جوان آنلاین: خشونت علیه ملتها همیشه در قالب جنگ، انفجار و گلوله آشکار نمیشود؛ گاه تحریمهای فراگیر، فشارهای اقتصادی و اقدامات قهری یکجانبه نیز زندگی مردم عادی را تحت تأثیر قرار میدهد و حق حیات، سلامت و کرامت انسانی آنان را با چالش مواجه میکند. این موضوع در نشست «روز جهانی یادبود و گرامیداشت قربانیان تروریسم» مورد تأکید قرار گرفت؛ نشستی که در آن سخنرانان ضمن روایت ابعاد مختلف تروریسم علیه ملت ایران، از استانداردهای دوگانه در برخورد با قربانیان خشونت، مسئولیت دولتها، تداوم اقدامات تروریستی و ضرورت پیگیری حقوقی و بینالمللی عاملان و حامیان تروریسم سخن گفتند.
نشست «روز جهانی یادبود و گرامیداشت قربانیان تروریسم» روز گذشته با حضور ناصر سراج، معاون امور بینالملل قوه قضائیه و دبیر ستاد حقوق بشر، سعید خطیبزاده، رئیس مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت امور خارجه، محمدجواد هاشمینژاد، مدیرکل بنیاد هابیلیان و تعدادی از خانوادههای شهدای میناب برگزار شد. سراج در این نشست با تأکید بر اینکه قربانی تروریسم تنها فردی نیست که جان خود را از دست داده، گفت یک خانواده، یک جامعه و گاه یک نسل نیز قربانی تروریسم هستند. از همین رو، به گفته سراج، روز جهانی یادبود و ادای احترام به قربانیان تروریسم صرفاً یک مناسبت تقویمی نیست و سازمان ملل نیز با تعیین ۲۱اوت بهعنوان این روز، بر ضرورت حمایت از قربانیان، حفظ کرامت آنان و تضمین حقوق و آزادیهای بنیادین ایشان تأکید کرده است.
ایران، قربانی تروریسم
دبیر ستاد حقوق بشر با طرح این پرسش که آیا جامعه جهانی در عمل با همه قربانیان تروریسم یکسان رفتار میکند و آیا ارزش خون همه قربانیان به یک اندازه دیده و صدای همه خانوادههای داغدار به یک اندازه شنیده میشود، گفت: پاسخ به این پرسشها همواره مثبت نیست.
سراج با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی ایران و ملت ایران از جمله ملتهایی هستند که در دهههای گذشته هزینه سنگینی در اثر ترورهای متعدد پرداختهاند، اظهار کرد هزاران شهروند ایرانی، اعم از کودکان، زنان، مردان و سالخوردگان، در عملیاتهای تروریستی جان خود را از دست دادهاند؛ از مردم عادی گرفته تا مسئولان، دانشمندان، نیروهای نظامی و انتظامی، روحانیون، کارگران و دانشجویان. وی گفت تروریسم در ایران چهرههای مختلفی داشته است؛ از انفجار در اماکن عمومی و ترور شخصیتهای سیاسی و علمی گرفته تا حمله به مردم بیدفاع در خیابانها و مراسم عمومی و عملیاتهایی با هدف ایجاد رعب، ناامنی و بیاعتمادی در جامعه. با این حال، مسئلهای که به گفته وی نباید فراموش شود، رفتار جامعه بینالمللی با عاملان و حامیان تروریسم است.
سراج با انتقاد از استانداردهای دوگانه در برخورد با قربانیان تروریسم گفت: اگر اقدامی تروریستی در یک کشور اروپایی رخ دهد، بلافاصله به مسئلهای جهانی تبدیل میشود، اما هنگامی که قربانی یک شهروند ایرانی است، گاه واکنشها محدودتر بوده و حادثه با سکوت، توجیه یا حتی روایتسازی سیاسی مواجه میشود. عضویت در یک ائتلاف سیاسی نمیتواند مصونیت ایجاد کند و ادعای مبارزه با تروریسم نیز نباید به توجیهی برای هدف قرار دادن مردم عادی تبدیل شود.
سراج با اشاره به جنگهای اخیر گفت در جنگ دوازدهروزه و سپس در جنگ چهلروزه، شهروندان عادی، خانوادهها، کودکان، زنان و سالمندان در معرض حملات تروریستی و ناامنی قرار گرفتند. وی تأکید کرد در چنین شرایطی، مسئله تنها تعداد قربانیان نیست، بلکه رعایت اصول بنیادین حقوق بشردوستانه بینالمللی اهمیت اساسی دارد. وی با اشاره به اصولی همچون تمایز میان اهداف نظامی و غیرنظامی، تناسب و اتخاذ احتیاطهای لازم برای حفاظت از غیرنظامیان، حادثه مدرسه شجره طیبه در میناب را نمونهای تلخ و دردناک از این حوادث دانست و گفت مدرسه باید محل آموزش، امید و آیندهسازی باشد، نه صحنه مرگ کودکان.
