دو روز دیگر رسماً فرایند انتخابات دوازدهمین دور مجلس شورای اسلامی با پیش ثبتنام نامزدها شروع میشود. این نخستین باری است که بر اساس قانون جدید انتخابات، نامزدهای مجلس باید حدود هفت ماه پیش از برگزاری انتخابات ثبتنام کرده تا اراده، آمادگی و ویژگیهای خودشان را برای ورود به یک عرصه خدمتگزاری به ملت پس از یک رقابت سنگین نشان بدهند.
اینکه این قانون چه حد میتواند برای مردم و انتخابات، مجلس وکیفیت قانونگذاری اثربخش و کارآمد باشد، نیازمند زمان است و ابعاد آن پس از برگزاری انتخابات و شکلگیری مجلس جدید مشخص خواهد شد. اما اینکه نفس پیش ثبتنامها چه آثار و نتایجی بر روند انتخابات و فضای سیاسی کشور دارد، پرسشی است که در پاسخ آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
۱. به طور طبیعی وقتی تعداد نامزدهای انتخابات هفت ماه زودتر از تاریخ برگزاری آن مشخص میشود، آمادگی دستگاهها و نهادهای مختلف متولی انتخابات هم بیشتر میشود و با جدیت و فراغت بیشتری برای برگزاری انتخاباتی شایسته و در شأن ملت شریف ایران، بهویژه در امر مهم احراز صلاحیتها تلاش میکنند که از نتایج آن معرفی نامزدهایی صالحتر و سالمتر به مردم است.
۲. بدیهی است وقتی شورای نگهبان وقت بیشتری برای بررسی صلاحیتها صرف و گزینههایی پاکدست و کارآمد و متعهدتری معرفی کند، مردم هم میتوانند با طیب خاطر بیشتری اصلح را گزینش کنند. در این صورت خانه ملت هم از ترکیب بهتری برای قانونگذاری، نظارت و حل مشکلات مردم برخوردار میشود.
۳. امکان دیگری که پیش ثبتنامها ایجاد میکند فضای روانی و سیاسی مناسبی است که برای اصحاب رسانه و نخبگان کشور جهت بررسی مسائل مربوط به انتخابات و مجلس فراهم میکند و فرصتی است برای مردم جهت شناخت هر بیشتر نامزدهای مجلس تا در انتخاب خویش با دقت و شناخت بیشتری عمل کنند.
۴. فرصت دیگری که با پیش ثبتنامها به وجود میآید برای نامزدهای انتخابات و احزاب و گروههای سیاسی است، چراکه زمان کافی برای تصمیمگیری و مدیریت فضای رقابتی در انتخابات را پیدا کرده و با شناخت و ارزیابی دقیق تری میتوانند در ثبتنام اصلی شرکت کنند.
۵. افزایش زمینه مشارکت حداکثری را میتوان مهمترین تأثیر پیش ثبتنامها ذکر کرد، چراکه هم فضای سیاسی کشور را انتخاباتی کرده و هم زمینه حضور حداکثری نامزدها را فراهم میسازد. چراکه سهولت ثبتنام از طریق درگاههای اینترنتی امکان استقبال وسیعتری را فراهم کرده و این حضور رقابت پرشور و مشارکت بیشتری را نوید میدهد.
۶. تعیین تکلیف آرایش انتخاباتی مجلس هم از دیگر فواید این پیش ثبتنام میتواند باشد. عدهای از شخصیتهای تأثیرگذار که معمولاً عادت دارند با ناز و کرشمه آمدن و نیامدن خود را مطرح و افکار عمومی را تست کنند، ناگزیر هستند در پیش ثبتنام ورود و تکلیف خود و دیگران را روشن کنند.
۷. کمک به عدالت سیاسی، شایسته سالاری و چرخش نخبگان یکی دیگر از پیامدهای پیش ثبتنام میتواند باشد که از طریق گرفتن انحصار کرسیهای مجلس از احزاب و گروههای سیاسی به دست میآید، زیرا در شرایط جدید دهها هزار نفر از دارندگان تحصیلات عالی کشور میتوانند بدون کمترین هزینه اقدام به ورود در رقابتهای انتخاباتی را پیدا کرده و این انحصار را از دایره جریانهای سیاسی به رقابت بین اقشار و صنوف مختلف جامعه بکشانند تا مجلس شورای اسلامی هم به جای اینکه زیر سلطه جریانات سیاسی باشد، قشرهای مختلف را نمایندگی نماید. امری که در مجلس اول مشروطه، اولین مجلس کشور تجربه کرد و اتفاقاً قوانین و نتایجی بسیار خوب در برداشت. مشکل از آنجا شروع شد که مصوبات مجلس اول به کام قدرتهای روس و انگلیس خوش نیامد و با به توپ بستن مجلس زمینه ورود خود را از طریق گروههای سیاسی فراهم ساختند. تا جایی که در مجلس دوم چهار نفر از نمایندگان غیرحزبی حضور داشته و ۳۲ نفر آن را چپهای وابسته به روس تحت عنوان «اجتماعیون عامیون» پرکرده و ۲۸ نفر کرسی دیگر هم نصیب جریان غربگرا با عنوان «دموکراتها» شد. همین ترکیب سبب شد تا اوامر دولت انگلیس اجرایی و سلطنت پهلوی به ایران تحمیل شد.
