دکتر مجید ابهری
جامعهشناس و متخصص علوم رفتاری
نشاط اجتماعی عبارت است از فضای شادی و رفاه، در جامعه و این فرآیند رفتاری، احساسی است درونی که وابستگی مستقیم به امنیت فرهنگی و اجتماعی و وضعیت اقتصادی دارد، اگر در هر جامعه ارزشها و مبانی اخلاقی حاکمیت کامل داشته باشند نشاط اجتماعی پررنگتر است. گروهی از رفتارشناسان خنده و شادی را از علائم بارز نشاط اجتماعی میدانند در حالی که این علائم به شادمانی فردی مرتبط است نه نشاط اجتماعی.
نشاط اجتماعی وقتی عمومیت مییابد که همه آحاد جامعه احساس ایمنی از خطرات درونی و بیرونی داشته باشند و پوششهای حمایتی نیز در مورد برقراری معیارهای اخلاقی در جامعه جلوهگر باشد، مهمترین مؤلفه زیربنایی نشاط اجتماعی، امنیت فرهنگی است یعنی شرایطی که مردم در شیوه زندگی خود و آداب و رسوم عمومی،احساس تزلزل نداشته باشند و توانایی نهادهای فرهنگی در حفظ وحدت ملی و حرکت به سوی بقای ارزشها در سطح جامعه در حد منطقی تثبیت گردد.
چرا که هر ملت زنده و پویایی با توجه به سوابق فرهنگی و شرایط اجتماعی خود و متناسب با امکاناتی که در اختیار دارد، نظام خاصی برای تحقق کمال مطلوب و هدفهای خویش پیریزی میکند که این نظام خاص اگر از عقاید مذهبی و ارزشهای اخلاقی سرچشمه بگیرد، نشاط اجتماعی پررنگتر و بادوامتر خواهد بود؛ یعنی حاکمیت ارزشها در حضور غیبت هر فرد.به این معنی که در جایی که فرد حاضر نیست دیگران اجازه اظهار نظر درباره او را به خاطر رعایت اصول مرتبط با غیبت به خود ندهند. برخورداری از حداقل معیشت در شرایط امنیت کامل فرهنگی و اجتماعی نیز منجر به احساس نشاط اجتماعی میگردد.
براین اساس، ثبات سیاسی و اقتصادی و بالا بودن امید به آینده به خاطر این ثبات از مبانی زیربنایی نشاط اجتماعی هستند.
بنابراین در یک جمعبندی کاربردی میتوان گفت نشاط اجتماعی یعنی محفوظ بودن معیارهای فرهنگی و اخلاقی مورد قبول مردم از توهین و تهاجم. نماد نشاط اجتماعی را میتوان در روابط اجتماعی مثل نحوه عبور و مرور مردم در شهر، از قبیل رانندگی و مراعات قوانین آن و رعایت حقوق شهروندان دانست. برخی راهکارهای ایجاد نشاط اجتماعی در کشور عبارتند از:
1- نهادهای فرهنگی در کنار نهاد خانواده باید نسبت به برنامهریزی در افزایش روحیه و شادابی اجتماعی اقدام نمایند.
2- برنامههای سینمایی و تلویزیونی در ارتباط با طنز فاخر از یک سو و برگزاری همایشهای خانوادگی در راستای شناخت عوامل ایجادکننده امنیت فرهنگی از سوی دیگر میتوانند در میان مردم منجر به نشاط اجتماعی گردند.
3- اجرای ورزشهای عمومی در مدارس و کارخانجات و دانشگاهها و مقابله با اعتیاد در تمام ابعاد آن از دیگر راهکارهای ایجاد و افزایش نشاط اجتماعی است.
4- همدلی و تعاون و پررنگ نمودن این دو عامل انسانی توسط دولت و مردم از مظاهر اصلی نشاط اجتماعی میباشند.
5- پررنگنمودن روابط اجتماعی یعنی کاهش عامل طلاق و افسردگی در کنار ایجاد امکانات ازدواج برای جوانان از مبانی کاربردی در ایجاد و افزایش نشاط اجتماعی است.
6- پوششهای حمایتی برای نیازمندان و بیماران نیز از ابزار نشاط اجتماعی خواهد بود.
7- تلطیف فضای جامعه؛ یعنی با ایجاد امنیت، رفاه و همدلی بین مسؤولان و مردم و پررنگنمودن مقابله با عوامل اخلالگر در امنیت فرهنگی و اجتماعی.
