بسیاری از کشورهای منطقه حضور در ائتلاف دریایی با جمهوری اسلامی ایران را برای خود هدفگذاری کردهاند. این مطلب را فرمانده نیروی دریایی راهبردی ارتش جمهوری اسلامی ایران چند روز پیش در یک گفتوگوی تلویزیونی عنوان کرد.
جمهوری اسلامی ایران همواره یکی از سیاستهای اصولی خود را نفی هرگونه دخالت بیگانگان و حضور کشورهای فرامنطقهای به عنوان برهم زنندگان نظم و امنیت منطقه اعلام و تأکید کرده است که امنیت منطقه از طریق مشارکت کشورهای همسایه قابل تأمین و دستیافتنی است، اما در چند دهه گذشته بیگانگان برای مشروعیت بخشیدن به حضور نامشروع خود، از طریق «ایران هراسی» کوشیدهاند سلطه خود بر منطقه را گسترش دهند. حال آنکه برخلاف تبلیغات دروغین دشمن در چهار دهه گذشته، فلسفه انقلاب اسلامی ایران، رهایی ملتها از چنگال استبداد و استعمار بود. هدفی انسانی و آزادی بخش که دشمنان کوشیدهاند با تحمیل ترکیبی از جنگهای نظامی، اقتصادی، سیاسی و امنیتی بر جمهوری اسلامی ایران، مانع از الگو شدن این حرکت عظیم ملت ایران در سایر ملتهای مسلمان منطقه شوند. مجموعه تحولات اخیر در منطقه و جهان، اما نوید بخش این است که شمشیر ایرانهراسی، در پرتو مقاومت ملت ایران و بیداری کشورها فرسوده و کند شده و کارایی خود را از دست داده است. همه این تغییر و تحولات در حالی رقم خورده که از یک سو نظم نوین جهانی و انتقال هندسه قدرت از شرق به غرب و افول هژمونی امریکا، جایگاه این قدرت استعماری را در منطقه و جهان متزلزل کرده و از سوی دیگر ظهور قدرتهای جدید در شرق از جمله چین، روسیه و ایران تحولات را به نفع منطقه عاری از امریکا رقم زده است. همین تحولات باعث گردیده تا متحدان سنتی امریکا و غرب در منطقه در مناسبات خود تجدید نظر کنند و همگرایی با ایران به عنوان یک قدرت امنیتآفرین، را جایگزین تخاصم با او کنند. موضوعی که در سخنان فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران نمود پیدا کرد و از تشکیل ائتلاف دریایی شمال اقیانوس هند با حضور ایران و کشورهای منطقه خبر داد.
ائتلاف دریایی کشورهای منطقه بدون امریکا
امیر دریادار شهرام ایرانی، فرمانده نیروی دریایی ارتش در گفتوگویی تلویزیونی ادامه داد: امروز کشورهای منطقه به این نقطه رسیدهاند که اگر قرار است امنیتی در منطقه برقرار باشد، حتماً با همافزایی و همکاری یکدیگر قابل انجام و برقراری است. در این راستا، ائتلافهای جدیدی در حال شکلگیری در منطقه و فرامنطقه است. وی با اشاره به ائتلاف دریایی ایران، روسیه و چین بیان کرد: این ائتلاف سهجانبه به همراه روسیه و چین که سالیانه رزمایشهایی را هم در قالب آن برگزار میکنیم در حال توسعه است؛ علاوه بر این، ائتلافهای منطقهای در حال شکلگیری است. بهزودی شاهد آن خواهیم بود که منطقه ما از هر نیروی غیرموجه عاری شده و مردم منطقه با استفاده از سربازهای خود در حوزه امنیتی خود مسلط باشند.
دریادار ایرانی در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه کدام کشورها تقاضا دارند تا در اقدام اشتراکی منطقهای به همراه ایران حاضر باشند، گفت: ما پیش از این با عمان اقدام اشتراکی را داشتیم و اکنون عربستان این هدفگذاری را انجام داده و به آن ورود کرده است؛ امارات، قطر، بحرین، عراق، پاکستان و هند هم جزو این کشورها هستند. وی افزود: تقریباً همه کشورهای حوزه شمال اقیانوس هند به این باور رسیدهاند که باید در کنار جمهوری اسلامی ایران قرار گیرند و بهصورت مشترک با همافزایی قابل توجه امنیت را برقرار کنند.
