جوان آنلاین: نگاهی به کارنامه تأمین ارز ۱۴۰۵ نشان می‌دهد، سهم کالا‌های اساسی در سبد تخصیص ارز تاکنون که هفت ماه از سال گذشته، افزایش یافته است. در سال جاری، ارز تخصیصی به کالا‌های اساسی به ۹ میلیارد دلار رسیده که براساس تخمین‌ها حدود ۷۰۰ میلیون دلار نسبت به سال گذشته افزایش یافته است. با توجه به محدودیت‌های ناشی از جنگ برای تجارت، سیاست‌گذار با اتخاذ راهکار‌هایی در تلاش است تا با عرضه به موقع ارز، فشار را به‌خصوص از کالا‌های ضروری دور نگه دارد. رئیس کل بانک مرکزی روز گذشته از افزایش ۲۸درصدی تأمین ارز دارو در هفت ماه امسال به میزان ۳میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار خبر داده است. عبدالناصر همتی اخیراً نیز در گفتوگو با یک رسانه خارجی با اطمینان‌دهی نسبت به ذخایر خوب ارزی گفت: منابع ارزی کافی داریم و تا هر زمان لازم باشد عرضه می‌کنیم.
در سال جاری به لحاظ شرایط جنگی و محدودیت‌های ناشی از آن، موقعیت ویژه‌ای برای تجارت و تأمین ارز ایجاد شده است. با این حال جهت‌گیری بانک مرکزی و تغییر اولویت‌ها در این شرایط به‌گونه‌ای بوده که خدشه‌ای به لحاظ تأمین ارز از جمله در کالا‌های ضروری ایجاد نشود. پیش‌تر بانک مرکزی از اضافه شدن ۵/۴ میلیارد دلار به ذخایر این بانک خبر داده و اعلام کرده بود که این افزایش مربوط به خرید ارز از بازار داخلی و جمع‌آوری مازاد عرضه ارز در چارچوب مدیریت بازار و عملیات ارزی بانک مرکزی است. البته از زمستان سال گذشته و پیش از آغاز درگیری‌ها و با پیش‌بینی احتمال جنگ و تشدید فشار‌های تجاری، رویکرد افزایش و تجمیع ذخایر ارزی از سوی سیاست‌گذار در دستور کار قرار گرفته بود. همتی روز گذشته به وضعیت تأمین ارز دارو در سال جاری پرداخت و با تأکید بر اینکه در تأمین ارز و منابع ریالی دارو محدودیتی نداشته‌ایم، افزود: در هفت ماه گذشته از سال ۱۴۰۵، نزدیک به ۳میلیارد و ۳۰۰میلیون دلار ارز برای دارو تأمین کرده‌ایم که این میزان در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۲۸ درصد افزایش داشته است. او با بیان اینکه شرایط امسال با سال گذشته تفاوت زیادی دارد، گفت: با وجود این تفاوت‌ها، میزان ارز تأمین‌شده برای دارو افزایش یافته است. رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به حمایت‌های ریالی از تولیدکنندگان دارو اظهار کرد: علاوه بر تأمین ارز، منابع ریالی قابل‌توجهی نیز به‌ویژه برای تولید دارو در اختیار تولیدکنندگان عمده این حوزه قرار داده‌ایم. همتی با بیان اینکه در حال حاضر به نظر می‌رسد مشکل دارو بیشتر به مسئله لجستیک مربوط باشد، تأکید کرد: از نظر تأمین ارز و منابع ریالی، هیچ‌گونه محدودیتی در بانک مرکزی وجود نداشته و تمام تلاش خود را به کار گرفته‌ایم تا دارو به‌وفور در اختیار مردم عزیز کشورمان قرار گیرد.
