جوان آنلاین: گردشگری تاریخی فرهنگی از انواع بسیار مهم گردشگری در جهان امروز به شمار میرود. سفر به منظور تجربه مکانها و فعالیتهایی که به صورت موثق، داستانها و مردمان گذشته را معرفی میکنند، باعث جذب گردشگران و درآمدزایی میشود. استان کرمان به علت توانمندیهای محیطی و تاریخی فرهنگی دارای ظرفیت گردشگری بالایی است. این استان در گذر زمان، گنجینههای تاریخی فرهنگی و معماری ارزشمندی را پدید آورده است. کرمان با وجود داشتن محوطههای باستانی پیش از تاریخ مانند تپه باستانی کتار صندل و قلعهدختر و قلعهاردشیر شهر و تپه یحیی و همچنین تاریخ کهن و میراث فرهنگی کم نظیر فرصتهای گردشگری متعددی پیشرو دارد، اما بهرهبرداری از توانمندیهای این منطقه و به خصوص محوطههای باستانی، اگر بدون شناخت و برنامهریزی مناسب صورت گیرد، منجر به تخریب و نابودی این مناطق و عدم کارایی مناسب در این زمینه میشود.
از جمله مکانهایی که مورد توجه گردشگران تاریخی فرهنگی واقع میشود، محوطههای باستانی پیش از تاریخ هستند. این محوطهها صحنه فعالیت انسانها در گذشتههای دورند که ممکن است، بازماندههای اردوگاهی موقت یا ویرانههای یک دهکده یا شهر باشند.
شاید در بسیاری موارد محوطههای پیش از تاریخی جاذبه دیداری محوطههای دورههای تاریخی و اسلامی همچون تخت جمشید، پاسارگاد و میدان نقش جهان را ندارند و لازم است که درخصوص گردشگرپذیر بودن این محوطهها با دقت بیشتری اندیشید.
بناهایی که خاک میخورند
با گذری به کرمان میتوان آثار زیبایی را دید که به خاطر بیتوجهیها در گذر زمان حالا در حال تخریب هستند. بناهایی که در صورت نگهداری و حفظ، میتوانند علاوه بر تأمین خرجهایشان، اقتصاد کرمان را هم رونق ببخشند. در این میان قلعهدختر و قلعه اردشیر شهر کرمان طی چند دهه اخیر نه تنها مورد مرمت و بازسازی قرار نگرفتند، بلکه در سالهایی که دوران زوال و تنهایی را سپری میکردند مورد آسیبهای مختلف به خصوص از طرف مردم قرار گرفتند. از ساخت و سازهای متعدد در حریم این دو قلعه گرفته تا احداث دکل مخابراتی و منبع آبی بر بلندای قلعه اردشیر که علاوه بر تخریب بخشهایی از این قلعه، نما و سیمای تاریخی آن را مخدوش کرد.
با این اوصاف، اقدامی که در شهریور سال ۱۳۹۵ با حضور معاون رئیسجمهور وقت برای آغاز عملیات مرمت و بازسازی قلعه دختر آغاز شد نیز بعد از مدتی رها و به سرانجامی نرسید تا در این میان شاهد اقدام تأسفبار آسفالتکردن قسمتی از حریم قلعه دختر در سال ۱۳۹۹ از سوی شهرداری کرمان به بهانه احداث مجموعه ورزشی ساحلی در زمینهای نزدیک به این قلعه تاریخی باشیم. اینکه طی چند دهه اخیر و به طور خاص در دهه ۹۰ هیچگاه عزم جدی برای اجرای برنامهای مدون و مشخص در جهت مرمت و بازسازی این دو اثر تاریخی ملی کرمان نبوده، حقیقتی تلخ و انکارناپذیر است، اما اکنون پس از سالها انزوا و بیتوجهی انگار دولت سیزدهم تصمیم دارد قلعههای تاریخی دختر و اردشیرکرمان را مرمت و حریم اطراف آنها را ساماندهی کند.
مدیر دفتر مطالعات فنی و عمرانی شهرداری کرمان در گفتگو با «جوان» میگوید: «پروژه طراحی و ساماندهی قلعه اردشیر و قلعهدختر احیای آنها اجرا میشود و در همین راستا از سوی شهرداری املاک واقع در حریم قلعه دختر تملک شده است.»
