرانی داخل آمریکاست که این روزها به شدت تحت تأثیر جنبش موسوم به سبز قرار دارند و کسانی مثل جان لیمبرت از گروگانهای آمریکایی در لانه جاسوسی مسؤول برقراری تماس آنها با کاخ سفید هستند. این دسته سعی میکنند اوضاع و احوال داخلی ایران را با شرایط قبل وقوع انقلاب ایران در سال 1357 مقایسه کنند.
جان لیمبرت خود شخصاً معتقد است که شرایط فعلی ایران با اوضاع و احوال آن زمان شباهتهای زیادی دارد. جان لیمبرت در حال حاضر رئیس اداره امور ایران در وزارت خارجه آمریکاست و روابط سخت و محکمی با شورای امور ایرانیان آمریکا به ریاست تریتا پارسی دارد که به خصوص در هفتههای اخیر به چهرههای جنبش سبز آمریکا نزدیک شده است.
ایران در شرایط 1357 نیست
در مقابل این دسته، عدهای از کارشناسان مسائل ایران نیز هستند که معتقدند اوضاع و احوال داخلی در ایران به هیچ وجه با شرایط پیش از انقلاب 1357 قابل مقایسه نیست. فلاین لورت و هیلاری من لورت طی مقالهای که روز جمعه با عنوان « یک انقلاب دیگر در ایران؟ احتمالاً نه» به شدت با این موضوع مخالفت کردند.
آنها نوشتند اصلاً تصور اینکه جمهوری اسلامی از درون منفجر شود تصور اشتباهی است و باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا از آن برای سرپوش گذاشتن بر شکست خود در محقق ساختن وعدههایی که درباره تعامل با ایران از طریق هرگونه پیشنهاد استراتژیک و جدی مطرح کرده بود بهره گرفته است.
این دو نوشتند: ضمناً کسانی که هرگز از تعامل دیپلماتیک با ایران حمایت نکرده بودند هم اکنون در حال مطرح کردن ایده فروپاشی احتمال دولت تهران هستند تا از ادعاهای خود برای حمله نظامی علیه اهداف هستهای ایران و روی آوردن به سیاست تغییر رژیم به عنوان هدف نهایی سیاست آمریکا در قبال ایران حمایت کنند.
لورتها نوشتند: به عنوان مثال وب سایتهای ایرانی ضد دولتی مدعی شده بودند که در روز عاشورا دهها هزار معترض به خیابان آمدند و برخی دیگر نیز اعلام کرده بودند که تعداد معترضان دو تا چهار هزار نفر بوده است، در حالی که یک چیز کاملاً مسلم است که اکثریت جامعه ایران از این معترضان که از این روز مقدس برای اعلام یک بیانیه سیاسی استفاده کرده بودند، ناراحت هستند و از جمله شواهدی که برای این ادعا میتوان مطرح کرد راهپیمایی بسیار عظیم مردم ایران در روز چهارشنبه در حمایت از جمهوری اسلامی بود که با وجود آن حتی میرحسین موسوی به عنوان رهبر مخالفان نیز افراطگرایی غیر قابل قبول برخی از معترضان را در روز عاشورا تأیید کرد.
به نوشته وال استریت ژورنال یک دیپلمات عرب هم به تازگی به وزارت خارجه آمریکا توصیه کرده که اگر فکر میکند ایران در حال تجزیه انقلابی شبیه به انقلابی است که موجب سقوط شاه شد، در اشتباه است. این دیپلمات عرب میگوید: دستان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در دست مردم ایران است.
تعامل همزمان با دولت و مخالفان
برخی کارشناسان مسائل ایران نیز یک دیدگاه پراگماتیستیتر را به کاخ سفید پیشنهاد میکنند. او در پاسخ به این سؤال که آیا غرب و آمریکا باید با دولت ایران تعامل کنند میگوید: غرب میتواند با رهبری کنونی در ایران بدون اینکه زیرآب جنبش سبز را بزند، وارد تعامل شود و لازم است که این کار را انجام دهد. به نوشته وال استریت ژورنال تجدید این ارزیابیها طی هفتهها و روزهای اخیر و هفتههای اخیر کاخ سفید را به این نتیجه رساند که باید میزان حمایت خود را از آنچه در ایران جنبش سبز نامیده میشود افزایش دهد. به نوشته وال استریت ژورنال، آمریکا به دنبال یافتن راههایی برای حمایت از مخالفان دولت ایران مانند کروبی است.(به نظر میرسد وال استریت عمداً از میرحسین نام نبرده است.)
در عین حال مقامهای آمریکایی معتقدند که اوباما به سمت آن چیزی که در آمریکا «تغییر رژیم» نامیده میشود، حرکت نمیکند و همچنان به رهیافت دو وجهی پایبند است، رهیافتی که از یکسو از گفتوگو با دولت ایران حمایت میکند و از طرف دیگر خواستار اعمال تحریمهای مالی و اقتصادی است.
