جوان آنلاین: یافتههای شرکت تحلیل هوانوردی «سیریوم» نشان میدهد که شرکتهای هواپیمایی در دو هفته پایانی آوریل نزدیک به ۲ میلیون صندلی را از برنامه پروازی ماه مه حذف کردهاند و شمار پروازهای لغوشده در این ماه به حدود ۱۳ هزار مورد رسیده است. این رقم همزمان با نزدیک شدن تعطیلات نیمفصل مدارس در انگلیس، نگرانیها درباره بههمریختگی سفرهای خانوادگی را افزایش داده است.
به گزارش ایرنا، بر اساس این گزارش، ظرفیت جهانی پروازها در ماه مه از ۱۳۲ میلیون صندلی به ۱۳۰ میلیون صندلی کاهش یافته و شرکتهای هواپیمایی در کنار لغو پروازها، در برخی مسیرها هواپیماهای بزرگتر را با ناوگان کوچکتر جایگزین کردهاند تا مصرف سوخت را کاهش دهند. این تصمیم در ظاهر اقدامی فنی برای مدیریت هزینههاست، اما به گفته کارشناسان نشانهای از ورود بحران سوخت به برنامهریزی روزمره صنعت هوانوردی محسوب میشود.
روزنامه دیلی تلگراف در گزارشی نوشت که موج لغو پروازها در حالی رخ داده که کمبود سوخت هواپیما در اروپا به یکی از نگرانیهای اصلی دولتها و شرکتهای هواپیمایی تبدیل شده است. جنگ علیه ایران و اختلال در جریان انرژی از تنگه هرمز، فشار تازهای بر بازار جهانی نفت و فرآوردههای پالایشی از جمله سوخت جت وارد کرده است.
شرکتهایی از جمله بریتیش ایرویز، شرکت هواپیمایی حامل پرچم انگلیس، ترکیش ایرلاینز، شرکت هواپیمایی ملی ترکیه، لوفتهانزا، شرکت هواپیمایی آلمان، و ایرفرانس، شرکت هواپیمایی ملی فرانسه، در میان شرکتهایی هستند که بخشی از برنامه پروازی خود را کاهش دادهاند. با این حال، پیامدهای بحران برای انگلیس برجستهتر است، زیرا این کشور نسبت به برخی اقتصادهای اروپایی وابستگی بیشتری به واردات سوخت هواپیما دارد.
دولت انگلیس در روزهای گذشته کوشید با لحنی اطمینانبخش اعلام کند که در حال حاضر «مشکل فوری» در عرضه سوخت جت وجود ندارد، اما همزمان طرحهایی را برای کاهش اختلال در تعطیلات تابستانی و جلوگیری از لغوهای لحظه آخری ارائه کرد. وزارت حملونقل انگلیس اعلام کرد که درباره تعلیق موقت برخی مقررات مربوط به زمانبندی پروازها در فرودگاهها مشورت میکند تا شرکتهای هواپیمایی بتوانند برنامه خود را زودتر تغییر دهند و مسافران با بحران ناگهانی در فرودگاه مواجه نشوند.
بر اساس مقررات معروف به «استفاده کن یا از دست بده»، شرکتهای هواپیمایی برای حفظ حق نشست و برخاست در فرودگاههای پرترافیک باید بخش قابلتوجهی از نوبتهای خود را استفاده کنند، در غیر این صورت ممکن است این امتیازها به رقبای آنها واگذار شود. دولت انگلیس اکنون در نظر دارد این فشار را موقتاً کاهش دهد تا شرکتها بتوانند پروازهای کممسافر یا تکراری را حذف و مسافران را در پروازهای کمتر، اما پرظرفیتتر جابهجا کنند.
هایدی الکساندر، وزیر حملونقل انگلیس، گفته است هدف از این تصمیم آن است که شرکتهای هواپیمایی بتوانند به جای لغو ناگهانی پروازها، زودتر درباره تغییر برنامهها تصمیم بگیرند. با این حال، منتقدان میگویند همین تصمیم نشان میدهد دولت استارمر، با وجود اظهارات رسمی درباره نبود بحران فوری، ناچار شده برای مدیریت تبعات کمبود سوخت، قواعد عادی صنعت هوانوردی را تغییر دهد. افزایش قیمت سوخت هواپیما نیز فشار دیگری بر شرکتهای هواپیمایی وارد کرده است. انجمن بینالمللی حملونقل هوایی در تازهترین گزارش خود اعلام کرده که قیمت جهانی سوخت جت همچنان در سطحی بالا قرار دارد و هزینه سوخت، یکی از اصلیترین چالشهای مالی شرکتهای هواپیمایی است.
