نیازهای روستاها و مناطق حاشیهنشین متفاوت است و برخی از آنها در انتظار ساخت خانههای امن و رسیدن خدمات بهداشتی و درمانی هستند و بعضی هم با انجام کارهای فرهنگی و ساخت یک کتابخانه و اشتغالآفرینی برای ساکنانشان میتوانند بخشی از مشکلاتشان را مرتفع کنند، البته شرایط روستاها فرق میکند و این راه و پل و توجه به وضعیت آب و خرید بهنگام محصولاتشان است که رونق را به این مناطق میآورد. بر همین اساس حالا بسیج و قرارگاه محرومیتزدایی با ارائه طرح و برنامههای کارآمد، در مناطق کمبرخوردار حاضر شده و در کمترین زمان ممکن هر آنچه درخواست و نیاز است را برآورده میکنند. این مسئله موجب شده است نه تنها ساکنان و جوانان این مناطق به فکر ترک آب و خاک اجدادی خود نیفتند بلکه در مواردی هم با انجام مهاجرت معکوس، کسانی که کار و پیشه خود را رها کرده و به شهرها رفته بودند به خانه و کاشانه و زندگی قبلی خود بازگشتهاند تا دوباره زمینهای زراعی را سبز و دامداریها را فعال کنند.
قرارگاه سازندگی و محرومیتزدایی بسیج همزمان با خدماترسانی به مناطق محروم و روستایی کشور در عرصههای عمرانی، اقتصادی و معیشت، بهداشت و درمان در محلات حاشیهنشین شهر و سکونتگاههای غیررسمی نیز با هدف کاهش آسیبهای اجتماعی به دو صورت اقدام اساسی و اقدام فوری مداخله میکند.
نیروی بسیج، هموطنان ساکن در محلات حاشیه شهر و سکونتگاههای غیررسمی را که به دلیل سیاستهای غلط اقتصادی و توسعهای در وضعیت نامناسب کیفیت زندگی به سر میبردند، پوشش داده و با برنامهریزی و ارائه طرحهای حمایتی نیازهای آنها را در ابعاد گوناگون مرتفع میسازد.
برخلاف بسیاری از نظریهپردازان غربی که حاشیهها را تهدیدی برای جامعه میدانند، اما نیروهای جهادگر ضمن تلاش برای بهبود کیفیت زندگی حاشیهنشینان، این موضوع را با توجه به ویژگیهای این مناطق، تبدیل به فرصتی برای پشتیبانی از تولید شهرهای بزرگ و صنعتی و معیشت روستا کردهاند.
قرارگاه سازندگی و محرومیتزدایی بسیج، تغییر اولویت مسائل حاشیهنشینی از مباحث کالبدی به موضوعات اقتصادی و معیشتی را که حاشیهنشینان را تبدیل به حلقه وصل اقتصاد روستا به اقتصاد صنعتی و شهری میکند، به عنوان یک راهحل مناسب برای حل اساسی معضل حاشیهنشینی توسط مشارکت مردم دنبال میکند.
بر همین اساس ایجاد کارگاههای خرد و خانگی و صندوقهای قرضالحسنه مردمیار بسیج از جمله اقداماتی است که نسبت به توانمندسازی اقتصادی محلات حاشیهنشین صورت گرفته و حالا با گذری بر برخی حاشیهها میتوان تأثیرات این کار را دید.
سازندگی در سرزمین آفتاب
بخش اعظمی از کارهای سپاه و بسیج و نیروهای جهادی به کارهای ساختوساز و توجه به نیاز هموطنان کمبرخوردار در حوزه مسکن بازمیگردد، اما در استان مرکزی بحث عمرانی به شاخههای زیادی تقسیم شده و بر همین اساس رویکرد سپاه روحالله استان در اجرای طرحهای عمرانی حرکت در بستر پروژههایی است که در راستای ایجاد اشتغال و تحقق اقتصاد مقاومتی و مردمی در روستاها قلمداد میشوند.
در همین راستا طرحهای زیادی مرتبط با آب کشاورزی در مناطق محروم و کمآب با هدف کمک به ایجاد اشتغال، افزایش سطح زیر کشت و جلوگیری از هدررفت منابع آب توسط جهادگران بسیجی سپاه روحالله تاکنون اجرا شده است.
