جوان آنلاین: دشمن پس از ناکامی در حمله علیه ایران، امروز به فشار اقتصادی و محاصره دریایی امید بسته است، غافل از اینکه ملت ایران در سختترین شرایط نیز تسلیم نشدهاند. صرفهجویی، سلاح راهبردی مردم در این جنگ نامتقارن است. در جنگ اقتصادی، خود خانهها خط مقدم هستند. هر چراغ اضافی، هر سفر غیرضروری و هر قرص نانی که دور ریخته میشود، میتواند بخشی از توان ملی را فرسوده کند. شاید در این نبرد، مهمترین موشکها نه در سیلوهای نظامی، بلکه در خانههای مردم ساخته شوند؛ موشکهایی به نام صرفهجویی. پس از حمله دشمن به زیرساختهای برق، پتروشیمی و صنایع فلزی، اکنون دولت نیز به صرفهجویی مردم در مصارف خانگی دل بسته و معتقد است انرژی مورد نیاز صنایع، پتروشیمی و کشاورزی با همکاری مردم و صرفهجویی در مصرف خانگی تأمین خواهد شد.
ایران درگیر یکی از پیچیدهترین جنگهای معاصر خود است؛ جنگی که در آن خبری از درگیری مستقیم نیروهای زمینی نیست، اما فشار از طریق محاصره دریایی، تحریمهای فلجکننده و جنگ رسانهای اعمال میشود. جنگ اقتصادی فقط مسئله دولت نیست، جامعه نیز در آن مسئولیت مستقیم دارد؛ لذا همانگونه که در دوران دفاع مقدس مردم پشتوانه جبههها بودند، امروز نیز رفتار اقتصادی و الگوی مصرف مردم میتواند بخشی از معادله فشار را تغییر دهد.
روایتی از فاصله ایران با جهان
ایران در مصرف انرژی در جهان رکورددار است. بر اساس گزارش شرکت ملی گاز ایران در بهمن ۱۴۰۳، این بخشها ۶۵۰ میلیون مترمکعب گاز در روز مصرف کردهاند. سرانه مصرف در ایران (حدود ۹۰۰ مترمکعب) تقریباً دو برابر میانگین جهانی است. در مصرف برق نیز سرانه ایرانیها حدود ۳۰ درصد بالاتر از میانگین جهانی است. در حوزه نان نیز روزانه حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد نان تولیدی کشور دور ریخته میشود. این آمار یعنی ما با وجود تحریمها و کمبود منابع، از پرمصرفترین ملتهای جهان هستیم؛ تناقضی که در شرایط جنگی میتواند تبدیل به یک نقطه ضعف بزرگ شود.
آمارها نشان میدهد ما در نقطهای که نیاز به ذخیره منابع داریم، بیشترین هدررفت را داریم. در حوزه گاز طبیعی، ایران چهارمین مصرفکننده بزرگ جهان است، در حالی که میانگین جهانی تنها ۵۰۰ مترمکعب است. این یعنی یک ایرانی به طور متوسط چهار برابر یک شهروند معمولی جهان گاز مصرف میکند. نکته مهمتر اینکه بیش از سهچهارم گاز کشور مستقیماً توسط مردم در بخش گرمایش مصرف میشود.
در حوزه بنزین نیز وضعیت هشداردهنده است. مصرف روزانه بنزین ایران در شهریور سال گذشته به بیش از ۱۴۰ میلیون لیتر در روز رسیده که یک رکورد تاریخی محسوب میشود. نکته کلیدی اینجاست که بیش از ۹۵ درصد این مصرف توسط خودروهای شخصی و حملونقل عمومی انجام میشود.
کارشناسان هشدار میدهند اگر این روند ادامه یابد، ایران تا چند سال آینده به مصرف روزانه ۱۷۰ میلیون لیتر خواهد رسید و مجبور خواهد شد سالانه میلیاردها دلار بنزین وارد کند؛ رقمی که در شرایط جنگی و تحریم، تأمین آن تقریباً غیرممکن است.
در حوزه برق نیز آمارها قابل تأمل است. بر اساس آخرین آمار آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، میانگین سرانه مصرف برق در دنیا حدود سه هزار و ۴۲۷ کیلوواتساعت است. در ایران نیز اگر کل مصرف برق بر جمعیت تقسیم شود، این رقم به حدود سه هزار و ۷۰۵ کیلوواتساعت میرسد. در بخش خانگی، سهم مردم از مصرف برق به طور متوسط سالانه حدود ۴۰ درصد است، اما در تابستان که گرمای شدید و استفاده از کولرها اوج میگیرد، این سهم تا ۶۰ درصد کل مصرف کشور افزایش مییابد. یعنی درست در بحرانیترین زمان ممکن، مردم بیشترین نقش را در مصرف دارند و میتوانند با مدیریت ساده، از خاموشیهای گسترده جلوگیری کنند.
