جوان آنلاین: در این نشست که به همت رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در ایتالیا و با حضور بیش از ۳۰ تن از استادان و پژوهشگران حوزههای میراث فرهنگی، معماری، باستانشناسی و گردشگری، به صورت برخط برگزار شد، سخنرانان با انتقاد از هدف قرار گرفتن میراث تاریخی و فرهنگی ملتها در جریان جنگها و تجاوزهای نظامی، بر ضرورت احیای به گزارش ایرنا، جایگاه حقوق بینالملل و حمایت از میراث مشترک بشریت تأکید کردند.
پروفسور انریکو اسکالونه، استاد دانشگاه سالنتو و باستانشناس ایتالیایی که بهعنوان نخستین سخنران این نشست سخن میگفت، با اشاره به چارچوبهای حقوقی بینالمللی برای حفاظت از فضاها، بناها و آثار ثبتشده بهعنوان میراث فرهنگی و تاریخی گفت، راهحلها را قوانین به ما میدهند و قوانین هم وجود دارند. حقوق بینالملل و کنوانسیونهای مربوط به حفاظت از میراث فرهنگی که از سال ۱۹۷۰ به بعد وجود داشتهاند، باید چارچوب و قواعد لازم را ارائه کنند و پاسخگو باشند.
وی افزود: مشکل اینجاست که وقتی همه اصول پایه همزیستی مدنی که توسط این قواعد تعیین شدهاند از بین میروند، در آن نقطه صادقانه بگویم، من فقط شگفتزده نیستم، بلکه کمی هم درماندهام؛ بنابراین در ارائه راهحل یا حتی پاسخ هم دچار مشکل هستم.
این استاد دانشگاه با اشاره به دامنه گستردهتر این روند در منطقه غرب آسیا اظهار داشت: این وضعیت علیه میراث بشریت، در حمله یا هدف قرار دادن برخی مناطق دیگر در خاورمیانه هم دیده میشود، مناطقی که فقط به ایران مربوط نمیشوند. متأسفانه این یک درگیری است که اسرائیل در آن کشورهای دیگری مانند سوریه، لبنان، یمن و دیگر کشورها را هم درگیر کرده، آن هم با حمایت ایالات متحده آمریکا.
اسکالونه تصریح کرد: من فکر نمیکنم این موضوع تصادفی باشد. حمله، تجاوز یا تلاش برای آسیب زدن به تاریخ، میراث و هویت یک ملت، چون آسیب زدن به تاریخ یک تمدن یعنی حمله به هویتی که در ریشههای تاریخی آن مردم شکل گرفته، تصادفی نیست، بلکه آگاهانه و برنامهریزیشده انجام میشود.
وی افزود: نمونه بارز آن فلسطین است، جایی که حتی اردوگاهها هدف قرار میگیرند و درختان زیتون نابود میشوند. این تلاش نه فقط برای از بین بردن میراث فرهنگی، بلکه برای سوزاندن ریشه مردمی در سرزمینشان است، اعم از قبایل، خانوادهها و جوامع.
حقوق بین الملل به راحتی زیر پا گذاشته شده است
این باستانشناس ایتالیایی تأکید کرد: باید بگویم که هیچ چیز در این میان تصادفی نیست. متأسفانه من هم مانند بسیاری از شما در برابر این خشونت روزمره احساس ناتوانی میکنم. حقوق بینالملل که همیشه با وجود تمام کاستیها تا حدی همزیستی میان ملتها را تنظیم کرده، امروز انگار زیر پا گذاشته میشود. حتی کنوانسیونهای یونسکو هم انگار وجود ندارند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به کمتوجهی رسانهها به تهدید علیه میراث فرهنگی ایران گفت: آنچه اخیراً برای میراث فرهنگی ایران اتفاق افتاده، تا جایی که من میدانم، توجه رسانهها را جلب نکرده است؛ بنابراین من هم مثل شما در برابر این وضعیت دچار شگفتی هستم. صادقانه بگویم، پاسخی ندارم، جز اینکه تعهد هر فرد شاید بتواند اندکی کمک کند تا حقوق بینالملل که این روزها چنین آشکار نقض میشود، دوباره احیا شود.
در ادامه این نشست، دکتر جولیو مارسکا، استاد فرهنگ و معماری در دانشگاه ساپینزای رم، با بیان اینکه حضور در این نشست را وظیفه خود میداند، گفت: این حضور را نشانهای از همدلی با موضوعی میدانم که برای من بسیار مهم است و احساس نزدیکی عمیقی نسبت به آن دارم، چرا که سالهای زیادی است، هم از نظر علمی و هم از نظر انسانی، با ایران پیوند دارم.
