جوان آنلاین: سایه افکندن خشکسالیهای اخیر به دلیل کاهش بارشها، از جمله دلایلی است که موجب بحران کمآبی شدید در روستاهای شهرستان خوانسار استان اصفهان شده است. این در حالی است که از سالهای قبل اقداماتی برای رفع این بحران صورت گرفته، اما به دلایل سهلانگاری و تأمین نشدن اعتبارات، این طرحها نیمهکاره روی زمین مانده و موجب شده تا بحران آب در این روستاها هر روز حادتر شود. حالا به گفته بخشدار خوانسار، طرحهای ضربتی برای ساماندهی قناتها، مدیریت منابع آبی و ساخت استخر ذخیره آب با مشارکت مستقیم اهالی و گروههای جهادی، به عنوان نمونه در روستاهای مهرآباد و تجره آغاز شده که در صورت تحقق، میتواند الگویی مناسب برای سایر روستاهای این شهرستان شود.
روستاهای شهرستان خوانسار استان اصفهان دارای ۹ هزار هکتار زمین زراعی است که از این میزان ۶ هزار و ۳۰۰ هکتار آن به کشت محصولات زراعی مانند گندم، جو، علوفه، سیبزمینی و حبوبات اختصاص دارد. این در حالی است که باغداران این روستاها در ۲ هزار و ۷۰۰ هکتار از باغات خود اقدام به تولید محصولات باغی شامل انگور، گردو، بادام، آلو و سایر میوههای هستهدار میکنند. این موضوع موجب شده تا در حال حاضر ۸۰ درصد منبع درآمدی مردم روستاهای خوانسار بر پایه کشاورزی و باغداری باشد. همچنین قناتها و چاهها بیشترین نقش را در سیراب کردن باغها و مزارع این منطقه دارند؛ بنابراین سایه افکندن خشکسالیها در سالهای اخیر و کمشدن آب این سازههای سنتی موجب شده تا آنها نتوانند بهره لازم را از زحمات خود ببرند.
سد باغکل تأمینکننده آب قناتها
از آنجا که مردم منطقه خوانسار از سالهای قبل با بحران آب مواجه بودند، بنابراین این موضوع موجب شده تا عملیات احداث سد باغکل در دو کیلومتری جنوب این شهرستان از سال ۱۳۸۳ آغاز و هفت سال بعد به بهرهبرداری کامل برسد.
به گفته سازندگان این سازه، حجم مخزن این سد در شرایط عادی حدود ۵ میلیون مترمکعب بوده و با هدف تأمین آب شهر خوانسار، مهار سیلاب و جذب گردشگر ایجاد شده است. این موضوع موجب شد تا قناتهای این منطقه که به دلیل کمآبی دچار مرگ تدریجی شده بودند، دوباره جان تازهای بگیرند و مزارع و باغات شهرستان که در قدیم بخشی از حیات خود را مدیون وجود همین قناتها بودند، بار دیگر بتوانند آب مورد نیاز خود را از این راه تأمین کنند. این در حالی است که برای تأمین شدن آب مورد نیاز کشاورزی، مدیریت مصرف آب، استفاده از روشهای نوین آبیاری، لولهگذاری به زمینهای کشاورزی و لایروبی قناتها باید به صورت جدی دنبال شود.
قناتها جان میگیرند
از دیرباز تاکنون قناتها یکی از مهمترین تأمینکنندههای آب شرب و کشاورزی روستاهای خوانسار بودند، بهطوری که ۲۴۰ قنات موجود در این شهرستان تأمینکننده ۸۰ درصد آب کشاورزی هستند.
با این حال خشکسالیهای اخیر، مشکلات آبرفتی و فرسوده بودن سبب شده تا ۸۰ درصد این قنوات دچار فرسودگی شوند.
علی زالی، بخشدار مرکزی خوانسار، با اشاره به آغاز طرحهای ضربتی برای ساماندهی قناتها، مدیریت منابع آبی و ساخت استخر ذخیره آب میگوید: «با مشارکت مستقیم اهالی و گروههای جهادی در روستاهای مهرآباد و تجره، این اتفاق خوب در حال افتادن است.»
وی با اشاره به روند ساخت استخر ذخیره آب قنات روستای تجره میافزاید: «این پروژه حیاتی که نقش مستقیمی در پایداری کشاورزی منطقه دارد، با همت، مشارکت مالی و همراهی مستقیم مردم و شورای اسلامی روستا در حال اجراست و نمونه موفقی از الگوی خودباوری محلی به شمار میرود.»
طبق گفته کارشناسان، با احداث این استخر که هدف از ساخت آن جلوگیری از هدررفت منابع زیرزمینی، ذخیره بهینه و مدیریت زمانبندیشده در فصول کمآبی است، میتوان شاهد تقویت چشمگیر فعالیتهای کشاورزی و تثبیت اشتغال روستایی در این منطقه باشیم.
زالی در ادامه به پیامدهای کمآبی و ضرورت حمایت همهجانبه دستگاههای اجرایی از پروژههای خودجوش محلی اشاره و تأکید میکند: «تکیه بر ظرفیت مشارکت اهالی، همراهی شوراهای اسلامی و توان عملیاتی گروههای جهادی بسیج، تنها کلید طلایی برای تسریع در اجرای پروژههای عمرانی روستاها و عبور از بحرانهای پیشرو است.»
این اتفاق خوب در حالی است که سوابق بسیج سازندگی نشان میدهد، در پی اجرای طرح بزرگ آبخیز تا جالیز در سطح ۱۹ میلیون هکتار از اراضی کشور، بیش از ۱۰ هزار رشته قنات با هدف تأمین آب کشاورزی پایدار با نقشآفرینی گروههای جهادی و مردمپایه و با همکاری قرارگاه امام حسن مجتبی (ع) لایروبی و احیا شود.
