گفت‌وگوی «جوان» با دکتر حمید گورابی، رئیس پژوهشکده رویان در سالگرد عروج مرحوم دکتر سعید کاظمی آشتیانی

همان راه مرحوم کاظمی را ادامه می‌دهیم

زینب گل‌محمدی - پس از رحلت ناگهانی و جانسوز دانشمند مؤمن و جهادگر، پدر عزیز و فراموش‌ناشدنی پژوهشکده رویان، دکتر سعید کاظمی آشتیانی، ریاست پژوهشکده بر شانه‌های مردی از اهالی محله خدمت و جهاد قرار گرفت که هنوز چشمانش در فراق همکار و رفیق دیرینه‌اش اشکبار و قلبش از غم و اندوه لبریز بود. دکتر حمید گورابی اکنون چند سال است که برای ادامه راه درخشان و سراسر افتخار و نوآوری دکتر کاظمی بی‌وقفه کوشیده است و همچون یار و همراه به ملکوت سفرکرده‌اش با روحیه‌ای بسیجی و انقلابی سرمنشأ و هدایت‌کننده و حمایت‌کننده بسیاری از حرکت‌های بدیع و کم‌نظیر علمی همچون ادامه مسیر شبیه‌سازی حیوانات آزمایشگاهی، پیشبرد و ارتقا در روش‌های درمان ناباروری، ابداع در تولید دارو برای بعضی بیماری‌های خاص و... شده است. دکتر گورابی که همچون بسیاری از جهادگران و مسؤولان کشور تنها می‌تواند ساعتی اندک در روز به استراحت بپردازد و قسمت عمده وقت و توانش را صرف پژوهشکده رویان می‌کند، با لحنی صمیمی پیشنهاد مصاحبه با ما را پذیرفت.برای شروع گفت‌وگو از مرحوم دکتر کاظمی آشتیانی یاد می‌کنیم که بنای یک حرکت عظیم علمی را در کشور پایه‌گذاری کرد. از ایشان و روحیات بسیجی و ولایی‌شان در مقابله با مشکلات و تأسیس و بالندگی پژوهشکده رویان بگویید.برای اینکه ارزش تلاش‌های زنده‌یاد دکتر کاظمی در تأسیس پژوهشکده رویان درک و ملموس شود باید این تلاش‌ها را در همان ظرف زمانی خاص ارزیابی کنیم. در سال‌های نیمه دوم دهه شصت که ایده تشکیل «مؤسسه رویان» مطرح بود، بستر مساعدی برای ایجاد چنین حرکت نوین علمی آن هم توسط جهاد دانشگاهی وجود نداشت. اگرچه تا آن زمان جهاد دانشگاهی خدمات خوبی را در عرصه دفاع مقدس و کمک به اداره دانشگاه‌ها انجام داده بود ولی با توجه به اتمام جنگ و این تصور که در شرایط آرامش و به دور از تهدیدات خارجی دیگر به نهادهای انقلابی نیازی نیست، بحث خروج جهاد از دانشگاه‌ها، انحلال آن یا قرار گرفتن تحت پوشش یکی از وزارتخانه‌ها توسط بسیاری از مسؤولان کشور مطرح شد.دوستان جهاد دانشگاهی دانشگاه علوم پزشکی ایران خوب به خاطر دارند که برای تخلیه اتاق جهاد دانشگاهی که در ساختمان مدیریت دانشگاه واقع بود چه فشارهایی اعمال شد یا چگونه درهای کتابفروشی‌های جهاد، شبانه جوش داده می‌شد! تا اینکه سرانجام در تاریخ 6/9/1369 ابلاغیه استقرار جهادهای دانشگاهی در خارج از دانشگاه توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی صادر شد. در چنین شرایط به قول معروف دل و دماغ کار و تلاش وجود ندارد چه رسد به بودجه کافی برای راه‌اندازی کاری در چنین سطح برجسته‌ای! اما دکتر کاظمی با اطلاع کامل از این دشواری‌ها به عرصه تأسیس پژوهشکده (که در آن زمان در قالب یک مؤسسه به ثبت رسیده بود) وارد شد. چنانچه روحیه جهادی، بسیجی، ایثار و خصایصی این چنینی در او وجود نداشت به حتم امروز شاهد چنین بالندگی و افتخاراتی از سوی پژوهکشده رویان نبودیم.