جوان آنلاین: همزمان با تقویت انتظارات برای کاهش تنشها در منطقه غرب آسیا، بازار طلای سیاه نشانههایی از آرامش را بروز داد. قیمت نفت برنت در معاملات روز ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ با ۸۲/۰ دلار کاهش معادل ۸۳/۰ درصد به ۴۳/۹۸ دلار برای هر بشکه رسید. این کاهش در شرایطی بود که ترافیک دریایی هرمز به پایینترین میزان خود رسیده بود؛ ذخایر جهانی از آغاز جنگ حدود ۵۰۰ میلیون بشکه کاهش یافته و بازار فرآوردهها، بهویژه گازوئیل همچنان به شدت با کمبود روبهرو بوده است. کارشناسان تأکید دارند با توجه به اینکه تنگه هرمز همچنان مختل و مشکلات عرضه و تحویل انرژی همچنان پابرجاست این کاهش بیشتر بازتاب امید به دیپلماسی در نیویورک بوده است. البته این گزاره با افزایش جزئی قیمت نفت بعد از برگزاری نشستها در نیویورک تقویت شد، بهنحوی که قیمت نفت خام شاخص برنت دریای شمال به ۱۰۴ دلار و ۳ سنت برای هر بشکه رسید. در همین حال، قیمت نفت خام شاخص دابلیوتیآی امریکا نیز ۹۲ دلار و ۴۱ سنت بهازای هر بشکه داد و ستد شد.
گزارشهای بازار، کاهش اخیر قیمت نفت را به بهبود چشمانداز عرضه در خلیج فارس و افزایش امیدها به مذاکرات دیپلماتیک برای کاهش تنشهای منطقهای مرتبط دانستهاند. خوشبینی نسبت به بهبود عرضه و تلاشها برای پایان دادن به جنگ تحمیلی تقریباً هفت ماهه علیه ایران باعث شد قیمت نفت برنت سهشنبه هفته گذشته برای نخستین بار از هشتم سپتامبر در سطحی پایینتر از ۱۰۰ دلار در هر بشکه بسته شود. تیم واترر، تحلیلگر ارشد شرکت «کیسیام ترید» گفت: بازار در حال حاضر نسبت به وضعیت عرضه جهانی نفت، دیدگاه سازندهتری نسبت به چند هفته پیش دارد.
براساس دادههای پایگاه تحلیلی OilPric، قیمت نفت برنت در معاملات روز ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ با ۸۲/۰ دلار کاهش، معادل ۸۳/۰ درصد به ۴۳/۹۸ دلار برای هر بشکه رسید. بر اساس این دادهها، قرارداد تحویل نوامبر نفت برنت در محدوده ۹۸دلار معامله شده که نزولی بوده است. همچنین قیمت نفت خام وستتگزاس اینترمدیت (WTI) در زمان ثبت دادهها ۲۶/۸۹ دلار بود که نسبت به معامله قبلی ۲۶/۱ دلار، معادل ۳۹/۱ درصد کاهش نشان میداد.
دنده کمک به کاهش نسبی قیمت نفت
در کنار خوشبینی به بهبود عرضه نفت با تقویت دیپلماسی با ایران، برخی از کارشناسان از سرگیری فعالیت خط لوله نفت «شرق- غرب» را از دیگر دلایل کاهش نسبی قیمت نفت میدانند. به گفته سه منبع آگاه، عربستان سعودی سهشنبه هفته گذشته، فعالیت خط لوله «شرق- غرب» خود به سمت دریای سرخ را از سر گرفت که نشاندهنده افزایش جریان نفت خاورمیانه است. عربستان سعودی در پی چند حمله، مجبور شد در ۱۱سپتامبر این خط لوله را تعطیل و بارگیری نفت خام در بندر «ینبع» را متوقف کند. از زمان آغاز تجاوز امریکایی- صهیونیستی به ایران که جریان نفت عربستان و همسایگانش در خلیج فارس را از طریق تنگه هرمز را مختل کرد، ریاض از این خط لوله برای تغییر مسیر حدود ۴ میلیون بشکه نفت در روز به سمت بندر ینبع استفاده کرده است. عربستان همچنین روز سهشنبه محمولههای بیشتری را برای بارگیری از نقاطی خارج از تنگه هرمز به پالایشگاههای آسیایی پیشنهاد داد.
