جوان آنلاین: واشینگتن ظاهراً ترجیح میدهد هرمز همچنان یک مسئله حلنشده باقی بماند؛ مسئلهای که اگر در چارچوبی میان ایران و همسایگانش به تفاهم منجر شود، میتواند بخشی از معادلهای را که امریکا برای مذاکره با تهران چیده، تغییر دهد. در چنین فضایی، نشستی که قرار بود حاصل هفتهها گفتوگوی ایران و عمان درباره تردد ایمن کشتیها در هرمز را پیش روی کشورهای منطقه بگذارد، به درخواست ریاض به تعویق افتاد؛ تعویقی که به گفته سخنگوی وزارت خارجه، به درخواست عربستان انجام شده و بیش از آنکه یک اختلاف منطقهای باشد، نشانی از سایه سنگین بازیگران بیرونی بر تصمیم همسایههاست. در همین حال نفت ۱۱۰ دلار شد که هرچند بیتأثیر از اقدامات امریکا و ریاض نیست ولی کار اصلی در رساندن نفت به این نقطه را یمنیها انجام دادند.
برگزاری نشست میان ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس با محوریت تنگه هرمز، دیروز در شرایطی به تعویق افتاد که در چند روز گذشته به یکی از اخبار داغ منطقه تبدیل شده بود. اسماعیل بقایی در نشست هفتگی با خبرنگاران در پاسخ به سؤالی درباره به تعویق افتادن «نشست صلاله» خاطرنشان کرد: «اینکه ایران و عمان به عنوان دو دولت ساحلی در خصوص موضوعی که منحصراً مربوط به خودشان است تصمیم گرفتند و در خصوص متنی تفاهم کرده و میخواهند در راستای یک رویکرد مسئولانه و دوراندیشانه تفاهم خود را در جلسهای با حضور کشورهای منطقه عرضه کنند، این در راستای حکمت تصمیمگیرانش است.» بقایی بیان کرد: «آنچه بین ایران و عمان در رابطه با تعیین مسیرهای ایمن دریانوردی تفاهم شده مربوط به دو دولت ساحلی و حاکمیت آنها در نظر گرفته شده است. همه جوانب کار بعد از هفتهها مذاکره بین دو کشور حاصل شده و قرار هم بر این بود که صرفاً در این نشست این موضوع طرح شود. این فرصتی بود که ایران و عمان فراهم کردند و انتظار میرفت کشورهای منطقه فرصتشناس باشند و قدر چنین موقعیتهایی را بدانند.» این دیپلمات ارشد ایرانی ادامه داد: «اگر واقعاً قائل به این هستند که ما باید بهعنوان همسایگان دائمی، بهرغم همه بحثهایی که داشتیم، بهرغم همه شکایتهایی که بهحق ما به خاطر عملکرد برخی از این کشورها داریم، دور هم بنشینیم و درباره ایجاد منطقهای امن، به دور از بازیگران مخرب خارجی، گفتوگو کنیم.» سخنگوی دستگاه دیپلماسی گفت: «یک فرصت بسیار مناسب بود. فکر نمیکنم هیچ طرف مسئولی بپذیرد که این فرصت را باید به هر دلیلی، چه به دلیل اعمال نفوذ طرفهای خارج از منطقه و چه به دلیل بهانهجوییهایی که واقعاً هیچ ارتباطی به ایران ندارد، از دست بدهیم و این نشست را برگزار نکنیم.»