این پروژهها در قالب احداث خطوط انتقال آب، کانالهای کشاورزی، استخرهای ذخیره آب و لایروبی قنوات در دستور کار قرار گرفته است و با بهرهبرداری از آنها، هموطنان توانستهاند از خدماتشان بهرهمند شوند. به عنوان مثال در یک سال اخیر بیش از ۳۵کیلومتر خط انتقال آب کشاورزی، بیش از ۲۵کیلومتر لولهگذاری، مرمت و لایروبی قنوات و همچنین در راستای بهبود راندمان نگهداری آب در مجموع ۳۰هزار مترمکعب استخر ذخیره آب کشاورزی با مشارکت گروههای جهادی بسیج در روستاها اجرا شده است.
اجرای همین پروژهها باعث شده است بیش از ۲ هزارو ۵۰۰ هکتار زمین جدید زیر کشت برود و به صورت میانگین از هدررفت ۲۸درصدی آب در این طرحها جلوگیری شده است.
اجرای پروژهها با محوریت مردم
ویژگی بارز پروژههای اجراشده در استان مرکزی نقشآفرینی اساسی مردم در اکثر کارهاست که این همدلی هم سرعت انجام کار را بالا برده و هم توانسته است نتایج را به شدت بهبود ببخشد. سپاه روحالله ثابت کرده است هر کجا مردم در اجرای پروژهها نقشآفرینی کنند، آن پروژه امید و حیات را در روستا زنده نگه میدارد.
یکی از جهادگران بسیج سازندگی استان مرکزی در مورد پروژههای به اجرا درآمده در این منطقه میگوید: «در سال گذشته حدود ۱۴۰پروژه در راستای امیدآفرینی و کمک به اقتصاد مقاومتی در سطح استانها و مناطق محروم استان مرکزی اجرا کردیم. این پروژهها عمدتاً با کمک و مشارکت خود اهالی و گروههای جهادی انجام شده است.»
امید محترمی ادامه میدهد: «با انجام این پروژهها توانستیم در آن روستاها اقتصاد مقاومتی را محقق کنیم و راندمان آبیاری را افزایش دهیم. طبق ارزیابی خودمان حدود ۲۸درصد از هدررفت آب و نفوذ عمیق و سایر خسارات جلوگیری شد و همچنین باعث شده سطح زیر کشت محصولات کشاورزی در این روستاها در مجموع حدود ۲ هزارو ۸۰۰ هکتار افزایش پیدا کند.»
به گفته این بسیجی جهادگر، در مجموع حدود ۳۵کیلومتر خط انتقال آب کشاورزی انجام دادیم که شامل کانالکشی آب کشاورزی بوده یا موضوع لولهگذاری آب کشاورزی انجام شده است.
محترمی با تأکید بر اینکه با انجام این پروژهها توانستیم زمینهای کشاورزی غیرقابل استفاده را قابل بهرهبرداری کنیم، تأکید میکند: «در یک روستا ۱۰۹هکتار زمینی که از دسترس مردم خارج شده بود و سالهای سال مردم از آن استفاده نمیکردند و به صورت کشت دیم از آن بهرهبرداری میکردند، بعد از اجرای پروژههای نوین، تحت آبیاری با آب قرار گرفت و حالا به صورت آبی کشت میشود. با این کار عملاً دهها هکتار در یک روستای کوچک به زمینهای آنها اضافه شده که این خودش باعث میشود نه تنها رونق تولید در آن منطقه شکل بگیرد بلکه شاهد مهاجرت معکوس بوده و جوانان هم از بیکاری رها شوند.»
وی میگوید: «در این روستا هم آب بود، هم زمین، اما کنار هم نبودند. آب تلف میشد و زمین بلااستفاده مانده بود. با مدیریت سپاه و گروه جهادی این دو به هم گره خوردند. ما از این قبیل کارها زیاد انجام دادیم و روستایی داشتیم در شهرستان آشتیان که تنها راه درآمد اهالی آن کشاورزی بوده و محل تأمین آب قنات نشست کرده و راهش مسدود شده بود و هیچ آبی برای روستا نبود. در نتیجه تمام محصولات در معرض خرابی قرار گرفته بودند و نزدیک بود با خروج باقیمانده جمعیت از این منطقه، روستا تعطیل شود. گروههای جهادی کمتر از ۳۰روز کاری را که هیچ پیمانکار و دستگاه متخصص متولی نتوانسته بودند انجام دهند، در این روستا وقت گذاشتند و با لایروبی قنوات، حیات و کشاورزی به روستا برگشت و همه اهالی قدردان بسیجیان و جهادگرانی هستند که واقعاً در کار خود متخصص هستند، اما هیچ ادعایی ندارند.»
