2-1- متولیان اصلی امور کودک در کشور
همانطور که گفتیم متولیان امور کودک در ایران سه وزارتخانه هستند که ذیلاً به مطالعه وظایف آنها در رابطه با کودک میپردازیم:
1- وزارت آموزش و پرورش
وزارت آموزش و پرورش و مؤسسات وابسته به آن بیشترین و مستمرترین ارتباط را با کودک دارند. لذا نقش این وزارتخانه در رشد و تربیت و آموزش کودک از همه دستگاههای حکومتی بیشتر است. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، سازمان آموزش و پرورش استثنایی، شورای راجع به مدارس غیر انتفاعی از جمله مهمترین تشکیلات وابسته به وزارت آموزش و پرورش هستند که اولی به صورت شرکت دولتی و دومی به صورت مؤسسه دولتی اداره میشود.
اهم وظایف این وزارتخانه در مورد کودکان که در قانون اهداف و وظایف آموزش و پرورش به آنها تصریح شده به قرار زیر است:
1- تأمین و تدارک نیازهای آموزشی و پرورشی( بند ب ماده 28 کنوانسیون حقوق کودک)
2- زیر پوشش قرار دادن کلیه کودکان لازم التعلیم( بند الف ماده 28 کنوانسیون حقوق کودک)
3- انجام اقدامات لازم به منظور تأمین، حفظ و ارتقای سلامت جسمی، روانی و اجتماعی دانش آموزان کشور با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (ماده 24 کنوانسیون حقوق کودک)
4- صدور اجاره تأسیس و نظارت مستمر بر مدارس وابسته به مردم و دیگر دستگاههای اجرایی و آموزشگاههای آزاد( بند 2 ماده 29 کنوانسیون حقوق کودک)
5- تأسیس مراکز فنی و حرفهای...( بند ب ماده 28 کنوانسیون حقوق کودک)
6- تأمین آموزش و پرورش رایگان برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه( بهتر از بند الف ماده 28 کنوانسیون حقوق کودک)
7- تأمین نیازهای افراد عقبمانده از طریق ایجاد و تقویت مدارس استثنایی( بند 2 و 3 ماده 23 کنوانسیون حقوق کودک).
8- استفاده از هنر در فعالیتهای آموزشی و تربیتی( بند 1 ماده 31 کنوانسیون حقوق کودک)
9- اهتمام بیشتر برای تعلیم و تربیت دانش آموزان بیسرپرست و بی بضاعت و یا دانشآموزانی که اولیای آن فاقد صلاحیت سرپرستی میباشد( بند 3 ماده 20 کنوانسیون حقوق کودک)
10- در مناطقی که پیروان دیگر مذاهب اسلامی سکونت دارند وزارت آموزش و پرورش باید ترتیبی اتخاذ نماید که آموزش تعلیمات دینی دانش آموزان مطابق فقه مذهب آنان باشد( ماده 30 کنوانسیون حقوق کودک)
11- رعایت آزادی اقلیتهای دینی مشمول اصل 13 قانون اساسی نسبت به تألیف درس دینی و تدریس آنها بر اساس کتب دینی و آئین سنت خود و در مدارس خود( ماده 30 کنوانسیون کودک)
2- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و یکی از سازمانهای وابسته به آن یعنی سازمان بهزیستی کشور پس از وزارت آموزش و پرورش مهمترین نقش را در تأمین استانداردهای زندگی مناسب برای کودکان بر عهده دارند. حمایت از کودکان بیسرپرست در زمره مهمترین وظایف سازمان بهزیستی است که جز کمیته امداد امام خمینی(ره) که حمایت از کودکان بیسرپرست را نیز بر عهده دارد، دستگاه حکومتی دیگری در این زمینه فعالیت ندارد.
مطابق با قانون تشکیلات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مهمترین وظایف این وزارتخانه در رابطه با کودک که در ماده 1 این قانون به آنها اشاره شده عبارتند از:
1- تأمین بهداشت عمومی و ارتقای سطح آن از طریق اجرای برنامههای بهداشتی خصوصاً در زمینه بهداشت عمومی و به ویژه با تأکید بر مراقبتهای بهداشتی اولیه به بهداشت مادران و کودکان(ماده 24 کنوانسیون حقوق کودک)
2- تأمین و ارائه خدمات لازم به معلولین جسمی، ذهنی و اجتماعی قابل توانبخشی در حدود امکانات(بندهای 2 و 3 ماده کنوانسیون حقوق کودک)
3- تشویق و ترغیب افراد خیر و مؤسسات خصوصی جهت اقدامات حمایتی برای کودکان در سنین قبل از دبستان و ... افراد بی سرپرست و نیازمند و معلولین ذهنی و اجتماعات غیر قابل توانبخشی و ارائه این خدمات در موارد ضروری توسط مؤسسات دولتی و نظارت بر این اقدامات( بند 2 و 3 ماده 23 و ماده 27 کنوانسیون حقوق کودک)
همچنین طبق لایحه قانونی راجع به تشکیل سازمان بهزیستی کشور که در سال 1375 به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی وابسته شده است، مهمترین وظیفه سازمان مذکور عبارت است از ارائه خدمات مختلف به کودکان و تدارک امکانات پیشگیری و توانبخشی حرفهای و اجتماعی معلولان جسمی و روانی و حمایت و نگهداری از کودکان و اطفال بیسرپرست و معلولین غیر قابل توانبخشی(مواد 23، 2، 27، 24، کنوانسیون حقوق کودک)