آدرس اشتباهی
دیروز با اعلام خبر تعویق نشست الصلاله، خبرگزاری رسمی عربستان (واس) اعلام کرد که محمد بنسلمان ولیعهد عربستان با برد کوپر فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی امریکا و هیئت همراه وی در شهر جده دیدار و گفتوگو کرد. همزمان مقامات دولت ترامپ در گفتوگو با طرفهای منطقه خلیج فارس مدعی شدهاند که واشینگتن قصد ندارد در مذاکرات آتی با ایران بر بازگشایی تنگه هرمز تمرکز کند. انتشار همین اخبار کافی بود تا اعمال نفوذ عربستان با همدستی امریکا مسجل شود و اقدام کشورهای عربی برای تمایل به دستیابی به تفاهمی با ایران، عملاً زیر سایه این دو و به ویژه دنبالهروی از امریکا قرار گرفته است. باراک راوید خبرنگار آکسیوس به نقل از یک مقام خلیج فارس مدعی شد عربستان سعودی اصلاحاتی را در پیشنهاد ایران و عمان درباره تنگه هرمز ارائه کرده است. این مقام مدعی شد که ریاض نسبت به مفاد پیشنهاد ایران و عمان نگرانیهایی داشته و معتقد بوده اجرای این پیشنهاد میتواند در عمل به شکلگیری یک وضعیت موجود جدید در تنگه هرمز منجر شود. مشخص نیست این اصلاحات در چه مرحلهای قرار دارد و آیا تهران و مسقط با تغییرات پیشنهادی عربستان موافقت کردهاند یا خیر. بقایی در نشست دیروز با اعلام اینکه عربستان درخواست کرد که این نشست فعلاً برگزار نشود، گفت: «آن بحثهایی هم که در مورد انتساب اتفاقاتی که بین آنها و یمن در جریان است مطرح میشود، حقیقتاً آدرس اشتباهی دادن است. با دادن آدرس اشتباهی، مشکلات حل نمیشود. مشکلات یمن ریشه طولانیمدت دارد.» وی افزود: «ما بهعنوان جمهوری اسلامی ایران همواره گفتیم، تلاش کردیم و در عمل نشان دادیم که حاضریم برای حلوفصل موضوعات کمک کنیم. گفتیم نقشه راهی که بین خودتان تفاهم شده و ما هیچ نقش و مداخلهای در آن نداشتیم، همان مبنای گفتوگوهای شما برای حل مسئله باشد.» بقایی ادامه داد: «این را بهخوبی میدانیم که تداوم جنگ در منطقه بین کشورهای اسلامی، تنها یک برنده دارد و آن برنده کسی نیست جز رژیم صهیونیستی که به دنبال استمرار تنش و ناامنی در منطقه ما، بین کشورهای اسلامی است.» سخنگوی وزارت خارجه ادامه داد: «اینکه در مراحل بعدی چه کار خواهیم کرد، تفاهم بین ایران و عمان، بهعنوان دو دولت ساحلی، نهایی شده است. ما با مشورت عمان در مورد گام بعدی، اینکه به چه شکل این تفاهم را اعلام یا ثبت کنیم، تصمیمگیری خواهیم کرد و اطلاعرسانی خواهد شد.»
واشینگتن تشنه مذاکرات
علاوه بر این، شواهد حاکی از این است که امریکا همچنان به دنبال برگ برنده مسئله هستهای ایران است و نمیخواهد آن را با دستاوردسازی برای ایران در زمینه تنگه هرمز، به حاشیه ببرد. شبکه سیانان مدعی شد که برگزاری نشست بهتعویقافتاده عمان میتوانست نشان دهد کشورهای منطقه حاضر نیستند وضعیت فعلی را بهعنوان شرایطی عادی و دائمی بپذیرند. به گفته این شبکه، مقامات دولت ترامپ بهطور خصوصی به کشورهای منطقه گفتهاند، ترجیح میدهند مذاکرات آینده ایران و امریکا بر پرونده هستهای متمرکز باشد، نه بازگشایی تنگه هرمز. به ادعای او، با این حال، احتمال اینکه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و ایران بدون حضور امریکا بر سر یک طرح جامع برای بازگشایی