اختصاص ۲۷ میلیارد دلار ارز برای واردات از ابتدای سال
از ابتدای سال جاری تاکنون، ۲۷ میلیارد دلار ارز برای واردات اختصاص پیدا کرده و برای شش ماه دوم سال نیز بنا به اعلام بانک مرکزی، تأمین ۲۰میلیارد دلار ارز برای واردات برنامه‌ریزی شده است. در شرایطی که در هفت ماه نخست سال گذشته، ۳/۸ میلیارد دلار از مجموع ارز تخصیصی واردات به کالا‌های اساسی اختصاص داشت، در سال جاری ارز تخصیصی به کالا‌های اساسی به ۹ میلیارد دلار رسیده است. مقایسه ارقام دو سال نشان می‌دهد سهم کالا‌های اساسی از کل ارز تخصیصی واردات نیز افزایش یافته است. در هفت ماه نخست ۱۴۰۴، حدود ۷/۲۵ درصد از ارز تخصیصی به واردات به کالا‌های اساسی اختصاص داشت. این سهم در مدت مشابه سال جاری به حدود ۳/۳۳ درصد رسیده است.
ورود بانک مرکزی برای تقویت ذخایر ارزی
به رغم محدودیت‌ها در مسیر‌های تجاری کشور و تحت تأثیر قرار گرفتن درآمد‌های ارزی، بانک مرکزی با مداخله برای تقویت ذخایر ارزی تلاش کرده عرضه و تقاضا در بازار را مدیریت کند. مکانیسم این فرایند به نقش بانک مرکزی به‌عنوان تنظیم‌کننده بازار ارز بازمی‌گردد. هنگامی که عرضه ارز در بازار، از تقاضای موجود بیشتر باشد، بانک مرکزی می‌تواند بخشی از ارز عرضه شده را خریداری کند. این عملیات ضمن جلوگیری از ایجاد فشار کاهشی شدید بر نرخ ارز، موجب انتقال ارز از بازار به ذخایر بانک مرکزی می‌شود. در مقابل، هنگامی که تقاضا افزایش پیدا کند یا بازار با کمبود عرضه مواجه شود، بانک مرکزی می‌تواند با عرضه ارز، بخشی از فشار بازار را تعدیل کند. نمونه مشخص‌تر این فرایند، ذخایر اسکناس بانک مرکزی است. رئیس‌کل بانک مرکزی اعلام کرده از دی‌ماه تاکنون در چارچوب عرضه ارز توافقی با کارت ملی در صرافی‌ها، یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار ارز خریداری و تنها ۳۰۰میلیون دلار عرضه شده است. در نتیجه، خالص افزایش ذخایر اسکناس بانک مرکزی از این محل به ۴/۱ میلیارد دلار رسیده است. به بیان دیگر، بانک مرکزی در این سازوکار بخشی از ارز موجود در بازار داخلی را خریداری کرده و، چون میزان عرضه مجدد آن کمتر از خرید بوده، مابه‌التفاوت به ذخایر اسکناس افزوده شده است. در سمت تقاضا نیز بازارساز تلاش می‌کند مصارف مختلف ارزی، از واردات کالا و خدمات گرفته تا نیاز‌های مسافرتی و سایر مصارف مجاز، از مسیر‌های رسمی تأمین شود. تخصیص و عرضه ارز در این بازار‌ها به شکلی انجام می‌شود که فشار تقاضا بر بازار غیررسمی کاهش یابد. در مجموع با اقدامات انجام شده، عرضه و تقاضای ارز هم‌اکنون در شرایط متعادلی است و بنا به اعلام رئیس بانک مرکزی وضعیت ذخایر ارزی در شرایط خوبی است. همتی با بیان اینکه هر مقدار ارز که لازم است در اختیار داریم، تأکید کرد: عرضه ۲ میلیارد دلار ارز به بازار آغاز شده است و بانک مرکزی هر میزان ارز موردنیاز را برای مقابله با فشار‌های ارزی و حفظ ارزش پول ملی در اختیار دارد تا به تقاضا‌ها پاسخ دهد و نوسانات را کنترل کند. رئیس کل بانک مرکزی با تأکید بر اینکه بانک مرکزی برای مقابله با فشار‌های موجود تلاش خواهد کرد، گفت: هدف ما در دولت و بانک مرکزی ایجاد ثبات در نرخ ارز و کاهش نوسانات قیمتی در بازار است. او درباره میزان ارز تزریق‌شده به بازار نیز توضیح داد که حجم عرضه به میزان تقاضا بستگی دارد و در صورت افزایش تقاضا، میزان عرضه ارز نیز افزایش خواهد یافت.
