جیمز جونز مشاور امنیت ملی اوباما که او را چهره کلیدی سیاستگذاری در کاخ سفید میدانند، روز پیش بعد از مدتها درباره ایران اظهار کرد و گفت تصویری که از مذاکرات هستهای با ایران پیشرو دارد چندان خوشایند نیست.
جونز گفت که درهای مذاکره برای ایران همچنان باز است ولی تصویر خوبی وجود ندارد.
وی بار دیگر حرفی را تکرار کرد که این روزها ورد زبان مقامهای آمریکایی شده و گفت: عقربههای ساعت به سمت آخر سال پیش میرود. زمانی که به نظر جونز آشکار خواهد کرد که آیا ایران آماده است با ایالاتمتحده و سایر اعضای شورای امنیت همکاری کند یا نه.
صحبتهای جیمز جونز با وجود اینکه تهمایههای تهدیدآمیز داشت، ولی نشان داد که آمریکاییها نمیخواهند در مذاکره با ایران را ببندند.
از این گذشته، آمریکاییها طی تماسهایی که با متحدین نزدیکشان که با ایران هم روابط خوبی دارند از آنها خواستهاند که با جمهوری اسلامی تماس برقرار کنند و مقامهای ایرانی را برای پذیرفتن پیشنویس وین متقاعد کنند. سلسلو آموریم، وزیر خارجه برزیل پنجشنبه به فاصله 10 روز بعد از سفر احمدینژاد به آمریکای لاتین، به تهران آمد و طی یک سفر کوتاهمدت با محمود احمدینژاد رئیسجمهور و منوچهر متکی وزیر خارجه ملاقات کرد.
نکته جالب اینکه وزیر خارجه برزیل در شرایطی راهی تهران شد که منابع خبری چند روز بعد از سفر احمدینژاد به برازیلیا فاش کردند که باراک اوباما در نامهای به لولا داسیلوا رئیسجمهور برزیل از او خواسته که تهران را برای همکاری با آمریکا و پیشنویس وین متقاعد کند.
اگرچه معلوم نیست که در ملاقات احمدینژاد و متکی با وزیر خارجه برزیل چه حرفهایی رد و بدل شده ولی پیداست که برازیلیا نه به لحاظ سیاسی و نه از جنبه اخلاقی خود را محق نمیداند تهران را برای توقف فعالیتهای هستهایاش تحت فشار بگذارد. لولا روز پنجشنبه در ملاقات با آنجلا مرکل صدراعظم آلمان صریحاً به این موضوع اشاره کرد و گفت: آمریکا و روسیه قبل از اینکه تلاش کنند ایران را از ساخت سلاح هستهای باز دارند، باید از تسلیحات اتمی خودشان خلاص شوند. او همچنین گفت که جامعه بینالمللی باید راه صبر با ایران را پیشه کند و در مذاکره با این کشور بر سر برنامه هستهایاش را باز نگه دارد. صحبتهای لولا در واقع واکنشی به صحبتهای آنجلا مرکل بود که گفت صبر جامعه بینالمللی در قبال ایران در حال لبریز شدن است. لولا تاکید کرد: بهترین و ارزانترین راه این است که ما به مذاکرات اعتقاد داشته و صبر خود را از کف ندهیم.