این آبراه به توافق برسند، عملاً ناممکن خواهد بود. یک مقام امریکایی دیروز حدود یک ساعت پیش از اعلام وزیر خارجه عمان درباره تعویق نشست، گفت: «امریکا در ارتباط نزدیک با همه شرکای منطقهای خود است و پیش، در حین و پس از این نشست هم به این ارتباط ادامه خواهد داد.» یک مقام دیگر امریکایی هم با اشاره به دست کم گرفته شدن توانایی ایران برای بستن تنگه هرمز در آغاز جنگ و بهره بردن ایران از این اشتباه راهبردی واشینگتن، گفت که نیروهای امریکایی معتقدند اکنون در نقطهای قرار دارند که از نظر نظامی دست بالا را در این آبراه دارند و افزود: «ما نمیخواهیم درباره تنگه صحبت کنیم و موضع دولت در حال حاضر همین است؛ ما فقط در صورتی با شما گفتوگو خواهیم کرد که بخواهید درباره پرونده هستهای صحبت کنید.» به ادعای این گزارش به نقل از یک منبع منطقهای، «مقامهای ایرانی به طرفهای منطقه سیگنال دادهاند که در صورت حلوفصل مسئله تنگه، از جمله رفع محاصره امریکا، آماده مذاکره هستهای با واشینگتن خواهند بود. در نتیجه، آغاز روند ایجاد چارچوبی برای بازگشایی این آبراه احتمالاً گامی حیاتی برای هموار کردن مسیر مذاکرات هستهای و پایان کلی جنگ خواهد بود.»
گروسی واقعیات را وارونه میکند
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی درباره نحوه پیگیری مسئولیت آژانس بینالمللی انرژی اتمی و مدیرکل آن در قبال گزارشها و فضاسازیهای منجر به حمله امریکا و رژیم صهیونیستی به ایران گفت: «مسئولیت هر نوع مشارکت و معاونت در ارتکاب یک عمل خلاف بینالمللی، چیزی نیست که با گذشت زمان ناپدید شود. این یک موضوع دائمی و مستمر است و ما از هر فرصتی برای تبیین این موضوع و ثبت آن استفاده میکنیم.» وی ادامه داد: «متأسفیم که بهرغم اینکه این تجربه دو بار تکرار شد، باز هم آژانس بینالمللی انرژی اتمی و شخص مدیرکل اجازه دادند که چنین گزارشی و چنین فضاسازیای مورد سوءاستفاده قرار بگیرد و برای تهیه یک قطعنامه مورد استفاده واقع شود؛ قطعنامهای که حتی مبتنی بر گزارش هم نیست و کاملاً مبتنی بر سوءاستفاده از گزارش است.» بقایی خاطرنشان کرد: «اما نفس بیان ناقص یا کاملاً وارونه واقعیات از طرف مدیرکل، خودش زمینه را برای سوءاستفاده فراهم میکند. مدیرکل اگر بخواهد نگاه منصفانه و فنی نسبت به موضوع داشته باشد، باید در وهله نخست اقدام غیرقانونی امریکا و رژیم صهیونیستی را محکوم میکرد، باید اقدام به حمله به تأسیسات هستهای ایران را که با هیچ معیاری قابلتوجیه نیست، محکوم میکرد.»
نمای نزدیک
نفت دوباره به ۱۱۰ دلار رسید
با افزایش تنشها در خاورمیانه از جمله حملات یکشنبه شب عربستان و تعویق جلسه ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس در صلاله عمان، قیمت نفت برنت مجدداً به بالای ۱۰۹ دلار رسید. نفت امریکا (WTI) ۱۰۴ دلار قیمت خورد و نفت امارات وارد محدوده ۱۳۱ دلار شد. تصاویر ماهوارهای جدید نشان میدهند که خسارات گستردهای به ایستگاه شماره ۹ از خط لوله نفت عربستان سعودی، که در امتداد مسیر شرق-غرب قرار دارد، وارد شده است، آسوشیتدپرس گفته خط لوله نفت «شرق-غرب» عربستان سعودی پس از اینکه مورد حمله پهپادی قرار گرفت، ممکن است چندین هفته عمدتاً غیرفعال بماند.
