جوان آنلاین: «فرهنگ یاریگری در ایران»، درسنامهای از همراهی مردم ایرانزمین برای کمک به یکدیگر است که چگونه در شرایط سخت به کمک دیگران میشتابند و اهالی سرزمین خود را تنها نمیگذارند.
کتاب «فرهنگ یاریگری در ایران» یکی از مهمترین آثار مردمنگارانه درباره سنتهای همیاری، تعاون و کار جمعی در جامعه ایرانی است. این کتاب حاصل چند دهه پژوهش میدانی، مشاهده مشارکتی، گفتوگو با مردم و بررسی اسناد تاریخی است.
مرتضی فرهادی در این اثر نشان میدهد که یاریگری، نه یک رفتار اخلاقی ساده، بلکه یک نظام اجتماعی پیچیده و ریشهدار است که در طول تاریخ، ستون پنهان زندگی جمعی ایرانیان بوده است.
فرهادی، یاریگری را مجموعهای از رفتارهای خودجوش، مردمی و غیررسمی میداند که در آن افراد برای انجام کارهای دشوار، پرهزینه یا زمانبر به کمک یکدیگر میشتابند. از نگاه او، این فرهنگ نوعی «سرمایه اجتماعی بومی» است که در برابر بحرانها، فقر، خشکسالی، ناامنی و دشواریهای تاریخی، جامعه را پایدار و پویا نگه داشته است.
محتوای کتاب به سه بخش و هر بخش به چند فصل تقسیم شده است که هرکدام به یکی از گونههای یاریگری میپردازد.
بخش اول؛ کلیات که شامل سه فصل «ضرورت مطالعه جامعه بومی و شناخت یاریگریها و تعاونیهای سنتی»، «پیشینه پژوهش در یاریگریهای سنتی ایران»، «گونهشناسی یاریگریها و تعاونیهای سنتی در ایران» است. بخش دوم؛ یاریگریهای سنتی در زمینه آب و آبیاری که دارای دو فصل «یاریگریهای عادی در زمینه آب و آبیاری» و «یاریگریهای سنتی در برگزاری جشنها و اجرای مراسم آب و آبیاری» است. بخش سوم؛ یاوریها و تعاونیهای سنتی در زمینه کشتکاری که دارای سه فصل «یاوری در زمینه کشتهای زودبهره»، «بنهشناسی» و «یاوری در زمینه کشتهای دیربهره و باغداری» است.
«فرهنگ یاریگری در ایران» تنها به عنوان یک کتاب پژوهشی مطالعه نمیشود، اثری است که از آداب و رسوم و مردمشناسی تا جامعهشناسی و علوم زمین را دربر میگیرد. سنتهایی که در این کتاب ثبت شده است به ظاهر ساده،، اما بیانگر حکمتهای اجتماعی در جوامع روستایی و کشاورزی هستند.
کتاب «فرهنگ یاریگری در ایران»، در چاپ هشتم در ۴۳۶ صفحه توسط مرکز نشر دانشگاهی منتشر شده است.
