امیرحسین سیف - «شبکه حمل و نقل شهری باید تکمیل شود.» این تنها استدلالی است که ساخت بزرگراهها در آسمان، بر روی زمین و در زیر زمین را توجیهپذیر میسازد البته ساخت بزرگراه در آسمان و طبقه دوم نمای شهری را بر هم میزند و ساخت پروژه در سطح زمین با هزینههای سرسامآور تملک اراضی همراه است به همین دلیل است که شهرداری تهران همانند سایر کشورها به تونلسازی روی آورده اما این پرسش مطرح است که این همه تلاش و فعالیت تا چه حد مؤثر است و آیا با تکمیل شبکه بزرگراهی، ترافیک تهران حل میشود یا نه؟
کارشناسان حمل و نقل و ترافیک معتقدند که صرف هزینه برای ساخت بزرگراهها یعنی صرف هزینه برای تشویق مردم برای استفاده از خودروی شخصی و این بدان معناست که همگام با ساخت و توسعه شبکه بزرگراهی در شهر، شاهد هجوم خودروهای شخصی به خیابانها خواهیم بود یعنی دوباره روز از نو و روزی از نو!
تونل رسالت که دو بزرگراه حکیم و رسالت را به هم پیوند داده نمونه حی و حاضری است که این ادعا را تأیید میکند. این تونل که بعد از 11 سال به بهرهبرداری رسید، در اولین روز کاریاش ترافیکی سنگین را تجربه کرد تا پیشبینی کارشناسان ترافیکی به حقیقت بپیوندد.
بهرغم هزینههای بسیاری که برای ساخت تونل رسالت شده است، این تونل نتوانسته توقعات را برآورده کند و به طور یقین و با شرایط امروز که روزانه حدود 1400 خودرو به خودروهای تهران افزوده میشود، تونل توحید نیز به همین سرنوشت دچار خواهد شد؛ تونلی که برای ساخت آن هزینه زیادی شد و ذهن و تمرکز مدیران بسیاری را درگیر خود کرد. در این شرایط نباید ابا کرد و باید به صراحت گفت که حقیقتاً رسالت دیگری در راه است!
بزرگراهها برچیده میشوند؟
گاهی برخی از آمارها و برخی از اتفاقات انسان را دچار شگفتی میکند. مثلاً اینکه سرانه مالکیت خودروی شخصی در ایران یک پنجم کشورهای توسعه یافته است اما ترافیکی که در تهران وجود دارد و شهره خاص و عام است در این شهرها و کشورها وجود ندارد. از طرفی خبر میرسد که در برخی کشورها که همانند تهران قیمت زمین بالاست، بزرگراهها دیگر کارایی ندارند و استفاده از آنها به قدری محدود شده که مسؤولان شهری تصمیم گرفتهاند آنها را تخریب کنند و از زمین آن استفاده دیگری کنند. البته این را هم باید گفت که این شهرها و کشورها شبکه حمل و نقل عمومی کاملی دارند و مردمشان ترجیح میدهند که خودروی خود را در خانه نگه دارند و از شبکه حمل و نقل عمومی استفاده کنند.
با این حال ما هنوز در فکر این هستیم که بخش عمدهای از بودجه عمرانی شهر را خرج خرید املاک مردم کنیم و آنها را تبدیل کنیم به کوچه و خیابان و بزرگراه!
خودمان میدانیم ولی. . .
سیدجعفر هاشمیتشکری معاون حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران است. او معتقد است که رفع معضل ترافیک جز با گسترش حمل و نقل عمومی امکانپذیر نیست و نمیتوان گام به گام با افزایش تعداد خودروها، معابر شهری را گسترش داد و اصلاً این تفکر در هیچ کجای دنیا مورد قبول و تأیید نیست.
وی میگوید: در تمام کشورها بر توسعه حمل و نقل عمومی به عنوان راه حل اصلی رفع معضل ترافیک تأکید میشود.
معاون شهردار تهران خاطر نشان میکند: ما زمانی میتوانیم از شهروندان بخواهیم، از خودروی شخصی خود استفاده نکنند و همکاری لازم را برای رفع معضل ترافیک داشته باشند که شبکه حمل ونقل عمومی توسعه یابد و شهروندان به این نتیجه برسند که با استفاده از وسایل نقیله عمومی میتوانند سفرهایی ایمن، سریع، کمهزینه و مطمئن را برایشان ایجاد کنند.
وی میافزاید: زمانی که شبکه حمل ونقل عمومی منسجم و مناسبی داشته باشیم و شهروندان بتوانند با وسایل نقلیه عمومی مناسب در مدتزمان کوتاهتر و با هزینه کمتر سفر کنند به طور حتم استفاده از حمل و نقل عمومی ترجیحپذیر میشود و شهروندان خود تمایل به استفاده از خودروی شخصی نخواهند داشت.
دست رد به سینه مترو
حالا بد نیست نگاهی هم به وضعیت مترو بیندازیم. مترو گرهگشای ترافیک تهران و تنها مرهم بر این درد بیدرمان است و این نکتهای است که همه آن را میدانند. زمانی که حرف از مترو به میان میآید، کسی نیست که با تأکید فراوان نگوید که باید به مترو توجه ویژهای شود اما زمانی که باید دستها در جیب رود، همه گفتهها و نگفتهها فراموش میشود. چندی پیش نمایندگان مجلس و شهرداری تهران طرح استفاده دو میلیاردی مترو از صندوق ذخیره ارزی را پیگیری میکردند اما این طرح توسط شورای نگهبان برگشت خورد البته انتظار آن هم میرفت که چنین اتفاقی بیفتد. شورای نگهبان این طرح را مغایر با اصل 75 شناخته و اعلام کرده نباید بار مالی پیشبینی نشده برای دولت ایجاد کرد. حال باید این طرح در کمیسیون برنامه بودجه مجلس دوباره بررسی شده و اشکالات آن برطرف شود.
سال گذشته استفاده شهرداریها از صندوق ذخیره ارزی به صورت مصوبهای در مجلس بود که شهرداریها به بخش خصوصی اضافه شده بودند و بخش خصوصی میتوانست از صندوق ذخیره ارزی استفاده کند اما امسال این طرح به صورت مستقل ارائه شده بود که شورای نگهبان با آن مخالفت کرد.