سراج در ادامه با اشاره به حملات اخیر گفت: حتی بالاترین سطح سیاسی جمهوری اسلامی ایران نیز از پیامدهای خشونت مصون نماند و آیتالله سیدعلی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در جریان حمله شهید شد و شماری از اعضای خانواده ایشان نیز به شهادت رسیدند. وی تأکید کرد: فارغ از هرگونه اختلاف نظر سیاسی درباره اشخاص، این حادثه نشان میدهد هنگامی که ترور و خشونت سیاسی به یک ابزار تبدیل شود، هیچ مرزی نمیشناسد و امروز ممکن است یک مقام سیاسی و فردا یک خانواده، دانشآموز، بیمار یا شهروند عادی هدف قرار گیرد. از همین رو، به گفته وی، جامعه جهانی باید اصل مصونیت غیرنظامیان و ضرورت جلوگیری از گسترش چرخه خشونت را جدی بگیرد.
تروریسم پنهان از تحریم تا فشار بر مردم
بخش دیگری از سخنان سراج به شکل دیگری از فشار علیه مردم اختصاص داشت؛ فشاری که شاید در نگاه نخست با مفهوم رایج تروریسم یکسان تلقی نشود، اما آثار انسانی آن، به گفته وی، باید با دقت مورد بررسی قرار گیرد. وی گفت: تحریمهای فراگیر و اقدامات قهری یکجانبه میتوانند در زندگی مردم عادی آثار عمیق و گاه جبرانناپذیری ایجاد کنند. هنگامی که تحریمها دسترسی مردم به دارو، تجهیزات پزشکی، خدمات بانکی، مواد اولیه و نیازهای ضروری را دشوار میکنند، آنچه در نهایت تحت فشار قرار میگیرد، تنها دولتها نیستند، بلکه در بسیاری از موارد مردم عادی هستند که از حق حیات، حق سلامت و حق برخورداری از کرامت انسانی برخوردارند. دبیر ستاد حقوق بشر بر همین اساس تأکید کرد آثار انسانی تحریمها و اقدامات قهری یکجانبه باید در چارچوب حقوق بشر با جدیت مورد توجه قرار گیرد و گفت: «تروریسم فقط آن چیزی نیست که با انفجار و گلوله دیده میشود.»
تروریسم اقتصادی، جدیدترین ابزار فشار
سعید خطیبزاده، رئیس مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت امور خارجه نیز در این نشست با اشاره به تلاش کشورهای غربی برای عرضه تروریسم با نامهای فریبنده و پنهان کردن ابعاد جنایتکارانه آن گفت: آنچه در یک سال اخیر علیه ایران رخ داد، جبهه ترور، وحشت و کشتار را آشکار کرد. وی با طرح پیشنهاد تأسیس موزه ترور در تهران گفت قربانیان جبهه ترور و جنایتها باید از حیث مفهومی و موضوعی در چنین موزهای به نمایش گذاشته شوند و با همکاری بنیاد هابیلیان میتوان اقدامی مهم در این زمینه انجام داد. وی با اشاره به جنگها و مجموعه اقداماتی که جدیدترین شکل آن «تروریسم اقتصادی» است، تأکید کرد این اقدامات جنایتآمیز و جنایت جنگی است و قربانیان آن مردم بیگناه هستند.
بیش از ۲۳ هزار ایرانی قربانی ترور
محمدجواد هاشمینژاد، مدیرکل بنیاد هابیلیان نیز با اشاره به اینکه ۲۱ اوت هر ساله بهعنوان روز جهانی یادبود و بزرگداشت قربانیان تروریسم گرامی داشته میشود، گفت کشور ایران و شهروندان ایرانی سالیان طولانی طعم تلخ تروریسم را چشیدهاند و مردم ایران نزدیک به نیم قرن است که قربانی تروریسم و نقض فاحش حقوق بشر توسط تروریستها هستند. از نخستین روزهای پیروزی انقلاب اسلامی، گروهکهای تروریستی، تجزیهطلب و قومی در مناطق مختلف کشور دست به اقدامات خشونتآمیز تروریستی علیه شهروندان و مقامات کشور زدند و بیش از ۲۳هزار ایرانی از آن زمان تاکنون توسط گروهکهایی که مورد حمایت غرب بودند، به خاک و خون کشیده شدند.
هاشمینژاد گفت: پس از پاکسازی کشور از این گروهکها، آنان با حمایت آشکار برخی کشورها دفاتر و مقرهای خود را به اروپا و امریکا منتقل کردند و از آنجا به برنامهریزی برای کشتار و تخریب در کشور پرداختند. وی با اشاره به دو جنگ تحمیلی اخیر گفت در این جنگها جمعی از مقامات سیاسی، نظامی و علمی کشورمان ترور و به شهادت رسیدند، هزاران نفر از مردم بیگناه، از جمله کودکان معصوم به ویژه در میناب، به شهادت رسیدند و زیرساختهای حیاتی یک ملت مورد تعدی و تخریب قرار گرفت.
مدیرکل بنیاد هابیلیان در پایان بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیت گزارشهای مربوط به تروریسم و همچنین خانوادههای شهدا و قربانیان ترور در عرصه داخلی و بینالمللی تأکید کرد و گفت ظرفیتهای حقوق بشری قربانیان ترور در ایران، در صورت وجود عزم و اراده در دستگاههای مختلف، میتواند دستاوردهای مؤثری برای کشور به همراه داشته باشد.