در حوزه نان نیز که در امنیت غذایی و ارزبری نقشی حیاتی دارد، سالانه بین ۳۰ تا ۳۵ درصد نان تولیدی کشور دور ریخته میشود. ارزش این هدررفت سالانه بیش از ۵۷۰ میلیون دلار برآورد میشود و هدررفت نان در ایران حدود دو برابر میانگین جهانی است. آنچه این آمارها را نگرانکننده میکند این است که ما در شرایط جنگی و تحریم با اسرافی مزمن مواجهیم؛ اسرافی که درست در همان نقطهای رخ میدهد که مردم بیشترین نقش را دارند و میتوانند با تغییر عادات ساده، بیشترین کمک را به کشور بکنند.
مدیریت مصرف در زمان جنگ
البته نمیتوان همه بار اصلاح الگوی مصرف را بر دوش مردم گذاشت. بخشی از اتلاف انرژی نتیجه فرسودگی زیرساختها، خودروهای پرمصرف، معماری غیراستاندارد و سیاستگذاریهای غلط چند دهه اخیر است. به همین دلیل، مدیریت مصرف بدون اصلاح زیرساختها ممکن نیست. دولت باید توسعه حملونقل عمومی، نوسازی ناوگان فرسوده، استانداردسازی ساختمانها و اصلاح الگوی ساختوساز را جدی بگیرد.
عارف: معیشت مردم نباید دچار آسیب شود
همچنین معاون اول رئیسجمهور در جلسه ستاد هماهنگی اقتصادی دولت بر صرفهجویی مردم در مصرف انرژی تأکید کرد و با اشاره به حمایت مردم از کشور و نظام در برابر حملات دشمن امریکایی- صهیونیستی افزود: در جنگ ۱۲ روزه و حوادث دیماه، این مردم بودند که میدانداری کردند و از ابتدای جنگ رمضان تاکنون نیز حدود ۸۰ شب است که مردم در خیابانها از کشور، نظام و رزمندگان حمایت میکنند.
عارف گفت: تلاش دولت بر این است که تصمیمات به گونهای اتخاذ شود که معیشت مردم آسیب نبیند، اما در عین حال باید واقعیات اقتصادی کشور و تحولات رخداده را نیز در نظر گرفت و شرایط را مدیریت کرد.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما، در این جلسه موضوع اصلاح زنجیره عرضه نان و اصلاح وضعیت قیمت آرد، گندم و نان مورد بررسی قرار گرفت و پیشنهادها و نظرات کارشناسی متعددی مطرح شد.
سناریوهای بنزینی روی میز دولت
همچنین وضعیت قیمت بنزین و مدیریت مصرف سوخت بررسی شد و سناریوهای مختلف اصلاحات قیمتی و غیرقیمتی ارائه گردید. در ادامه مقرر شد پس از جمعبندی نهایی در دولت، تصمیمات مربوط به مدیریت مصرف بنزین به اطلاع مردم برسد.
در این نشست تأکید شد که باور دولت بر این است که مصرف بنزین در کشور باید مدیریت شود تا نیازی به واردات وجود نداشته باشد. معاون اول رئیسجمهور همچنین به مدیران دولت دستور داد تا زمانی که مباحث کارشناسی درباره مدیریت مصرف بنزین نهایی نشده است، حق اظهارنظر شخصی ندارند.
وی افزود: اگر کسی از این دستور تخطی کند، با او برخورد میشود، زیرا ابتدا باید نظرات کارشناسی بررسی و سپس جمعبندی نهایی با در نظر گرفتن همه جوانب امر حاصل شود؛ لذا مسئولان تا پیش از آن حق ندارند اظهارنظر شخصی کنند، چراکه نباید در جامعه التهاب یا نگرانی ایجاد شود.
همچنین در این جلسه، سناریوهای مختلف برای صرفهجویی انرژی در بخش خانگی و تأمین انرژی صنایع و بخشهای تولیدی بررسی شد.
معاون اول رئیسجمهور در این جلسه گفت: راهبرد دولت، مدیریت مصرف انرژی و صرفهجویی در بخش خانگی با همکاری مردم است، زیرا باید تا جای ممکن انرژی مورد نیاز صنایع تأمین شود.
وی افزود: اگر تولید دچار آسیب شود و مشکلات اقتصادی و بیکاری ایجاد گردد، سایر بخشهای کشور نیز آسیب خواهند دید؛ بنابراین باید به سمت صرفهجویی انرژی در بخش خانگی و تأمین انرژی بخشهای مختلف تولید (از جمله صنعت، پتروشیمی و کشاورزی) حرکت کنیم.
در پایان این جلسه مقرر شد پس از بررسیهای لازم و جمعبندی نهایی، تصمیمات مربوطه به اطلاع مردم رسیده و اجرایی شود.