وی افزود: چه میتوان گفت؟ همکارانی که پیش از من صحبت کردند، موضوع را بهخوبی توضیح دادند. متأسفانه در این هفتهها و ماهها بار دیگر شاهد چیزی هستیم که هرچه میگذرد بیشتر به آن باور پیدا میکنم، اینکه بشریت از اشتباهات خود درس نمیگیرد.
مارسکا با اشاره به مأموریت سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد، یونسکو گفت، آنچنان که جنگها در ذهن انسانها شکل میگیرند، دفاع از صلح نیز باید در ذهن و روح انسانها ساخته شود.
این استاد دانشگاه ساپینزا ادامه داد: متأسفانه در حالی که روی کاغذ و در سطح نهادهای بینالمللی این درک مشترک از میراث فرهنگی، اینکه بناها و آثار در هر کجای جهان که باشند متعلق به کل بشریت هستند، همچنان مطرح میشود، در عمل چنین نیست. هرگز هم واقعاً چنین نبوده است.
وی در ادامه گفت: تهدید به بازگرداندن یک کشور به عصر حجر و تهدید به نابودی یک تمدن، این واقعیت را بهخوبی نشان میدهد. متأسفانه هنوز درک نمیکنیم که بهویژه در مورد میراث فرهنگی، بناها و تمام آنچه از نظر علمی و دانشگاهی به ما نزدیک است، آنچه در ایران وجود دارد، به همان اندازه بخشی از میراث بشری است که آنچه در ایتالیا یا هر کشور دیگری وجود دارد.
مارسکا تصریح کرد: ما هنوز درک نکردهایم که همه روی یک سیاره زندگی میکنیم و باید از آنچه بهطور مشترک داریم، با هم محافظت کنیم. این فقط درباره میراث فرهنگی نیست، بلکه درباره بسیاری چیزهای دیگر هم صدق میکند. ما هیچ احترامی برای میراث فرهنگی خود، برای سیارهمان و حتی برای قوانین و مقرراتی که طی دهههای گذشته با زحمت تدوین شدهاند، قائل نیستیم.
وی افزود: طبیعتاً پنهان نمیکنم که از وضعیت موجود عمیقاً ناراحت و دلگیرم. همانطور که همکارم پیشتر گفت، من هم راهحلی ندارم. فقط میتوانیم امیدوار باشیم که آینده بهتر از امروز باشد.
فابیو کربونه، پژوهشگر حوزه گردشگری صلح و جنگ و استاد ایتالیایی دانشگاه نیوهمپتون انگلیس نیز در این نشست با اشاره به شناخت خود از ایران گفت: ایران جایی است که سالهاست در این حوزه کار میکنم و به آن سفر میکنم؛ بنابراین تا حدی با فرهنگ، شیوه زندگی و تفکر ایرانیان آشنا هستم.
تنوع در ایران، بخشی از زیبایی این کشور است
وی با اشاره به تنوع قومی، فرهنگی و اجتماعی ایران افزود: همین که میگوییم ایرانیان، خود نوعی سادهسازی است. چون واقعاً ایرانیان یعنی چه؟ چند گروه مختلف در ایران وجود دارد؟ چند قوم و جامعه متفاوت؟ برای همین وقتی در تلویزیون یا روزنامهها میشنوم که میگویند ایرانیان موافق این هستند یا مخالف آن هستند، کمی لبخند میزنم، چون در سفرهای مختلفم به این کشور زیبا فهمیدهام که هر کسی گروه و پیشینه خودش را دارد. اقلیتها وجود دارند و همین تنوع، زیبایی ایران است.
این استاد دانشگاه با توصیف ایران بهعنوان کشوری برخوردار از ثروت عظیم فرهنگی و تاریخی گفت: ما درباره کشوری صحبت میکنیم که از نظر فرهنگی و میراث فرهنگی، ثروتی عظیم دارد. مطالعه تاریخ ایران همیشه جذاب است، از همان آغاز تاریخش. وقتی از فرهنگ صحبت میکنیم، در واقع درباره شیوهای صحبت میکنیم که یک گروه انسانی خود را با محیط اطرافش سازگار کرده است.
کربونه با اشاره به سازگاری تاریخی ایرانیان با محیط فلات ایران اظهار داشت: به محیط فلات ایران فکر کنید، از همان ابتدا یک چالش بزرگ بوده است. اما این چالش به شکلی درخشان پشت سر گذاشته شد، نه فقط در گذشته بلکه حتی امروز هم. برای مثال یونسکو برخی سازههای سنتی ایرانی مربوط به خنکسازی پایدار هوا را در فهرست میراث فرهنگی ثبت کرده است. منظورم همان بادگیرهاست، اینکه چگونه میتوان در دل کویر هوا را خنک کرد.