اوباما علاوه بر امیدهایی که به برزیلیها بسته، امیدوار است ترکها هم برای متقاعد کردن ایران به او کمک کنند. رجب طیب اردوغان یک ماه قبل به ایران آمد و هنوز 10 روز از سفر او به ایران نگذشته بود که محمود احمدینژاد سفر او را با شرکت در نشست سران گروه هشت کشور اسلامی در آنکارا جواب داد. بعد از سفر احمدینژاد، احمد داود اوغلو وزیر خارجه ترکیه یکبار دیگر هم به ایران آمد و در شرایطی که احمدینژاد برای سفر استانی به آذربایجان رفته بود، با او در آنجا ملاقات کرد. جهش تند و تیز مناسبات تهران ـ آنکارا طی یک ماه گذشته از جمله این نکته بود که ترکها احتمالاً طی چند سال آینده 20 درصد گاز خود را از ایران تأمین میکنند، به همراه فعالیتهای مالی گسترده جمهوری اسلامی در ترکیه، کاخ سفید را متقاعد کرده که آنکارا از اهرمهای لازم برای متقاعد کردن ایران برخوردار است. نخستوزیر ترکیه یکشنبه شب در شرایطی برای ملاقات با اوباما راهی واشنگتن شد که گفته میشود بحث هستهای ایران یکی از محورهای اصلی ملاقات طرفین خواهد بود. ترکها تا به حال بارها برای میانجیگری بین ایران و آمریکا اعلام آمادگی کردهاند و اردوغان یکشنبه شب قبل از سفر به آمریکا یک بار دیگر نیز در گفتوگو با خبرنگاران تأکید کرد که ترکیه آماده است در صورت درخواست طرفین تلاشهای لازم را برای میانجیگری بین آنها انجام دهد.
اینکه اوباما در مذاکرات خود با اردوغان چه گفته، هنوز روشن نیست. برخی معتقدند که با توجه به اینکه حجم جابجاییهای مالی ایران در ترکیه چیزی حدود 10 میلیون دلار در روز است، اوباما آنکارا را تحت فشار خواهد گذاشت تا از تحریمهای احتمالی علیه ایران حمایت کند.
اما برخی معتقدند که اوباما سعی خواهد کرد از اعتماد ایران به ترکیه برای متقاعد کردن ایران استفاده کند. صحبتهای اوباما ـ اردوغان هر چه باشد، یک فرض را نمیتوان نادیده گرفت؛ بهرغم اینکه کاخ سفید نسبت به گرم گرفتن ترکها با ایران موضع تندی اتخاذ نکرده ولی چندان هم از رویکرد دولت اردوغان به ایران راضی نیست.
آسوشیتدپرس در تحلیلی درباره روابط آمریکا و ترکیه نوشت: دو طرف درباره تصمیم آمریکا برای افزایش فشار بر ایران با یکدیگر اختلاف نظر دارند و ترکیه میان آمریکا به عنوان متحد ناتو و ایران به عنوان کشور همسایه باید یک گزینه را انتخاب کند.
رجب طیب اردوغان در سفر به آمریکا، با باراک اوباما، رئیس جمهور این کشور درباره مسائل مختلف منطقه بویژه مسأله هستهای ایران و وضعیت افغانستان دیدار و گفتوگو کرد.
این خبرگزاری در ادامه با اشاره به دیدار اوباما با اردوغان نوشت: هر دو طرف خواستار افزایش نفوذ ترکیه در منطقه خاورمیانه و اروپای مرکزی هستند و آمریکا میتواند در حل مسائل مهم منطقه تاثیرگذار باشد؛ البته دو طرف در برخی از مسائل با یکدیگر اختلاف نظرهایی نیز دارند.
به نوشته آسوشیتدپرس، ترکیه به دنبال میانجیگری میان آمریکا و ایران و کشورهای عربی است اما هنوز مشخص نیست که آیا آمریکا نیز میخواهد آنکارا نقشی در مسأله هستهای ایران بر عهده داشته باشد یا نه، هر دو طرف درباره اعمال تحریمهای بیشتر علیه ایران اختلاف نظر دارند و همچنین دولت اوباما از انتقاد آنکارا و اختلافات موجود میان رژیم صهیونیستی و این کشور ناراضی است.
این خبرگزاری در ادامه آورد: از آنجایی که ترکیه یکی از اعضای غیر دایم شورای امنیت است به همین دلیل نظر این کشور درباره مسأله هستهای ایران حائز اهمیت بوده و ترکیه باید بین آمریکا و ایران یکی را انتخاب کرده و دراین باره تصمیم بگیرد.