در همین حال، خبرگزاری رویترز به نقل از مدیرعامل شرکت هواپیمایی ایتالیایی ایتا ایرویز گزارش داد که قیمت سوخت هواپیما نسبت به پیش از بحران دو برابر شده و این شرکت برای جبران بخشی از هزینهها افزایش پنج تا ۱۰ درصدی قیمت بلیتها را در سال جاری میلادی در نظر دارد. سوخت حدود ۳۰ درصد هزینههای این شرکت را تشکیل میدهد و اگر قراردادهای پوشش ریسک وجود نداشت، افزایش قیمت بلیتها میتوانست بسیار سنگینتر باشد. در انگلیس، برخی شرکتهای هواپیمایی در کوتاهمدت بهدلیل قراردادهای پوشش ریسک سوخت تا حدی از جهش قیمتها محافظت شدهاند. این قراردادها به شرکتها اجازه میدهد بخشی از نیاز سوخت خود را با قیمتهای از پیش تعیینشده تأمین کنند.
اما نگرانی اصلی این است که با پایان یافتن تدریجی این قراردادها در هفتهها و ماههای آینده، فشار قیمتهای جدید به صورت مستقیمتر به شرکتها و سپس به مسافران منتقل شود. یکی از دلایل آسیبپذیری انگلیس، کاهش ظرفیت پالایشی داخلی است. گزارشهای رسانهای نشان میدهد که پس از تعطیلی برخی پالایشگاهها در سال گذشته، ظرفیت داخلی انگلیس برای تولید فرآوردههایی مانند سوخت جت محدودتر شده است.
دولت انگلیس از پالایشگاههای داخلی خواسته تولید سوخت هواپیما را تا حد امکان افزایش دهند و همزمان مسیرهای وارداتی جایگزین از جمله از آمریکا و غرب آفریقا بررسی شده است. بانک گلدمن ساکس نیز در یادداشتی هشدار داده است که خطر کمبود سوخت هواپیما در اروپا در تابستان پیش رو جدی است و انگلیس بهدلیل وابستگی بالا به واردات خالص، در معرض بیشترین آسیب قرار دارد. این ارزیابی نشان میدهد بحران کنونی فقط ناشی از افزایش قیمت نفت خام نیست، بلکه بازار فرآوردههای پالایشی، از جمله سوخت هواپیما، نیز با تنگناهای جدی روبهرو شده است.
لوفتهانزا که از بزرگترین گروههای هوانوردی اروپا به شمار میرود، یکی از شرکتهایی است که اقدامات تهاجمیتری در کاهش برنامه پروازی در پیش گرفته و طبق گزارش تلگراف، ۲۰ هزار پرواز کوتاهبرد را از برنامه تابستانی خود حذف کرده است. این تصمیم نشان میدهد شرکتهای بزرگ اروپایی فقط با افزایش قیمت بلیت به بحران پاسخ نمیدهند، بلکه در حال بازطراحی عملیاتی برنامه پروازی خود هستند. برای مسافران، پیامد این روند میتواند بهصورت جابهجایی زمان پرواز، تغییر فرودگاه، انتقال به پروازهای دیگر یا در برخی موارد لغو کامل سفر ظاهر شود. مسیرهایی که چند پرواز روزانه دارند، احتمالاً بیش از سایر مسیرها در معرض تجمیع برنامهها قرار میگیرند، زیرا شرکتها میتوانند مسافران چند پرواز را در یک یا دو پرواز محدودتر منتقل کنند.
رسانههای در انگلیس میگویند که اهمیت سیاسی این بحران برای دولت کم نیست. دولت کییر استارمر در هفتههای گذشته تلاش کرده پیامدهای جنگ علیه ایران را در سطحی قابل مدیریت نشان دهد، اما آثار زنجیرهای بحران انرژی اکنون در حوزههایی ظاهر شده که مستقیم با زندگی روزمره مردم پیوند دارد. پس از افزایش هزینه سوخت، نگرانی درباره تورم غذایی و فشار بر هزینه حملونقل، اکنون صنعت هوانوردی نیز به یکی از میدانهای آشکار این فشار تبدیل شده است. این وضعیت همچنین تناقضی آشکار در رویکرد دولتهای غربی را برجسته میکند. کشورهایی که در عرصه سیاسی و رسانهای از ضرورت مدیریت تنشها سخن میگویند، در عمل با پیامدهای جنگی روبهرو شدهاند که خود در شکلگیری و تداوم فضای تنشآلود پیرامون آن نقش داشتهاند.
اختلال در بازار انرژی و سوخت هواپیما، نشان میدهد هزینه ماجراجوییهای ژئوپلیتیکی فقط در میدانهای دوردست باقی نمانده و دیر یا زود به فرودگاهها، سفرهای خانوادگی و جیب شهروندان اروپایی بازمیگردد. کارشناسان معتقدند که با ادامه ابهام درباره وضعیت عرضه سوخت و پایداری جریان انرژی، شرکتهای هواپیمایی احتمالاً در هفتههای آینده نیز ناچار به بازنگری در برنامههای تابستانی خود خواهند بود. هرچند دولت انگلیس میکوشد با تغییر موقت مقررات فرودگاهی از آشفتگی لحظه آخری جلوگیری کند، اما حذف هزاران پرواز در ماه مه نشان میدهد بحران سوخت ناشی از جنگ علیه ایران، صنعت هوانوردی جهان را وارد مرحلهای تازه از نااطمینانی کرده است.