باسم محمد، وزیر نفت عراق نیز روز سهشنبه اعلام کرد این کشور در حال افزایش صادرات نفت است. او گفت که عراق بیش از ۳ میلیون بشکه در روز صادر میکند و انتظار دارد صادرات خود از طریق ترکیه را به بیش از ۶۰۰ هزار بشکه در روز برساند. براساس گزارش رویترز، دادههای اولیه شرکتهای ردیابی کشتی «ورتکسا» و «کپلر» نشان میدهد که صادرات نفت خام عراق در ماه اوت به ترتیب ۳/۲ میلیون و ۱۷/۲ میلیون بشکه در روز بوده است. این رقم نسبت به ژوئیه افزایش داشته، اما همچنان پایینتر از سطح پیش از آغاز جنگ در فوریه (۷/۳ میلیون و ۳۶۲/۳ میلیون بشکه در روز) است.
کاهش ذخایر واقعیت تلخ بازار
کارشناسان تأکید دارند که نباید افت اخیر قیمت را با عادیشدن بازار اشتباه گرفت. آژانس بینالمللی انرژی میگوید ذخایر مشاهدهشده جهانی از آغاز جنگ حدود ۵۰۰ میلیون بشکه کاهش یافته؛ فقط در ماه اوت ۹۵ میلیون بشکه از ذخایر کاسته شد. این معادل متوسط کاهش ۳ میلیون بشکه در روز از زمان آغاز جنگ است. بیش از ۳۰۰ میلیون بشکه نیز از ذخایر اضطراری کشورهای عضو آژانس بینالمللی انرژی IEA آزاد شده است.
همچنین نشانه دیگر غیرعادیبودن بازار، رفتار فرآوردههاست. IEA پیشبینی کرده تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ حدود ۵/۲ میلیون بشکه در روز کاهش یابد، اما بخش مهمی از این افت به گازوئیل و خوراکهای پتروشیمی مربوط است. همزمان، اختلال در پالایشگاهها و صادرات فرآورده در خاورمیانه و روسیه باعث شده است بازار گازوئیل فشار بیشتری را نسبت به بازار نفت خام تحمل کند.
براساس گزارشها، میانگین قیمت خردهفروشی گازوئیل در امریکا در روزهای پایانی سپتامبر ۲۰۲۶ (شهریورماه) به ۵۳/۶ دلار در هر گالن رسید و بدین ترتیب رکورد تاریخی جدیدی ثبت شد. این رقم در حالی است که قیمت گازوئیل یک سال پیش حدود ۷۱/۳ دلار بود و تنها یک ماه پیش نیز میانگین کشوری ۵۴/۵ دلار گزارش شده بود.
عامل اصلی این جهش، اختلال در عرضه جهانی سوخت به دلیل بسته شدن تنگه هرمز و حالا محدودیتهای تنگه بابالمندب است. گازوئیل به عنوان سوخت اصلی حملونقل جادهای، کشاورزی و ساختوساز، نقشی حیاتی در اقتصاد امریکا دارد و افزایش قیمت آن مستقیماً بر هزینههای تولید و تورم فشار وارد میکند. افزایش هزینه سوخت میتواند هزینه جابهجایی کالا و تولید را افزایش دهد و در ادامه فشار بیشتری بر قیمت مواد غذایی و سایر کالاهای مصرفی ایجاد کند. در همین راستا، دولت ترامپ در حال بررسی اعمال ممنوعیت صادرات گازوئیل برای مهار قیمتهاست تا عمق بحران را کمتر کند.
کارشناسان معتقدند اگر دیپلماسی با ایران مجدداً شکست بخورد، ذخایر جهانی توان جذب شوک بعدی را نخواهد داشت. اتحادیه اروپا روز شنبه به کشورهای عضو در مورد بحران احتمالی قیمت انرژی هشدار داده و از دولتها خواسته است تا با مهار تقاضا و ادامه پر کردن مخازن گاز، برای زمستان آماده شوند. دن یورگنسن، کمیسر انرژی اتحادیه اروپا، در نامهای که توسط بلومبرگ نیوز مشاهده شده است به وزرای انرژی گفت، وابستگی این بلوک به سوختهای فسیلی وارداتی، آن را در معرض آشفتگی در بازارهای انرژی قرار داده و خواستار آمادگی فوری پیش از فصل گرما شده است.
