جوان آنلاین: شاید باورش سخت باشد، اما ابر بحران کشورمان در آینده نزدیک نه آب است و نه انرژی! ابربحران ایران در آینده نزدیک پدیده رشد افسار گسیخته جمعیت «سالمندی» خواهد بود. البته آنچه سالمندی را در کشور ما به بحران تبدیل میکند سرعت رشد آن و عدم آمادگی متناسب کشور برای مواجهه با این پدیده است. آن هم در شرایطی که سهم جمعیت سالمند در ایران با سرعتی عجیب در حال افزایش است و از سال ۱۳۹۰ تاکنون، سهم جمعیت سالمندان ۵۴ درصد افزایش داشته است و این وضعیت با سرعت بیشتری رو به وخامت میرود.
جمعیت ۱۴ درصدی افراد بالای ۶۰ سال در کشور یکی از نشانههای ورود کشور به سالمندی است. چالش اصلی کشور ما، اما سرعت رشد سالمندی است. به گفته سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور ایران جزو پنج کشور دارای سریعترین روند حرکت به سمت سالمندی است و پیشبینی میشود در سال ۱۴۳۰ حدود ۳۰ درصد جمعیت کشور سالمند شوند.
نکته قابلتأمل اینکه با عنایت به سرعت بالای رشد سالمندی و ساختارهای کشور ما متناسب با این رشد آمادگی لازم را ندارند و این میتواند طی سالهای آینده و با رشد جمعیت سالمندی، سرآغاز بروز چالشهایی در این حوزه باشد.
سالمندی مسئلهای اجتماعی
هر چند رشد آمار جمعیت سالمندان در کشور ما استثنایی است، اما هنوز این پدیده مورد توجه قرار نگرفته است. این در حالی است که بنا به تأکید رئیس سازمان بهزیستی کشور، سالمندی باید به یک مسئله اجتماعی تبدیل شود.
حسینی در نشست راهبردی توسعه مشارکت خیرین در حوزه سلامت و رفاه سالمندان با اشاره به اقدامات انجامشده برای تبدیل سالمندی به مسئله اجتماعی افزود: «باید سالمندی را به مسئله تبدیل کنیم که تا حدودی در این مسیر موفق شدهایم و تاکنون ۲۰گزارش سیاستی در این حوزه تولید و برای مسئولان ارسال کردهایم، یکی دیگر از موضوعات مهم، تقویت جایگاه دبیرخانه سالمندان است که باید در ساختار، اعتبار و اختیار تقویت شود.» وی ادامه داد: «دبیرخانه سالمندی در بهزیستی فعال است که البته به نظر ما میبایست این دبیرخانه ارتقا پیدا کند و رئیسجمهور ریاست آن را بر عهده بگیرد، سه جلسه نیز در این خصوص برگزار شده که ریاست جلسات با معاون اول رئیسجمهور بودهاست، سند سالمندان را نیز بهروز کردهایم و در همین هفته تصویب خواهیم کرد.»
ویژگیهای سالمندی در ایران
سالمندی در ایران با سایر نقاط جهان فرق میکند. حسینی با اشاره به ویژگیهای سالمندی در ایران گفت: «سالمندی در ایران برخلاف بسیاری از کشورهای دنیا چندلایه است و با بیماری، تنهایی، فقدان مراقبت طولانیمدت و کمبود نیروی متخصص مواجه هستیم، برای مثال روانشناس متخصص حوزه سالمندی به اندازه نیاز نداریم. در جلسه کمیسیون بهزیستی شورای عالی انقلاب فرهنگی که بهزودی با حضور وزیر بهداشت و وزیر علوم برگزار خواهد شد، بحران سالمندی و نبود متخصص در این حوزه را بررسی خواهیم کرد.»
به گفته وی اکنون ۱۴ درصد جمعیت کشور بالای ۶۰ سال هستند که به خودی خود بحران نیست و نشان میدهد در حال ورود به سالمندی هستیم، اما مسئله اصلی سرعت رشد سالمندی است. ایران جزو پنج کشور دارای سریعترین روند حرکت به سمت سالمندی است.
شاید کمتر سالمندی را دیدهایم که سلامت باشد!
رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به بار بیماری در سالمندان گفت: «۶۲ درصد سالمندان ۷۰ سال به بالا یک بیماری مزمن دارند و بار درگیری (نیاز به مراقبت) در این حوزه بالاست، در دنیا این رقم ۱۳ درصد است، اما در ایران بیش از ۳۰ درصد است یعنی از هر ۱۰سالمند در دنیا ۵/۱ نفر نیازمند مراقبت هستند، اما این رقم در ایران بیش از چهار نفر است.» رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به سن بازنشستگی درباره توانمندسازی سالمندان گفت: «سن بازنشستگی در کشور ۵۲ سال است به این معنا که یکسوم عمر در دوران سالمندی میگذرد، برای حدود ۶۰ درصد سالمندان امکان فعالیتهای اقتصادی نرم وجود دارد و باید زمینه حضور سالمندی که مهارت دارد فراهم شود و در طرح سلام نیز بر این موضوع تمرکز شده است.» حسینی همچنین از توسعه شبکه خیرین حامی افراد دارای معلولیت خبر داد و افزود: «شبکه خیرین حامی افراد دارای معلولیت باید در استانها، شهرستانها و مراکز گسترش پیدا کند و در ۲هزارو۷۵۰ مرکز سلام محله نیز نماینده خیران حضور داشته باشد. قرار شد شبکه خیرین در استانها، شهرستانها و مراکز گسترش یابد و کارگروه ویژهای برای سالمندان ایجاد شود.»
گسترش مراکز روزانه نگهداری از سالمندان
افزایش آمار سالمندان نیازمند تغییر رویکرد در مواجهه با آنهاست. به خصوص اینکه سالمندان آینده کشور عموماً افرادی تحصیلکرده و فرهیخته هستند و نیازهای متفاوتی دارند. رئیس سازمان بهزیستی کشور در ادامه با اشاره به تغییر رویکرد سازمان در حوزه مراکز نگهداری سالمندان گفت: «روزانهسازی مراکز نگهداری سالمندان مدنظر ما است، چراکه در حال چرخش از مؤسسهمحوری به خانوادهمحوری هستیم. مهد سالمندان یکی از موضوعات مدنظر ماست و طرح دستهای مهربان، مراکز روزانه سالمندان و ویزیت در منزل را نیز دنبال میکنیم همچنین چرخش از سالمندی مخاطرهآمیز به سالمندی سالم را دنبال میکنیم و برای آن بسته طراحی کردهایم.»
ابر بحران ایران
مجید فولادیان، رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور نیز در این مراسم با اشاره به روند کاهش موالید و افزایش جمعیت سالمند در ایران، سالمندی را ابربحران ایران در آینده نزدیک توصیف کرد و گفت: «از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ با کاهش موالید مواجه بودهایم و تعداد موالید از حدود ۹۰۰ هزار تولد به حدود ۸۰۰ هزار یا کمتر در سال جاری رسیدهاست که نشاندهنده بحران جدی در حوزه موالید و کاهش جمعیت کودکان است.» وی نیز با تأکید بر سرعت سالمندی در کشور افزود: «سهم جمعیت سالمند در ایران با سرعتی عجیب در حال افزایش است و از سال ۱۳۹۰ تاکنون، سهم جمعیت سالمندان ۵۴ درصد افزایش داشتهاست و این وضعیت با سرعت بیشتری رو به وخامت میرود. در حالی که کشورهای همسایه در حال طی کردن مسیری هستند که ما در دهه ۸۰ طی کردیم و جمعیت جوان آنها رو به افزایش است.»
خلأهای قانونی در حوزه سالمندی
خلأهای قانونی زیادی در حوزه سالمندان داریم. رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور با اشاره به وضعیت خدمات مراقبتی سالمندان گفت: «در کشور حتی یک شرکت قانونی برای مراقبت از سالمندان نداریم و شرکتهایی که در این حوزه فعالیت میکنند، مجوز قانونی ندارند و آموزشهای لازم را نیز ندیدهاند.» به گفته وی، در آینده مراقبت از سالمندان یکی از مشاغل مهم جامعه خواهد شد، اما در حال حاضر مجوز آن را نداریم.
به گفته وی با سازمان فنی و حرفهای و وزارت بهداشت هماهنگیهایی انجام دادهایم و دورههای مراقبت از سالمند را طراحی کردهایم که در مهرماه از آن رونمایی خواهد شد. برای مواجهه با ابربحران سالمندی فرصت زیادی باقی نمانده و باید برای مدیریت آن فکری کرد.