خروج امارات از ائتلاف دریایی با امریکا
در تازهترین تحولات پرشتاب ماهها و هفتههای اخیر، امارات رسماً اعلام کرد از ائتلاف دریایی امریکا در خلیج فارس خارج شده است.
وزارت خارجه دولت امارات چهارشنبه گذشته اعلام کرد که پس از ارزیابیهای روابط امنیتی، دو ماه پیش از «ائتلاف دریایی خاورمیانه» به رهبری امریکا، خارج شده است. این ائتلاف در سال ۲۰۱۹ به رهبری امریکا پس از مجموعه اتفاقات و حملات به کشتیهای تجاری و نفتکشها تشکیل شد.
به نوشته رویترز، این ائتلاف، یک گروه عملیاتی متشکل از ۳۴ کشور است که مقر آن در پایگاههای نیروی دریایی امریکا در بحرین قرار دارد و عمده فعالیت آن «در زمینه امنیت، مبارزه با تروریسم، و مبارزه با دزدی دریایی» در دریای سرخ و نواحی خلیج فارس است. این منطقه شامل برخی از مهمترین مسیرهای کشتیرانی در دنیاست، اما از سال ۲۰۱۹، نفتکشها مرتب در این منطقه هدف حمله قرار گرفته یا توقیف شدهاند. در بیانیه وزارت خارجه امارات آمده است که «در نتیجه ارزیابی همکاری مؤثر امنیتی ما با دیگران که در جریان است، دو ماه پیش امارات متحده عربی از مشارکت با نیروهای دریایی ترکیبی کنار کشید.» گرچه دولت امارات به صورت روشن علت این اقدام خود را اعلام نکرده، اما روزنامه امریکایی والاستریتژورنال یک روز پیش از بیانیه امارات به نقل از منابع آگاه گزارش داده بود که پس از اقدام ایران در توقیف دو نفتکش در هفتم و سیزدهم اردیبهشت، دولت امارات، امریکا را برای اتخاذ تدابیری جدیتر علیه اقدامات ایران در خلیج فارس تحت فشار قرار داده است. یکی از این نفتکشها از دبی عازم بندر فجیره امارات بود. البته امارات این گزارش والاستریت ژورنال را «توصیفی نادرست از گفتگوهای بین امارات و امریکا درباره امنیت دریایی» اعلام کرده، اما دولت و مقامات امریکا تاکنون رسماً به این گزارش و اقدام امارات واکنشی نشان ندادهاند و گویا چندان تمایلی به ورود به این مسئله و روشنکردن قضیه ندارند.
به نظر میرسد، برخلاف آنچه وال استریت ژورنال ادعا کرده، علت خروج امارات از ائتلاف دریایی با امریکا، نه به خاطر آنچه عصبانیت این کشور از توقیف دو نفتکش توسط ایران- که یکی از آنها از دبی عازم بندر فجیره امارات بوده- نامیده شده، بلکه پاسخ این تصمیم را باید در سطور ابتدایی این گزارش جستوجو کرد که امارات، با رصد تحولات این واقعیت را به درستی دریافته که با افول هژمونی امریکا و ورود بازیگران جدید منطقهای و جهانی نباید همه تخم مرغهای خود را در سبد قدرتی که روزبه روز درحال افول است، بچیند. ضمن اینکه کشتی توقیف شده مورد ادعای وال استریت ژورنال نه تحت مالکیت امارات بوده و نه نفت این کشور را حمل میکرده است؛ بنابراین پیوند واگرایی امارات از ائتلاف دریایی با امریکا به واسطه توقیف نفتکش به دست ایران در خلیج فارس، فقط یک توجیه فرافکنانه از تحولات جاری است.
همگرایی با ایران، واگرایی با امریکا
این نکته را هم نباید فراموش کرد که در کنار تحولات جدید بینالمللی و منطقهای که جهان از یکجانبهگرایی عبور کرده و به سوی چندجانبهگرایی سیر میکند، سیاست خارجی دولت سیزدهم در نگاه به شرق و همسایگان در از سرگیری روابط با برخی دولتهای منطقه بسیار مؤثر بوده است. سیاستی که ضمن تأکید بر منافع ملی، برنامه خود را بر تنش زدایی متمرکز کرده که تجدید روابط با عربستان و سپس تمایل مصر برای بازگشایی سفارتخانههای دو کشور پس از ۴ دهه از مظاهر این نگاه است. نگاهی که بدون تردید به نفع امنیت و آرامش منطقه است که همه کشورهای منطقه برنده آن هستند و امریکا و رژیم صهیونیستی تنها بازنده آن هستند.
