نفیسه ابراهیمزاده انتظام
همایش وقف و رسانه دیروز و به منظور استفاده از ظرفیتهای رسانه برای احیای سنت اسلامی وقف و تشویق مردم برای پرداختن به آن در کشور برگزار شد. سیدمحمد حسینی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این همایش از نقش اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، آموزشی و... سخن گفت.
وقف مال و بر جا گذاشتن صدقه جاریه در اسلام جزو حسنات است و تاکنون نیز خیرین بیشماری به ایجاد مراکز آموزشی و بهداشتی آن هم در مناطقی که به هر دلیلی از دسترس خدمترسانی دور ماندهاند، اقدام کردهاند. در دنیا و در کشورهایی که متدین به دین اسلام نیستند نیز پایهگذاری بنیادهای علمی، تحقیقاتی، سیاسی، بهداشتی، هنری و آموزشی برای دنبال کردن جریان فکری و یا خدماتی عامالمنفعه، اگرچه نام وقف ندارد اما مرسوم است.
دانشگاه هاروارد، بنیاد نوبل، بنیاد راکفلر، خانه آزادی و... از آن جملهاند که هر کدام بنا به مقتضیاتی و توسط افراد برای منظوری خاص وقف شدهاند و سالها کارایی خود را حفظ نمودهاند.
در ایران اغلب موقوفات در قالب املاک و زمین هستند و در طول زمان مورد بهرهبرداری قرار گرفتنشان کاربریهای گوناگونی داشتهاند مثل کتابخانه، مدرسه، درمانگاه، دانشگاه و بیمارستان.
اما آنچه باعث شده سده اخیر برای سنت حسنه وقف، خیر و برکتی نداشته باشد، بیاعتمادیهایی است که در میان مردم بروز کرده از جمله آمار 12 هزارتایی پروندههای قضایی مربوط به وقف که در دستگاه قضا جاری است. از دیگر سو، مورد تعرض قرار گرفتن موقوفات اشخاص، همچنین بیاعتماد شدن مردم نسبت به حکومت در مصرف صحیح موقوفاتشان که سوغات حکومتهای سلطنتی در ایران است از نمونههای آفت وقف است.
بعد از انقلاب اسلامی، سازمان اوقاف و امور خیریه برای اعتماد از دست رفته نزد افکار عمومی تأسیس شد. در همایش روز گذشته حجتالاسلام محمدی نماینده ولی فقیه و سرپرست سازمان اوقاف و امور خیریه که پاسخ به نحوه پیگیری موقوفهخواران را به بعد موکول کرد و سرنوشت زمینهای موقوفه از جمله زمینهای پاکدشت را مسکوت گذاشت، برای شناسایی موقوفه خواران به منظور برخورد قضایی با آنها خبرنگاران و اصحاب رسانه را به یاری طلبید.
از آنجا که در ایران، زمین و ملک جزو سرمایههایی است که از لحاظ اقتصادی رو به رشد هستند، برخی از افراد سودجو دست به تعرض به موقوفات مردم زدهاند و نتوانستهاند از سود آن چشم بپوشند. این امر منحصر به مقطع خاصی از تاریخ کشور نبوده و نیست. با این حال، انتظارات مردم از نظام اسلامی در حفظ شعائر دینی کاملاً منطقی و بجاست.
