«در بین شما مجموع خانمها عده زیادى هستند که فعالیت هاى سیاسى و اجتماعى دارند؛ آن هم فعالیت هاى ممتاز و برجسته؛ چه خانم هاى مجرد، چه خانمهایى که متأهلند و همسران آنها افتخار مىکنند و باید هم افتخار کنند که زن هایشان در میدان هاى گوناگون پیشتازند.» این اظهارنظر رهبر انقلاب در دیدار با گروهی از زنان است.
شاید بتوان گفت که یکی از مهمترین موانعی که بر سر راه زنان برای موفقیت یا فعالیت اجتماعی وجود دارد، همسران ایشان است. تقریباً در تمام دنیا زنان نسبت به این امر که همسران ایشان از فعالیتهای متنوع ایشان ممانعت میکنند و این تنوع نقش را مزاحمی برای ایفای نقش مادری و همسری میدانند، شکایت دارند، اما در مقابل باید دید که تفکرات مختلف و قوانین و سیاستهای هر جامعه در مقابل این محدودیت مردانه چه تصمیمی اتخاد میکند. برای بررسی اندیشه و تفکرات و گفتمانهای مختلف باید به منابع ایجاد قوانین یا سیاستمداران ان فرهنگ مراجعه کرد. گاهی باید به رهبران تفکر رجوع کرد تا بتوان به بنیانهای فکری آن جریان دست یافت.
در جامعه ما نیز برای اینکه بدانیم گفتمان انقلاب اسلامی که پس از تثبیت این حکومت بر جامعه استوار شد، چه نگرشی به تزاحم نقش همسری و فعالیت دارد؛ باید به اندیشمندان این تفکر یا رهبران آن مراجعه کرد. سخن بالا مهمترین سند برای این مسئله است که نهتنها طبق فرمایش مقام معظم رهبری - به عنوان سیاستگذار کلان در این گفتمان- مردان حق ایجاد ممانعت برای همسران خویش را ندارند، بلکه وظیفه دارند به این تلاش مضاعف زنان در ایفای نقش مفید در خانواده و جامعه افتخار کنند.
آیت الله خامنهای در فرمایشات متعدد به اهمیت نقش و همراهی مردان با همسران خود اشاره کردهاند. همان طور که از زنان خواستهاند با همسران خود همراهی داشتهباشند از مردان نیز خواستهاند که به نوعی حمایت ویژه از رشد و پیشرفت زنان داشتهباشند. در این تفکر مردان نهتنها حق ندارند که از اختیارات خود سوءاستفاده کنند و همسران خود را در نقش مادری و همسری محصور کنند، بلکه باید زمینههای مناسب برای فعالیت همهجانبه ایشان را فراهم آورند.
در یک نگاه واقعبینانه طبیعی است که وقت افراد محدود بوده و اگر زنی قصد فعالیت در هر عرصهای غیر از خانه را داشتهباشد باید زمان خود را مدیریت کند. اگر بانویی بخواهد همزمان به تحصیل و کار بپردازد، باید بتواند بین وظایف خانوادگی خود و مشغلههای کاری تعادل برقرار کند. از سوی دیگر باید بتواند با کاهش کمیت همراهی در خانواده با دیگر اعضا به کیفیت این نقشآفرینی بپردازد. به عنوان مثال همسران این زنان فعال در عرصه سیاست باید بدانند که همسران ایشان نسبت به کلیشههای رایج مادر و همسر از محدودیتهای خاصی برخوردار هستند. همانطور که بیان میداریم در پشت هر مرد موفق یک زن وجود دارد. در کنار یک زن موفق یک مرد همراه هم وجود دارد که نسبت به وی احساس حقارت یا کمبود ندارد. همسر این زنان موفق میدانند در صورتی که این زن از رشد کافی برخوردار باشد و اینقدر توانمند باشد که بتواند این نقشها را با هم پیش ببرد، مادر و همسر موفقتر و خوشحالتری نیز برای خانواده خود خواهد بود.
پژوهشگر مطالعات اجتماعی
