جامعه اقتصادی کشورهای غرب آفریقا یا همان اکواس که در پی کودتای چهارم مرداد، به خط و نشان کشیدن برای کودتاچیان روی آورده بود و نخست ضربالاجل تعیین کرد، شامگاه جمعه، در بیانیهای اعلام کرد که درباره زمان مداخله نظامی در نیجر تصمیمگیری کرده و اعلام کرد: «اعضای گروه متعهد شدهاند موارد لازم را برای مداخله نظامی در نیجر فراهم کنند و ما برای هرگونه تصمیمی که در این زمینه اتخاذ شود، آماده هستیم. تمام گزینهها روی میز است و تلاشهای میانجیها را برای گفتگو درباره نیجر میپذیریم.» در پی کودتا، محمد بازوم، رئیسجمهور مخلوع نیجر به اتهام فساد و عدم رسیدگی به وضعیت این کشور به همراه همسر و پسرش به دست نیروهای گارد ریاست جمهوری از قدرت خلع شد و هماکنون در بازداشت خانگی به سر میبرد. جامعه اقتصادی کشورهای غرب آفریقا در بیانیه اخیر اضافه کرد: «ما خواستار آزادی محمد بازوم و اعضای دولت این کشور هستیم. ما وارد جنگی که بتوان از وقوع آن جلوگیری کرد، نخواهیم شد. چنانچه نظام قانونی نیجر به حالت قبل بازگردد، میتوان گزینه نظامی را حذف کرد.» این گروه همچنین اعلام کرد: «هر زمانی که دستور صادر شود، آماده مداخله نظامی در نیجر هستیم. آنچه در نیجر در حال رخ دادن است، بخشی از چندین کودتای منطقهای است که ما در تلاشیم آن را پایان دهیم. چنانچه وارد جنگ شویم، این اقدام باهدف بازگرداندن نظام قانونی نیجر صورت خواهد گرفت. تلاش خواهیم کرد هرگونه بحران انسانی را که به دنبال اقدام نظامی احتمالی رخ میدهد، حل کنیم.» اکواس در عین حال خبر داد: «درباره روز تعیینشده برای مداخله نظامی در نیجر تصمیمگیری شده، اما این روز را علنی نخواهیم کرد. ارتش نیجر باید بر مبارزه با تروریسم متمرکز شود. ناتوانی در بازگرداندن نظام قانونی نیجر اوضاع امنیتی منطقه را بر هم خواهد زد. گزینه نظامی انتخاب آخر ما در خصوص نیجر خواهد بود.» به دنبال سرنگونی بازوم و قدرت یافتن شورای نظامی نیجر به رهبری «عبدالرحمن تچیانی»، اکواس، تحت فشار فرانسه و امریکا تأکید کرد چنانچه نیروهای نظامی نیجر، محمد بازوم را به قدرت بازنگردانند، کشورهای عضو این جامعه در نیجر مداخله نظامی خواهند کرد. بورکینافاسو و مالی که مانند نیجر به وسیله یک شورای نظامی اداره میشوند، در حمایت از نیجر، به نیامی - پایتخت نیجر- جنگندههایی از نوع «سوپر توکانو» فرستادند. تلویزیون ملی نیجر در گزارشی اعلام کرد که مالی و بورکینافاسو پایبندی خود را به تعهداتشان در قبال نیجر به یک اقدام عملی تبدیل کردهاند و برای پاسخ به حمله احتمالی اعضای اکواس به نیجر، در نیامی چند جنگنده مستقر کردهاند. پیشتر، مالی و نیجر در بیانیهای مشترک اعلام کرده بودند که هرگونه اقدام نظامی علیه نیجر به معنای اعلام جنگ علیه آنها خواهد بود. وزیر دفاع بورکینافاسو در گفتگو با خبرگزاری اسپوتنیک گفته بود که این کشور در حال آماده شدن برای مقابله با حمله اکواس است. با این حال، عبدالفتاح موسی، کمیسر امور سیاسی، صلح و امنیت اکواس، دیروز پس از برگزاری نشست با مقامات ارشد نظامی این ائتلاف در غنا از احتمال اعزام هیئتی برای مذاکره با کودتاچیان نیجر خبر داد و گفت: «احتمالاً هیئتی از اکواس برای ادامه پیگیری مذاکرات صلح به منظور بازگرداندن نظم مبتنی بر قانون اساسی در آن کشور، اعزام خواهد شد. آمادهایم مسئله را به طور صلحآمیز حل کنیم، اما برای این امر، مشارکت هر دو طرف ضروری است.»
