جوان آنلاین: هشت سال پیش، دونالد ترامپ آمریکارا از برنامه جامع اقدام مشترک(برجام) خارج کرد. از آن زمان تاکنون، در واشنگتن دو دیدگاه اصلی شکل گرفته است؛ یک گروه معتقد است برجام بهترین توافق ممکن بود و گروه دیگر بر این باور است که توافق بهتری قابل دستیابی بود. این اختلاف نظر از سال ۲۰۱۸ تاکنون در پسزمینه سیاست آمریکا در قبال ایران حضور داشته، اما پس از آغاز عملیات «خشم حماسی» بار دیگر برجسته شده است.
به گزارش ایرنا، حامیان برجام استدلال میکنند که اگر آمریکا در این توافق باقی میماند، برنامه هستهای ایران محدود و تحت نظارت بینالمللی قرار میگرفت و در نتیجه، جنگ کنونی و هزینههای اقتصادی آن ضرورتی نداشت.
با توجه به این شکاف سیاسی، طبیعی است که برخی بگویند ما از قبل هشدار داده بودیم. اما آیا واقعاً چنین است؟ برای پاسخ، باید جهانی را تصور کرد که در آن ترامپ در برجام باقی میماند و بررسی کرد آیا آن وضعیت از شرایط کنونی بهتر بود یا نه.
به نظر میرسد پاسخ این باشد: تا حدی بله
مطالعه دقیق برجام نشان میدهد که منطق این توافق تا حد زیادی بر این فرض استوار بود که بتواند به بهبود روابط میان آمریکا و ایران منجر شود. در زمان امضای توافق، دولت باراک اوباما تأکید میکرد که برجام صرفاً یک توافق کنترل تسلیحات است، اما بعدها مشخص شد که انتظار میرفت این توافق رفتار بینالمللی و داخلی ایران را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
نمونهای از این رویکرد را میتوان در ماجرای ورود ناخواسته دو قایق نیروی دریایی آمریکا به آبهای ایران دید. در آن حادثه، ملوانان آمریکایی پس از ۱۵ ساعت و از طریق تماسهای مستقیم میان وزرای خارجه دو کشور آزاد شدند. همچنین گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی نشان میداد که ایران به تعهدات خود در چارچوب برجام پایبند بوده است. این وضعیت، در مقایسه با شرایط جنگی امروز، قابلقبولتر به نظر میرسد.
بدون تردید، اگر ترامپ در برجام باقی میماند، پیشرفت برنامه هستهای ایران به تأخیر میافتاد، اما دانش و انگیزههای هستهای این کشور همچنان باقی میماند.
این وضعیت، هرچند بهتر از جنگ کنونی و پیامدهای اقتصادی آن بود، اما تفاوت چندانی با شرایط سال ۲۰۱۵ نداشت. در آن زمان، تصور میشد برجام «زمان ارزشمندی» ایجاد کرده است.
