جوان آنلاین: رئیس نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران روز گذشته از برگزاری نمایشگاه امسال به صورت مجازی و در هفته پایانی اردیبهشتماه ۱۴۰۵ خبر داد. این روزها هر خبر فرهنگی، بهخصوص در حوزه کتاب که اعلام میشود بیشتر از آنکه برای اهل فرهنگ و کتاب شوقافزا باشد، فزاینده غم و حسرت است!
چه اینکه ذهن و قلب همه متوجه غایب بزرگ این اخبار و رویدادها میشود؛ رهبر شهید انقلاب حضرت آیتالله سیدعلیحسینیخامنهای، شخصیتی که با وجود گذشت بیش از ۵۰ روز از شهادتش، فقدان ایشان بر ذهنها و قلبها نمینشیند.
به گزارش «جوان»، شعلهور شدن جنگ تحمیلی رمضان که از سوی رژیمهای امریکایی – صهیونی علیه کشورمان صورت گرفت، شرایط همه عرصههای کشور از سیاسی، اقتصادی و اجتماعی تا فرهنگی و هنری را دگرگون کرد. ایجاد شدن چنین موضوعی و مشخص نبودن زمان پایان آن باعث شد بسیاری از دستگاههای دولتی و غیردولتی خودشان را با آن تطبیق دهند. در جلسه اخیر شورای سیاستگذاری نمایشگاه کتاب که هفته گذشته و برای نخستینبار در سال ۱۴۰۵ برگزار شد، اعضا با توجه به شرایط ویژه کشور، تعطیلی برخی واحدهای نشر و اینکه بخش قابلتوجهی از ناشران به دلیل فضای ناشی از جنگ تحمیلی، امکان برنامهریزی برای حضور فیزیکی در نمایشگاه را نداشتند، مجموعهای از طرحها و گزینههای پیشنهادی را بهصورت کارشناسی بررسی کردند.
در این جلسه، چند طرح به تصویب اعضا رسید؛ در نهایت با جمعبندی نهایی و تصمیم محسن جوادی، معاون امور فرهنگی و رئیس نمایشگاه مقرر شد هفتمین دوره نمایشگاه مجازی کتاب تهران در هفته پایانی اردیبهشت و مقارن با بازه زمانی مصوب جلسه پایانی سال ۱۴۰۴ برگزار شود. بر همین اساس، این دوره از نمایشگاه در اردیبهشتماه ۱۴۰۵ بهصورت مجازی میزبان مخاطبان خود خواهد بود، تصمیمی که ادامه همان رویکرد «حمایت از تابآوری صنعت نشر در دوران جنگ تحمیلی» است؛ رویکردی که در دوران کرونا پایهگذاری و تجربه شد.
شایان ذکر است، با توجه به اینکه مأموریت اصلی معاونت امور فرهنگی حمایت از تمام حلقههای زنجیره نشر است، با تصمیم معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، طرح فصلی خرید از کتابفروشیها نیز در خردادماه سال جاری اجرا خواهد شد تا کتابفروشیهای سراسر کشور نیز از جریان حمایتی وزارتخانه بهرهمند شوند.
روابطعمومی معاونت امور فرهنگی اعلام کرد اطلاعات تکمیلی درباره ثبتنام ناشران، شیوه ارائه تسهیلات خرید برای مخاطبان از جمله بن یارانه خرید کتاب، بهزودی اطلاعرسانی خواهد شد.
مجازی؛ از کرونا تا جنگ
برپایی این رویداد فرهنگی بر بستر فضای مجازی راهکاری آزموده شده است. نخستین دوره نمایشگاه مجازی کتاب تهران در پی بحران کرونا و پس از لغو سیوسومین دوره نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران با دستور سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت دوازدهم در بهمنماه ۱۳۹۹ برگزار شد. در سال ۱۴۰۰ نیز شاهد برگزاری دومین دوره آن در بهمنماه بودیم. دورههای سوم تا ششم این رویداد از سال ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ همزمان با برگزاری دورههای سیوسوم تا سیوششم نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران در اردیبهشتماه برگزار شد، روندی که اکنون با برگزاری هفتمین دوره در اردیبهشت ۱۴۰۵ ادامه مییابد.