وی افزود: ایران کشوری با غنای فوقالعاده است، کشوری که حتی به غرب هم چیزهای زیادی آموخته است. از این جهت میخواهم دو بار از شما تشکر کنم، برای دعوتتان، چون این دعوت مسئولیت بزرگی برای من و دیگر همکاران غربی ایجاد میکند.
کربونه در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از رویکردهای دوگانه در غرب گفت: من در این لحظه خودم را نماینده آن بخشی از غرب میدانم که واقعاً به اصول انسانی و جهانشمول باور دارد. صادقانه بگویم، برایم افتخار بزرگی است که نماینده چنین غربی باشم، نه نماینده غربی نسلکش که روی مدرسهها، سایتهای یونسکو و غیرنظامیان بمب میریزد، چیزی که فقط امروز در ایران رخ نمیدهد، بلکه سالهاست ادامه دارد.
وی افزود: افتخار میکنم نماینده غربی باشم که گفتوگو را انتخاب میکند، نه ریاکاری را. متأسفانه بسیاری در غرب از ترس این یا آن، خودسانسوری میکنند. من حتی اینجا در انگلیس و در دانشگاه به خاطر فعالیتهایم دچار مشکلات جدی شدهام، از جمله لغو شدن یک ترفیع شغلی و کاهش حقوق. چرا؟ چون سعی میکنم بر اساس صداقت فکری عمل کنم.
این پژوهشگر حوزه گردشگری صلح و جنگ تصریح کرد: برای من افتخارآمیزتر است که نماینده غرب صادق و انسانی باشم تا غرب استعمارگر و ریاکار.
وی با اشاره به مفهوم میراث فرهنگی ناملموس در یونسکو گفت: همه فرهنگها مهم هستند و دقیقاً به همین دلیل یونسکو مفهوم میراث فرهنگی ناملموس را ایجاد کرد، چون فهمیدند که همه فرهنگها ارزشمندند، حتی اگر همیشه ملموس و فیزیکی نباشند.
ایرانیان خدمات بزرگی به بشریت ارائه دادهاند
کربونه ادامه داد: ما درباره مردمی صحبت میکنیم که خدمات بزرگی به بشریت ارائه دادهاند، به غرب و به جهان، چه در پزشکی، چه در حقوق و چه در حوزههای دیگر.
وی با یادآوری نخستین سفر خود به ایران گفت: اولین سفرم به ایران را همیشه به یاد دارم. همکارانم از دانشگاه تهران برای شوخی مرا به دیدن نقشبرجستههایی بردند که سربازان رومی را در حال زانو زدن در برابر ایرانیان نشان میدادند.
چون من همیشه از عظمت روم حرف میزدم، آنها میخواستند یادآوری کنند که پیش از روم هم تمدنی وجود داشته که پایههای بزرگی برای جهان گذاشته است.
این استاد دانشگاه نیوهمپتون افزود: حالا ما درباره نابودی چنین تمدنی صحبت میکنیم. در ادبیات دانشگاهی، این را خشونت معرفتی مینامیم، یعنی نابودی نه فقط انسانها و بناها، بلکه نابودی دانش و حافظه تاریخی.
کربونه با اشاره به ادعاهای برخی مقامهای غربی درباره حمایت از مردم ایران گفت: نمیدانم تا چه حد اظهارات افرادی مانند ترامپ صرفاً حرفهای شخصی است و تا چه حد دیگران واقعاً آنها را باور میکنند. اما چیزی که میبینیم این است که امروز برخی خود را ناجی مردم ایران معرفی میکنند، در حالی که به نظر نمیرسد مردم ایران خواهان چنین نجاتی از بیرون باشند.
وی تأکید کرد: ایرانیان کاملاً قادرند خودشان تصمیم بگیرند چه میخواهند، در گذشته هم چنین کردهاند و در آینده هم خواهند کرد. نه ترامپ و نه اسرائیل واقعاً قصد نجات مردم ایران را ندارند، اینها مسائل ژئوپلیتیکی است که بیشتر به سود خودشان است تا مردم ایران.
این استاد دانشگاه در پایان گفت: بحث من فقط درباره ترامپ یا یک فرد خاص نیست. مسئله یک شیوه کلی در سیاست و حتی جنگ است، ذهنیتی که هنوز خود را برتر از دیگران میداند، نوعی نگاه غرب بالاتر از همه که یادآور تفکرات خطرناک گذشته است.
