جوان آنلاین: تهران فقط شهری از ساختمانها و خیابانهای شلوغ نیست، شهری است که میلیونها سفر روزانه در آن انجام میشود و در تمام ساعات شبانهروز، جریان رفتوآمد در خیابانها و بزرگراههایش ادامه دارد، اما همین حجم گسترده تردد، وقتی با خطای انسانی، ناایمنی مسیر و خودروهای غیراستاندارد گره میخورد، میتواند به حادثهای جبرانناپذیر تبدیل شود. سال گذشته ۷۸۶ نفر در سوانح رانندگی پایتخت جان خود را از دست دادند.
تهران شهری است که در بسیاری از شاخصها با یک کشور قابل مقایسه است، جمعیت زیاد، تمرکز همه سازمانهای تصمیمگیر، میلیونها وسیله نقلیه، سفرهای روزانه گسترده و شبکهای از بزرگراهها و خیابانهایی که از نخستین ساعات صبح تا بامداد، در آنها رفتوآمد جریان دارد.
در چنین شهری، ترافیک بخشی از کیفیت زندگی شهروندان به نحوه مدیریت همین رفتوآمدها گره خورده است. میلیونها نفر هر روز برای رفتن به محل کار، مدرسه، دانشگاه، مراکز درمانی و خرید از خانه خارج میشوند و بخشی دیگر نیز با توسعه خدمات آنلاین، فعالیتهای خود را در فضای مجازی انجام میدهند. با این حال، خیابانها، بزرگراهها و حتی شبکه حملونقل عمومی همچنان بخش جداییناپذیر زندگی شهری هستند. در این میان، پلیس راهور بیش از هر زمان دیگری در تماس مستقیم با شهروندان قرار دارد، از کنترل ترافیک و برخورد با تخلفات گرفته تا مدیریت صحنه تصادفات. اما وقتی صحبت از تصادفات رانندگی میشود، نباید همه مسئولیت را متوجه پلیس دانست. وظیفه پلیس، مدیریت ترافیک و مدیریت صحنه تصادف است، اما اینکه چرا یک تصادف رخ میدهد، به مجموعهای از عوامل مربوط میشود، از رفتار راننده و رعایت قوانین گرفته تا ایمنی خودرو و وضعیت راه.
مسیرهایی برای سرعت، نه خطای انسانی
بزرگراهها برای حرکت سریع خودروها ساخته شدهاند و همین ویژگی باعث میشود کوچکترین خطا در آنها پیامدهای سنگینی داشته باشد. سرهنگ رابعه جوانبخت، رئیس مرکز جامع برخط پلیس راهور تهران بزرگ، با اشاره به وضعیت تصادفات و تخلفات بزرگراهی پایتخت، بزرگراهها را صرفاً یک سازه مهندسی نمیداند و تأکید میکند که این مسیرها به موضوعی انسانی تبدیل شدهاند، جایی که یک تصمیم اشتباه در چند ثانیه میتواند سرنوشت یک انسان را تغییر دهد.
به گفته او، سرعت غیرمجاز در کنار سایر تخلفات، یکی از مهمترین عوامل خطرآفرین در بزرگراههای تهران است. در این میان، رانندگی پس از مصرف مواد روانگردان و نوشیدنیهای غیرمجاز نیز اهمیت ویژهای دارد، چراکه چنین موادی میتوانند قدرت تصمیمگیری و میزان هوشیاری راننده را مختل کنند و توانایی او را در تشخیص فاصله، رنگ و ابعاد کاهش دهند. این مسئله بهویژه برای جوانان اهمیت دارد، چراکه یک لحظه تصمیم اشتباه پشت فرمان میتواند عواقبی داشته باشد که دیگر امکان جبران آن وجود ندارد.
بزرگراهی که سهم بیشتری از حوادث دارد
در میان بزرگراههای پایتخت، نام بزرگراه آزادگان بیش از دیگر مسیرها در آمار تصادفات به چشم میخورد. این بزرگراه یک مسیر کمربندی است و حجم قابل توجهی از خودروهای سنگین و خودروهایی که به مقصد سایر شهرها در حرکت هستند، در آن تردد میکنند. خستگی و خوابآلودگی رانندگان، ناآشنایی با مسیر و حرکت با دنده عقب از جمله عواملی است که به گفته پلیس در وقوع حوادث این مسیر نقش دارد. در بخشهایی از حاشیه بزرگراه آزادگان، وجود کاربریهای غیرمجاز و شهرکهای متعدد موجب شده است تردد عابران از عرض بزرگراه نیز اتفاق بیفتد. برخی رهگذران برای عبور از یک سوی بزرگراه به سوی دیگر، به جای استفاده از مسیرهای ایمن، وارد مسیر خودروها میشوند، تصمیمی که در بزرگراهی با سرعت بالای خودروها میتواند به قیمت جان تمام شود. از سوی دیگر، در برخی نقاط، پل عابر پیاده وجود ندارد و در مناطقی که پل احداث شده نیز مشکلاتی مانند نامناسببودن شرایط دسترسی یا دشواری استفاده برای سالمندان و افراد بیمار، عملاً بخشی از شهروندان را از استفاده از آن منصرف میکند. نبود پهلوگاههای اضطراری و استراحتگاههای مناسب نیز یکی دیگر از مشکلات این مسیر است. توقف خودروهای ترانزیتی یا خودروهای عبوری در حاشیه بزرگراه، در شرایطی که محل مناسبی برای توقف وجود ندارد، میتواند خطر برخورد و تصادف را افزایش دهد.
تصادف فقط یک عدد نیست
آمار تصادفات، در نگاه نخست مجموعهای از اعداد و درصدهاست، اما پشت هر عدد، یک انسان، یک خانواده و زندگیهایی قرار دارند که ممکن است در چند ثانیه تغییر کنند. بر اساس اعلام پلیس راهور، سال گذشته ۷۸۶ نفر در سوانح رانندگی تهران جان خود را از دست دادند. از میان قربانیان تصادفات، عابران پیاده بیشترین سهم را دارند، موضوعی که نشان میدهد ایمنی ترافیکی در تهران فقط مسئله رانندگان نیست و عابران نیز در معرض خطر جدی قرار دارند. از سوی دیگر، زمان وقوع تصادفات نیز قابلتأمل است. بخش قابلتوجهی از حوادث فوتی در ساعات ابتدایی بامداد رخ میدهد، زمانی که خیابانها خلوتتر شدهاند، اما خستگی، خوابآلودگی و کاهش هوشیاری میتواند احتمال وقوع حادثه را افزایش دهد. سرهنگ رابعه جوانبخت معتقد است ریشه تمام تصادفات را باید در تخلفات رانندگی جستوجو کرد، با این حال کاهش این آمار تنها با جریمه و برخورد پلیسی محقق نمیشود. ایمنی راه، کیفیت خودرو، اصلاح نقاط حادثهخیز، ایجاد مسیرهای ایمن برای عابران و مهمتر از همه، تغییر رفتار کاربران ترافیکی، مجموعهای است که میتواند تهران را به شهری ایمنتر تبدیل کند. تهران برای میلیونها سفر روزانه خود به خیابانها و بزرگراههایش نیاز دارد، اما بزرگراه قرار نیست جایی باشد که شهروندان در آن میان رسیدن به مقصد و سالم رسیدن، یکی را انتخاب کنند.