این شکل از برگزاری نمایشگاه کتاب برای ناشران و مردم محسنات فراوانی دارد که از بین بردن بعد مسافت اولین و مهمترین وجه آن است. سیدعباس حسینینیک، عضو هیئت مدیره انجمن فرهنگی ناشران دانشگاهی در رابطه با برگزاری نمایشگاه کتاب تهران به صورت مجازی میگوید: این رویداد فرهنگی به دلایل مختلف مزیتهایی دارد که میتواند بهتر از نمایشگاه فیزیکی خدماترسانی کند. در نمایشگاه مجازی بدون اینکه حملونقلها و جابهجاییها صورت بگیرد و محدود به زمانی از شبانهروز باشد، کاربران میتوانند در طول ساعتهای مختلف کتابهای مورد نیاز خود را خریداری کنند. در این میان معتقدم اگر بخواهیم با احتیاط رفتار کنیم، پیشنهاد میشود که همه بخشهای موضوعی در یک زمان برگزار شود و بهتر است بخشهای کودک و نوجوان، دانشگاهی، عمومی و آموزشی به صورت مجزا، ولی متوالی برگزار شوند.
اینترنت و پست آمادهاند؟!
حسینینیک در ادامه میافزاید: با توجه به گستره وسیع استقبال مخاطبان از بخشهای مختلف به نظر میرسد فراهم کردن و تقویت زیرساختهای لازم در شرکت پست امری ضروری و لازم است. در دنیا ما کمتر نمایشگاهی با چندین میلیون بازدید در مدت یک هفته و با این حجم تراکنش مالی داریم، اما مسئله اینجاست که به دلیل وقوع جنگ تحمیلی، آیا شرایط اینترنت کشور میتواند به حجم بالای مخاطبان سرویسدهی کند؟ نمایشگاه کتاب علاوه بر جستوجوی نام ناشر و نام کتاب باید امکان جستوجوهای پیشرفته را داشته باشد تا بازدیدکننده موضوع خاصی را انتخاب کند و چاپ اول یا سال انتشار آن را نیز برگزیند و ببیند چه کتابهایی در این حوزه وجود دارد. دانش ناشران هم باید بهروز شود و در این میان میتوان از تجارب تشکلهای حوزه نشر و آشنایی آنها با ناشران و مشکلات آنها استفاده کرد.
علیاصغر بهمننیا، مدیر مسئول انتشارات نارگل نیز در خصوص اهمیت نمایشگاه مجازی کتاب تهران اظهار داشت: با توجه به اینکه بسیاری از مخاطبان کتاب در شهرستانهای دور حضور دارند و به علت هزینههای گزاف رفت و آمد به تهران نمیتوانند در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران که هر سال برگزار میشود حضور پیدا کنند، به همین دلیل برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب تهران میتواند برای آنها بسیار مفید باشد که با تخفیف ویژه و ارسال رایگان به سادگی کتابهای مورد نیاز خود را تهیه کنند. همچنین در بسیاری از شهرستانها کتابفروشیهای بزرگ وجود ندارند تا مخاطبان، کتاب مورد نیاز خود را از کتابفروشیها تهیه کنند و شاید مجبور شوند هزینه زیادی را متحمل شوند تا کتاب را دریافت کنند. بنابراین نمایشگاه مجازی کتاب برای آنها بسیار خوب است، چه اینکه میتوانند کتابهای مورد نیاز خود را از این طریق به دست آورند. اگرچه در تعامل مخاطبان کتاب با ناشران ارتباط چهره به چهره اثرات مثبت فراوانی دارد، اما در این شرایط تعامل زمانی میتواند به شکل مؤثر انجام شود که زیرساختهای لازم برای ارتباط مخاطب با ناشران فراهم شود.
این رویداد فرهنگی که امسال شاهد هفتمین سال برگزاری آن هستیم، میتواند کتاب را به دورترین نقاط کشور برساند. با این شرایط نمایشگاه به ویترینی برای تبلیغ آثار ناشران تبدیل میشود و ناشران هم میتوانند کتاب خود را در این ویترین عظیم به فروش برسانند.