بوکوحرام، ابزاری در دست فرانسه و امریکا
با شدت گرفتن تنشها، شیخ ابراهیم زکزاکی، رهبر شیعیان نیجریه درباره بهرهبرداری پاریس و واشنگتن از گروه تروریستی «بوکوحرام» برای ایجاد بحران میان نیجریه و نیجر هشدار داد و گفت: «امریکا و فرانسه ممکن است بین نیجریه و نیجر بحران ایجاد کنند. واضح است که این جنگ ما نیست بلکه جنگ میان امریکا و فرانسه است و آنها ممکن است با حمله به نیجریه بین نیجریه و نیجر بحران ایجاد کنند و طوری جلوه دهند که به نظر برسد نیجر مسئول این اتفاق است.» شیخ زکزاکی خاطرنشان کرد: «گرچه نیجر حریم هوایی خود را بسته است، اما هواپیماهای فرانسوی همچنان از آن عبور میکنند. پاریس دارای اردوگاههای تروریستی در نیجر بوده که منشأ حملات گروه بوکوحرام است. این گروه حملاتی را برای به دست گرفتن کنترل منابع معدنی در این کشور انجام میدهد تا پس از این اتفاق این منابع تقسیم شود.» وی از تلاش برخی کشورها برای راهاندازی جنگ علیه یک کشور تحت عنوان جعلی دموکراسی ابراز تعجب کرد و افزود: «به رغم وقوع چندین کودتا در نیجریه، هیچ طرفی آن را مجبور به بازگشت به حکومت غیرنظامی نکرد.» شیخ زکزاکی نگرانی خود را درباره استفاده فرانسه از عناصر بوکوحرام برای حمله به نیجر ابراز کرد و گفت که این حملات ممکن است به ضد حملات نیجریه منجر شود. وی تأکید کرد: «هرگونه اقدام نظامی در مرزهای دو کشور کار فرانسه و امریکا است، نه نیجریه و نیجر.» نشریه پلیتیکو هم در گزارشی به مداخله نظامی خارجی پرداخت و نوشت: «مقامات فرانسوی از ایجاد روابط دیپلماتیک با دولت انتقالی جدید نیجر خودداری و قویاً از تصمیم اکوواس برای مداخله نظامی در نیجر حمایت میکنند، اما این درحالی است که امریکا یک فرستاده به نیجر اعزام کرده تا با رهبران جدید این کشور آفریقایی دیدار کند و علاوه بر اینکه رسماً از اعلام وقوع کودتا در نیجر پرهیز میکند، تأکیدش بر آن است که همچنان راهی برای احیای دموکراسی در نیجر وجود دارد. این موقعیت حاکی از یک تغییر موازنه قدرت در منطقه است و اختلافات میان منافع پاریس و واشنگتن را در نیجر برجسته میکند. امریکا که از نیجر بهعنوان پایگاهی برای «عملیات ضدتروریسم» استفاده میکند، ممکن است بر این باور باشد که در مقایسه با فرانسه اهرم فشار بیشتری دارد؛ تفکری که شاید به دلیل نقاط ضعف پاریس به عنوان استعمارگر سابق نیجر در ذهن امریکا جاری میشود.» در بخشی از این گزارش آمده است: «برخی مقامات سابق امریکا استدلال میکنند نارضایتی فرانسه از رویکرد امریکا تا حدی به دلیل آن است که فرانسه نسبت به از دست دادن آخرین پایگاههای استراتژیک خود در منطقه غرب «ساحل آفریقا» مضطرب است؛ منطقهای که سایر کودتاهای قبلی موجب خروج نیروهای فرانسوی از آنها شده است. فرانسه تاکنون درخواست دولت انتقالی جدید نیجر را مبنی بر خروج نیروهای فرانسوی از نیجر رد کرده است.»
