تحولات درگیری نظامی روسیه و اوکراین و تدارکات پشت جبهه حامیان غربی کییف در یک هفته گذشته با محوریت طرح معامله پیشنهادی ترامپ برای واردات گازوئیل روسیه، اقدامات متقابل مسکو و پایتختهای اروپایی درباره مصادره اموال یکدیگر و گذر از استارلینک و یافتن جایگزین برای پشتیبانی دادهای از اوکراین در رسانهها بازتاب یافت. جوان آنلاین: توافق مسکو و واشنگتن در تماس تلفنی روز جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵ ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ سران دو کشور درباره عرضه گازوئیل روسیه به آمریکا و نیز بازارهای جهانی، پیامی بود که برخی ناظران در عرصه بینالملل از آن به عنوان «چرخش جدید ترامپ» یاد کردند و حال آنکه برخی ناظران نیز این توافق را به مثابه اقدامی روانی برای التیام خاطر رأیدهندگان آمریکایی در انتخابات میاندورهای کنگره عنوان کردند، چرا که گازوئیل روسیه بنا بر اعلام مقامات این کشور پس از حدود سه هفته، آن هم بعد از عقد قرارداد، به آمریکا خواهد رسید.
آنتون گریشانوف پژوهشگر ارشد موسسه مسائل بینالمللی معاصر آکادمی دیپلماتیک وزارت امور خارجه روسیه از جمله افرادی است که معتقد به چرخش جدید ترامپ در این زمینه است. او در مطلبی در روزنامه کامرسانت چاپ مسکو نوشت: «توافق گازوئیل» بین مسکو و واشنگتن بار دیگر همه مهرههای روی صفحه شطرنج را به هم ریخت.
این صاحبنظر روس معتقد است: ولادیمیر زلنسکی رئیسجمهور اوکراین در شرایطی که کییف به واشنگتن وابسته است، تصمیم گرفت که ریسک کند و شخصاً دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا را به چالش بکشد؛ اگر زلنسکی یک سیاستمدار عملگرا بود، میتوانست تا زمان انتخابات کنگره، حمله به پالایشگاههای روسیه را به حالت تعلیق درآورد، چراکه ایالات متحده هیچ امتیاز دیگری از او نخواسته بود.
در مقابل، گزارشهای منتشر شده در رسانهها حاکی از آن است که رهبران اتحادیه اروپا راه دونالد ترامپ، که اجازه ورود گازوئیل روسیه به بازار جهانی را داد، در پیش نخواهند گرفت و فشار بر روسیه را کاهش نخواهند داد.
خبرگزاری رویترز گزارش داد: رهبران اتحادیه اروپا روز جمعه ۲۴ مهر ۱۴۰۵ در نشست بروکسل و همزمان با انتقادهای تند ترامپ از زلنسکی به دلیل تداوم حملات به پالایشگاههای روسیه، بر حمایت از کییف تاکید کردند. این در حالی است که ترامپ پس از انتقادهای تند از اوکراین، حملات این کشور به پالایشگاههای روسیه را «مایه شرمساری» خواند.
به نوشته این رسانه غربی، اتحادیه اروپا در یکی از دشوارترین لحظات برای اوکراین، میزبان زلنسکی در بروکسل است. در شرایطی که اوکراین نسبت به تداوم حمایتهای آمریکا در اشتراکگذاری اطلاعات و حمایت تسلیحاتی نگران است.
رویترز یادآوری کرده است: ترامپ آخر هفته گذشته خبر توافق روسیه و اوکراین را بر سر اینکه تاسیسات انرژی یکدیگر را هدف قرار ندهند، اعلام کرد. او که به زودی شاهد انتخابات میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر (آبان) خواهد بود با کاهش شدید محبوبیت به دلیل افزایش بهای گازوئیل و بنزین در سراسر آمریکا روبهرو است و عامل اصلی این گرانی را حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه اعلام کرده است.
در همین حال، روزنامه نیویورک تایمز به نقل از منابع خود گزارش داد که جی دی ونس، معاون رئیس جمهور، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه و جرد کوشنر داماد رئیس جمهور آمریکا از زلنسکی درخواست کردهاند که از حمله به پالایشگاههای نفت روسیه خودداری کند.
وال استریت ژورنال پیش از این به نقل از منابع خود گزارش داد که ایالات متحده از زمان دیدار دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا با زلنسکی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در ماه سپتامبر (شهریور-مهر ۱۴۰۵)، ۶ بار از اوکراین خواسته است حملات به زیر ساختهای انرژی روسیه را متوقف کند.