این جهادگر با اشاره به دیگر اقدامات گروهها ادامه میدهد: «در یک مورد در روستایی مردم نمیتوانستند آب را مدیریت کنند، این روستا که جمعیتش هم خیلی بالاست، بسیج سازندگی در آنجا ورود کرد و پروژه احداث استخرهای ذخیره آب کشاورزی را در دستور کار خود قرار داد و با همت و تلاش جهادگران به مرحله اجرا رساند. در کنار همه اینها یکی دیگر از اقدامات سازنده بسیج احداث حدود ۴۰کیلومتر راه بین مزارع بود. راههایی که ایجاد کردیم به جای راههای قدیمی و مالرو بود و بین مزارع قرار داشتند که قابلیت استفاده ماشینآلات کشاورزی در آن وجود نداشت.
بسیج سازندگی و گروههای جهادی با مشارکت یکدیگر توانستند جادهها را با قابلیت استفاده از ماشینآلات کشاورزی احداث کنند و عملاً جادهها باعث رونق اقتصاد روستا شد چراکه جادهای که حیوانات از آن سخت عبور میکردند اکنون کمباین، تراکتور و کامیون به راحتی در آنها تردد دارند. به علاوه به ارزش آن مناطق محروم اضافه و این امر باعث شد کشاورزان بتوانند کشاورزی را رونق ببخشند.»
احداث پل بهگانه
منطقه کوهستانی طارمسفلی با وسعت تقریبی ۱۶۶ هزار هکتار در شمال غرب قزوین و بخش طارم سفلی واقع در دامنههای البرز جنوبی قرار گرفته است. این منطقه هممرز با استانهای گیلان و زنجان به مرکزیت سیردان در ۱۳۰کیلومتری قزوین واقع شده و دارای چهار دهستان و ۱۱۰روستاست. بهگانهرود، روستایی از توابع بخش طارم سفلی است. مدتی است که روی رودخانه بهگانهرود پلی احداث شده که توانسته بسیاری از مشکلات اهالی این منطقه را مرتفع سازد.
در همین راستا محمدرضا بحرانی، مدیر حرکتهای جهادی بسیج سازندگی استان قزوین با بیان اینکه رودخانه بهگانهرود یک رودخانه قدیمی است که از ابتدا پل نداشت و ماشینها از سطح رودخانه رد میشدند، میگوید: «تا سال۹۸ که رودخانه هنوز طغیان نکرده بود، این کار انجام میشد، اما در آن سال که سیل آمد و رودخانه بهگانهرود بالا آمد، مشکلاتی ایجاد شد. از جمله اینکه یک ماشین سوخت در آنجا چپ کرد و سوخت به مردم نرسید و چند ماشین دیگر که با خانواده بودند در آب گیر کردند. به این ترتیب یک مسئله بسیار پیچیده و مشکلآفرین ایجاد شده بود، لذا با درخواست مردم و شناسایی گروههای جهادی و تشخیص مسئول فنی وقت بسیج سازندگی به این نتیجه رسیدیم احداث پل را در دستور کار قرار دهیم تا راه مواصلاتی ۱۸روستا هموار شود.»
وی ادامه میدهد: «بودجه پروژه را اداره راه و مدیریت بحران در اختیار ما قرار داد و جهادگران با مشارکت بسیج سازندگی و اداره راه و مدیریت بحران استانداری پروژه را اجرایی کردند.»
مدیر حرکتهای جهادی بسیج سازندگی استان قزوین تصریح میکند: «در این منطقه ۱۸روستا وجود دارد که برای رسیدن به جاده اصلی شهر باید از رودخانه بهگانهرود رد میشدند و اکنون این امر برایشان میسر شده است. این پل که با همت و مشارکت گروههای جهادی و بسیج طی ۷۰روز ساخته شده به نام پل بسیج نامگذاری شده و برای ساخت آن ۸۵۰میلیون تومان هزینه شده است. مشکل تردد اهالی روستا و تبعات ناشی از آن سبب شده بود، مردم روستا به قزوین مهاجرت کنند و، چون نتوانسته بودند با گرانیهای شهر کنار بیایند به حاشیه شهر رفته و مشاغل کاذب داشتند، اما بعد از احداث پل به روستاهایشان برگشتند و دوباره در کارهایشان یعنی کشاورزی و دامداری مشغول شدند.»