محسن زهرودی ادامه میدهد: «با توجه به رشد تورم و افزایش قیمت املاک این پروژه خیلی برای شهرداری سنگین بود و شهرداری در هر زمان و با توجه به ردیف بودجه و اعتباراتی که داشت تملکها را شروع کرد. این پروژه از سال ۱۳۸۲ شروع شده و پیرو آن با هماهنگی و تعامل شهرداری با میراث فرهنگی مشکلات مردم ساکن حوزه تاریخی پروژه کاهش یافت و منجر به کم شدن تعداد منازل مسکونی شد که باید در این پروژه تملک میشدند.»
محدودیت منابع گردشگری
محدود بودن منابع دولتی موجب شده تا بخشی از پروژههای گردشگری در کرمان زمین بماند و به همین خاطر معاون اقتصادی استاندار کرمان از سرمایهگذاران حوزه گردشگری خواسته تا بازار سرمایه را دریابند.
امیر حسنزاده با اشاره به اینکه صنعت گردشگری یکی از ظرفیتهای بسیار خوب کرمان است و باید از این ظرفیت برای رونق اقتصادی این استان استفاده کرد، میافزاید: «شناخت توانمندیهای کرمان نخستین گام برای رونق این صنعت است.» سهم استان کرمان از محل تبصره ۱۸ در حوزه گردشگری امسال حدود ۵۷ میلیارد تومان است. عددی که موجب شده تا سرپرست ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کرمان با بیان اینکه ردیف بودجه مستقلی برای گردشگری استان وجود ندارد به «جوان» میگوید: «سرمایهگذاران بخش گردشگری نیاز به حمایت دارند و آینده گردشگری استان در دستان آنهاست.»
سعید شاهرخی با تأکید بر اینکه اگر میخواهیم گردشگری کرمان توسعه یابد، نیازمند همه جانبه همکاری و تعامل همه دستگاههای مرتبط با این صنعت هستیم، ادامه میدهد: «حوزه گردشگری کارکرد همه جانبه دارد و اگر این صنعت رونق پیدا کند، شادی و نشاط در جامعه خواهیم داشت، بنابراین گردشگری باید به عنوان مکمل اقتصادی مورد پذیرش قرار بگیرد.» به گفته این مسئول، سرمایهگذاری سبز در گردشگری گامی مثبت برای گردشگری پایدار است که باید در برنامه و دستور کار باشد.
سرپرست ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان کرمان با بیان اینکه بانکهای استان عملکرد خوبی در زمینه همکاری با سرمایهگذاران حوزه گردشگری ندارند، ولی عملکرد صندوق توسعه تعاون قابل تقدیر است، از درخواست هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان تسهیلات خبر داده و میگوید: «از استانداری کرمان میخواهیم این خصوص لازم را داشته باشند. چون در حال حاضر ۹۲ پروژه در حال ساخت با اعتبار ۵ هزار میلیارد تومان داریم که زمینه اشتغال حدود ۲هزار نفر را در حوزه گردشگری فراهم خواهد کرد.»
توریسم طبیعتگرا
در کنار گردشگری تاریخی، یکی از شاخههای دیگراین صنعت، توریسم طبیعتگرا یا اکوتوریسم است. سهم اکوتوریسم از صنعت گردشگری بسیار بالا و دارای جایگاه مهمی است. مناطقی که از شرایط مناسب طبیعی برخوردار هستند، امکان توسعه اکوتوریسم در آنها فراهم است و در این میان کرمان به دلیل موقعیت ویژه جغرافیایی از پتانسیلهای زیادی در این زمینه برخوردار است. تنوع آب و هوایی خشک، نیمهخشک، کوهستانی، گرم و نیمه مرطوب را شامل میشود در کنار تنوع مناطق پست و هموار تا کوهستانهای بلند و مرتفع، همچنین وجود گیاهان و جانوران مختلف باعث شده تا کرمان سرزمین تنوعها نام بگیرد و این موضوع همان چیزیست که توریست به دنبال آن میگردد.