با این وجود اوکراین روز یکشنبه در حملهای که شبکه سی بی اس، آن را بزرگترین حملات هوایی کی یف از آغاز جنگ توصیف کرد، پایانه نفتی سنپترزبورگ و انبار نفت روچی را هدف قرار داد و منجر به برخاستن ستونهای دود در این شهر شد.
در همین ارتباط الکساندر بگلوف فرماندار سن پترزبورگ اعلام کرد که در جریان این حمله دستکم یک نفر کشته و پنج نفر دیگر مجروح شدهاند.
جنگ مصادره اموال
در ادامه جنگ ترکیبی غرب با روسیه که حوزههای مالی و اقتصادی را نیز در بر میگیرد و با مصادره اموال روسیه در کشورهای غربی پس از آغاز عملیات نظامی مسکو در اوکراین در اسفند ۱۴۰۰ تاکنون ادامه داشته است، مسکو در هفته گذشته، اقدامی واکنشی و عملیاتی دیگری به این اقدامات ضدروسی داشت.
پوتین رئیس جمهور روسیه، داراییهای گروه دیگری از شرکتهای اروپایی که درآمد سالانه آنها در مجموع بیش از ۵۰ میلیارد روبل است، را به مدیریت ثالث واگذار کرد.
طبق فرمان رئیس دولت روسیه که ۲۳ مهر ۱۴۰۵ در سایت رسمی اسناد حقوقی این کشور منتشر شد، مدیریت شرکتهای «کاپا روس»، «تارکت»، «بسته بندی منسن»، «آنتکس رو» و «بستهبندی ایوزیس کوبان» به «شرکت مدیریت «سنتر کپیتال» واگذار شد.
در مقابل، در اجلاس اتحادیه اروپا که همان روز آغاز شد، بررسی ایده استفاده از داراییهای روسیه برای تأمین مالی اوکراین در گمانه زنیها درباره دستورکار این اجلاس بود.
پیشنهاد جایگزین استارلینک
در میانه انتقادهای مقامات مسکو به واشنگتن درباره استفاده اوکراین از ارتباطات ماهوارهای استارلینک در درگیری نظامی با روسیه، توماس رنیر، سخنگوی کمیسیون اروپا روز چهارشنبه اعلام کرد که اتحادیه اروپا در حال بررسی اتصال اوکراین به برنامه ارتباطات ماهوارهای دولتی اتحادیه اروپا Govsatcom است و امیدوار است که ظرفیت تجاری این ارتباطات ماهوارهای را در اوایل سال ۲۰۲۷ گسترش بدهد.
رنیر در نشستی خبری در پاسخ به سوالی در مورد یافتن جایگزین استارلینک برای اوکراین اعلام کرد: ما در حال مذاکره با کییف برای اتصال کامل آن به این سامانه ارتباطات ماهوارهای هستیم.
وی خاطرنشان کرد: کمیسیون اروپا اکنون در حال بررسی این است که چگونه میتوان سرویس نظامی را به Govsatcom متصل کرد. تا زمانی که گروه ماهوارهای ایریس IRIS اروپا، متشکل از بیش از ۳۰۰ ماهواره، راه اندازی شود، گسترش Govsatcom، امکان ارائه سرویسهای مورد نیاز را میسر خواهد کرد.
به گفته رنیر، ایریس قرار است منتهی به سال ۲۰۲۹ هم ارتباطات پایه و هم سرویسهای مورد نیاز نظامی را ارائه کند.
بنا به برخی گزارشهای رسانهای، در حال حاضر، استارلینک نقشی کلیدی در ارتباطات نیروهای مسلح اوکراین ایفا میکند.
در مقابل، شهریورماه ۱۴۰۵ اعلام شد که روسیه استقرار فعال سامانه ارتباطات ماهوارهای اختصاصی خود با نام «راسوت» (Rassvet) را آغاز کرده است؛ سامانهای که رقیب مستقیم «استارلینک» آمریکا محسوب میشود.
در این پیوند، زلنسکی رئیسجمهور اوکراین در مصاحبهای با روزنامه فایننشال تایمز گفت: «چندین بار» از دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، خواسته است تا سامانه ارتباطی روسی «راسوِت» را مسدود و شرکتهای مشارکت کننده در توسعه این پروژه را تحریم کند.
دیمیتری مدودف معاون رئیس شورای امنیت روسیه در واکنش به این سخنان، ضمن هشدار درباره جنگ فضایی، احترام متقابل واشنگتن به ملاحظات مسکو در این زمینه را خواستار شد و خاطرنشان کرد: امیدوارم آمریکاییها این موضوع را درک کنند؛ زیرا در آن صورت، ماهوارههای مدار پایین «استارلینک» آنها مانند اسباببازیهای یک درخت کریسمس خشکشده به پایین فرو خواهند ریخت.