جوان آنلاین: مدیر پایگاه میراث جهانی الموت و رئیس سابق پژوهشکده باستانشناسی پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری گفت: ثبت جهانی الموت نتیجه بیش از ۲۵ سال پژوهش، کاوشهای باستانشناسی، حفاظت، مرمت و مدیریت مستمر در یکی از مهمترین محوطههای تاریخی ایران است.
به گزارش «جوان»، حمیده چوبک با بیان اینکه روند تهیه پرونده ثبت جهانی قلعه الموت از سال ۱۳۸۰ آغاز شده است، اظهار کرد: پایگاه الموت از همان ابتدا با رویکرد پژوهشمحور فعالیت خود را آغاز کرد، زیرا بدون پژوهش، حفاظت علمی از میراث فرهنگی امکانپذیر نیست. کاوشهای باستانشناسی، نه تنها هویت واقعی آثار را آشکار میکنند، بلکه زمینه حفاظت اصولی و جلوگیری از تخریب آنها را نیز فراهم میسازند.
مدیر پایگاه میراث جهانی الموت با اشاره به وضعیت قلعه الموت پیش از آغاز مطالعات افزود: این محوطه پیش از شروع پروژه، به دلیل سالها رهاشدگی و فرسایش به تپهای خاکی تبدیل شده بود و تنها بخشهایی از دیوارهای آن قابل مشاهده بود. طی ۱۶ فصل کاوش باستانشناسی در طول ۲۵ سال گذشته، ساختارهای اصلی قلعه شناسایی، مستندسازی، حفاظت و مرمت شد و تمام اقدامات با هدف آمادهسازی پرونده ثبت جهانی انجام گرفت.
چوبک اضافه کرد: تمام کاوشها با رویکرد «حفاظتمحور» انجام شد، بهگونهای که هر بخش پس از کاوش، بلافاصله تحت پوشش اقدامات حفاظتی قرار گرفت. همچنین در مرمت بناها از مصالح و فناوریهای اصیل تاریخی، از جمله گچ نیمکوب سنتی استفاده شد که مورد تأیید ارزیابان یونسکو نیز قرار گرفت. وی یکی از مهمترین ویژگیهای پرونده ثبت جهانی را نگاه یکپارچه به مجموعه استحکامات الموت دانست و گفت: در این پرونده تنها قلعه الموت مطرح نیست، بلکه شبکهای از هفت قلعه اصلی شامل لمسر، نویزرشاه، شمسکلایه، شیرکوه، ایلان و دیگر استحکامات دفاعی که به صورت هماهنگ از مرکز فرمانروایی الموت پشتیبانی میکردند، به عنوان یک نظام دفاعی واحد معرفی شدهاند.
مدیر پایگاه میراث جهانی الموت افزود: مطالعات انجام شده علاوه بر قلعهها، روستاهای تاریخی، امامزادهها، آثار فرهنگی، صنایعدستی و دیگر عناصر مرتبط با این چشمانداز فرهنگی را نیز دربر گرفته است. این نگاه میانرشتهای و مدیریت مستمر پایگاه از مهمترین نقاط قوت پرونده در ارزیابی یونسکو بوده است. چوبک با اشاره به جایگاه تاریخی قلعه الموت گفت: این مجموعه تنها یک دژ نظامی نبوده، بلکه مرکز حکومت، دانش و فرهنگ در دوره اسماعیلیان محسوب میشد. حضور دانشمندانی همچون خواجه نصیرالدین طوسی، وجود کتابخانه و فعالیتهای علمی، نشاندهنده نقش فراتر از نظامی این مجموعه تاریخی است.
وی تصریح کرد: ثبت جهانی این اثر، پایان یک مسیر نیست، بلکه آغاز مرحلهای جدید برای حفاظت، معرفی و توسعه پایدار منطقه خواهد بود. این فرصت میتواند زمینه توسعه گردشگری فرهنگی، تقویت زیرساختها، افزایش همکاریهای بینالمللی و معرفی هرچه بیشتر میراث تاریخی ایران به جهان را فراهم کند. چوبک از همه کارشناسان، پژوهشگران، مرمتگران و مدیرانی که طی بیش از دو دهه در شکلگیری پرونده ثبت جهانی الموت نقش داشتهاند، قدردانی کرد و با تأکید بر نقش وزیر میراث فرهنگی در حمایت از این پرونده گفت: محمدابراهیم زارعی رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، علی دارابی معاون میراث فرهنگی کشور و معصومه مصلی رئیس پژوهشکده باستانشناسی در اهتمام به این پرونده تأثیر مهمی داشتند.
وی خاطرنشان کرد: حفاظت از میراثفرهنگی تنها حفاظت از گذشته نیست، بلکه پاسداری از امروز و آینده و انتقال این میراث ارزشمند به نسلهای آینده است.