منش و تفکر بسیجی دست‌اندرکاران پژوهشکده رویان در خدمت‌رسانی به جامعه و نوآوری علمی از مهم‌ترین دلایل رشد و پیشرفت پژوهشکده است. شما این دلیل عمده و سایر دلایل در مسیر تعالی رویان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟فعالیت فی‌سبیل‌الله نه از این منظر که بی‌مزد و حقوق انجام می‌شود بلکه از این دیدگاه که چون کار برای خدا انجام می‌شود بنابراین باید به بهترین نحو صورت گیرد. این آموزه‌ای است که انقلاب اسلامی، امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب اسلامی به جوانان این مرز و بوم آموخته است. منش و مرام بسیجی یعنی همین نکته که عرض کردم.در جمع نیروهای تراز اول علمی مشهور و مرسوم است که اگر در این پژوهشکده قصد انجام کاری را کردیم، خداوند متعال راه‌ها را برای رسیدن به آن هدف باز می‌کند. این اعتقاد حاکم، حاصل مشاهده مصادیق فراوانی موفقیت در این مسیر بوده است.به این دلیل محققان و دانشمندان ما بدون ترس و واهمه به قلل مرتفع پیش رو و فتح آنها فکر می‌کنند. راه اگر راه خدا باشد، اگر در راه بازماندی وظیفه‌ات را انجام داده‌ای و اگر به قله رسیدی باز هم وظیفه‌ات را به انجام رسانیده‌ای و باید خداوند را فراوان شاکر باشی.در مسیر درمان بیماران نیز تصور و روش‌ ما همین گونه است. اما حقیقتاً فشار روحی مضاعفی را بر رهرو وارد می‌کند. اینکه هر روز با جمعیتی زیاد مواجه شدی که امیدشان به شما و پژوهشکده است و اغلب توان مالی کافی برای برآورده کردن هزینه‌ها ندارند، غصه شما را زیاد می‌کند. کاش به کمک مسؤولان می‌توانستیم نیاز اقشار مستضعف را بیشتر برآورده سازیم.فعالیت بسیج جامعه پزشکی خصوصاً پژوهشکده رویان در گسترش فرهنگ بسیجی را چطور ارزیابی می‌کنید؟خود را بسیجی دانستن با عضویت در بسیج از طریق تکمیل فرم، دو موضوع مجزاست. باید رفتار مسؤولان به گونه‌ای باشد که برابر فرمایش معصوم، مردم را بدون استفاده از زیان و به عمل با راه حق دعوت کنند. اگر اینگونه عمل کنیم فرهنگ بسیجی، جهاد، دینی و... گسترش می‌یابد، والا لطمه مضاعفی را به این دست فرهنگ‌های پسندیده وارد کرده‌ایم.در کلام معصوم و امام است هر کار بدی، بد است ولیکن بدتر خواهد بود اگر از تو سر بزند و هر کار خوبی، خوب است ولیکن خوبتر خواهد بود، اگر از تو سر بزند.باید توجه کنیم خدای نکرده با عملکرد بد، منظور نظر امام(ره) و مقام معظم رهبری از واژه‌‌هایی که در جریان انقلاب و دفاع مقدس، تقدس الهی پیدا کرده‌اند را دچار لطمه نکنیم. امثال دکتر کاظمی که در نزد مردم احترام خاصی دارند، به سبب رفتارهای پسندیده ایشان است که خدا و خلق خدا را خشنود می‌سازد.‌ یکی از نقاط تابناک بر پیشانی پژوهشکده رویان، عنایت ویژه مقام معظم رهبری به این مجموعه است. از توصیه‌های ایشان در دیدارهای مکررشان با رویان برایمان بگویید.مقام معظم رهبری پس از رحلت زنده‌یاد دکتر کاظمی پس از و ابراز تسلیت، نگرانی نسبت به آینده رویان را پوشیده نداشته و فرمودند: نکته مهم دیگر آینده رویان است. باید مراقبت کنید این نهالی که ایشان در باروراندن آن، آن همه رنج کشید مبادا آسیب ببیند.ایشان کلید موفقیت رویان را در به هم پیوستگی سه عنصر علم، ایمان و تلاش می‌داند. جدی گرفتن علم همراه با ایمان به عنوان یک عنصر اصلی و نه سربار در کنار تلاش مضاعف و توصیه ایشان به ادامه راه است. خوشبختانه همکاران زنده‌یاد دکتر کاظمی با پایبندی به میثاقی که در فقدان او بستند، توانسته‌اند پژوهشکده را به جلو برند. انتخاب پژوهشکده به عنوان مرکز تحقیقاتی برگزیده در جشنواره امسال رازی موید این موفقیت است.