محمد صادق زمانی
لازمه حاکمیت نشاط اجتماعی در فضای کلی یک جامعه این است که «فرد» به عنوان عنصر بنیادی اجتماع، دارای نشاط باشد؛ به بیان سادهتر، اگر فردهای موجود در جامعه به صورت تک به تک، نشاط نداشته باشند «جمع» حاصل شده در اجتماع نیز فاقد نشاط خواهد بود. بر این اساس، نشاط اجتماعی در برابر «افسردگی اجتماعی» تعریف میشود. نشاط و شادی اجتماعی، نقش کلیدی در دستیابی به توسعه پایدار دارد. افزایش کیفیت زندگیها، بهرهوری در محیطهای شغلی، افزایش بازده کمی و کیفی فعالیتها و افزایش مشارکت مردم در حوزههای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی از جمله تأثیرات افزایش نشاط در جامعه است. همه کشورها تلاش میکنند که اگر نمیتوانند همه عناصر لازم را برای بروز شادی فراهم کنند، حداقل ابتکارهایی برای سوق دادن جامعه به سمت شاد زیستن انجام دهند.
در دوران هخامنشی و پیش از آن، ایرانیان هر ماه جشنهای مختلف برگزار میکردند که تمام این آیینها با دعا و یاد خداوند همراه بوده است. با ورود دین اسلام به ایران نیز، مراسمات و مناسبتهایی چون زیارت خانه خدا و اعیادی همچون عید مبعث، عید قربان، نیمه شعبان و. . . در راستای ایجاد شادی و نشاط اجتماعی تعریف شدهاند. از آنجا که سرمایه اجتماعی یکی از چهار شکل اصلی سرمایه است و به اعتقاد جامعهشناسان باید بیش از انواع دیگر مورد توجه قرار گیرد، تثبیت شادی اجتماعی اهمیت دوچندان پیدا میکند.
به نظر میرسد طی ماههای اخیر به دلیل حوادث و اتفاقاتی که در کشور رخ داده، مسأله نشاط اجتماعی در مسیر خدشه و انقباض قرار گرفته. اهمیت حیاتی و زیربنایی مقوله نشاط اجتماعی و شادابی جمعی ایجاب میکند که برای تثبیت حاکمیت این ضرورت کلیدی در فضای جامعه به ویژه در برهه کنونی، همگان قیام کرده و یک بسیج عمومی شکل بگیرد.
برای ایجاد و تثبیت نشاط اجتماعی در جامعه ایران رعایت نکات زیر و پایبندی قانونی و اخلاقی به آنها واجب و لازم است:
- نظم و انضباط اجتماعی: سوشیالهارمونی یا همان نظم اجتماعی از پیش نیازها و پس نیازهای ایجاد و تداوم نشاط جمعی است. رعایت هنجار نظم، شیرینترین نتایج را برای جامعه به ارمغان میآورد. نمونه: زنبور عسل به رعایت نظم و انضباط فردی و اجتماعی مشهور است و به دلیل رعایت نظم است که حاصل فعالیتش «عسل» میشود.
- تأمین رفاه اجتماعی و اقتصادی به همت مسؤولان (با اجرای طرح دولت رفاه)
- قانونمداری و هنجارپذیری: هر مجرمی باید مجازات شود. هیچ خلافکاری نباید استثنا باشد. مردم با دیدن مجازات مدیران متخلف، امید به زندگیشان افزایش پیدا میکند.
- مبارزه جدی با فساد در ابعاد اداری، اقتصادی و اجتماعی: رشوه، اختلاس، پارتی بازی، ویژهخواری و. . . محکوم به پیگیری و مجازات باید باشد. اهمال در این زمینه، افسردگی اجتماعی را در پی دارد.
- شایسته سالاری
- رضایتمندی مردم از مدیران و هدایتگران عرصه اقتصاد و اجتماع و سیاست
- بهرهگیری صدا و سیما از تاکتیک اثرگذار تلقین در القا و تزریق شادی و نشاط به جامعه
بیان پایانی آنکه؛ مسؤولان جامعه موظفند جدیت در تدوین کارشناسانه و اجرای طرح نشاط اجتماعی را در اولویت فعالیتهای خود قرار دهند.
